Η Ιθάκη βίωσε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά – μετά τον Ιανό – μία ακραία κατάσταση.  Μέσα σε μερικές ώρες, έριξε στο νησί το μισό νερό ανά τετραγωνικό μέτρο από όσο πέφτει στην Ανατολική Κρήτη όλο το χρόνο. Η πρωτεύουσά της, το Βαθύ, βούλιαξε. Η θάλασσα έγινε ένα με τη στεριά. Ήταν πραγματικά πολύ έντονα τα καιρικά φαινόμενα. Φαινόμενα όμως, που δεν θα είχαν τόση επίπτωση στη ζωή των ανθρώπων, αν δεν υπήρχε και η ανάλογη έντονη ανθρώπινη παρέμβαση στο περιβάλλον

Κάποτε, υπήρχε  αυτό που αποκαλούμε λαϊκή σοφία, η συσσωρευμένη γνώση γενεών ολόκληρων που μεταλαμπαδευόταν και στις επόμενες γενιές. Αυτό πλέον, έχει χαθεί. Ο άνθρωπος νομίζει πως είναι κάτι ξέχωρο και πάνω από τη φύση. Κάποτε, ο άνθρωπος δεν έχτιζε σε μέρη που κρατάνε νερό το χειμώνα, ούτε δίπλα σε ρέματα. Τώρα χτίζει. Σε συνδυασμό με την αλλαγή χρήσης της γης, τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο. Κάποτε, στα ανάντη των ρεμάτων είχαμε είτε δάση, είτε καλλιεργήσιμη γη που απορροφούσε το νερό της βροχής. Τώρα έχουμε οικοδομές και τσιμέντα, χωρίς παράλληλη μελέτη για τη διοχέτευση του νερού

Μεταφέρουμε, από την fb ομάδα Ιστορική Ιθάκη, μια εμπεριστατωμένη ανάλυση του Γεράσιμου Λιβιτσάνη για το ποιες περιοχές του Βαθιού πλημμύρισαν και γιατί. Το άρθρο έχει τίτλο «Γιατί βαλτώνει ο βάλτος» και είναι πολύ ενδιαφέρον  και όχι μόνο για όσους έχουν σχέση με το όμορφο νησί των Επτανήσων

 

Γιατί βαλτώνει ο Βάλτος;

Το Βαθύ είναι γεμάτο ρέματα που κουβαλάνε τα νερά από τις γύρω πλαγιές στη θάλασσα. Τα περισσότερα έχουν εγκιβωτιστεί και τα βλέπουμε στις άκρες των δρόμων και ειδικότερα όταν πατάμε στα γεφυράκια για να μπούμε στα σπίτια μας. Έτσι, το Βαθύ δεν πλημμυρίζει ποτέ. Εκτός, βέβαια, από την περιοχή της Μητρόπολης. Η περιοχή της Μητρόπολης βαλτώνει πάντα και ξεφεύγει σε πλημμύρα όταν αρχίσουν τα μονημέρια και ρίχνει καρέκλες. Γιατί όμως έτσι; Ας αρχίσουμε από την αρχή.

Η περιοχή εκείνη ανέκαθεν ονομαζόταν Βάλτος, ειδικά ο πίσω δρόμος. Η παραλία ονομαζόταν Βαρκό, όπου κατά τον 17ο και 18ο αιώνα λειτουργούσε και η Σανιτά (υγειονομείο), επειδή ακριβώς η περιοχή ήταν ακατοίκητη. Μετά την οικοδόμηση της Μητρόπολης το έτος 1800, ήταν γνωστή και καταγράφεται με την ονομασία «Παναγία στα Λινοβρόχια». Αυτό επειδή στο σημείο τρέχανε νερά και ο κόσμος εμπόρουνε να δουλέψει το λινάρι.

Ευτυχώς για μας, το Θιάκι τράβηξε από πολύ νωρίς ταλαντούχους τουρίστες, οι οποίοι μας άφησαν εικόνες του τοπίου του Βάλτου. Μπορούμε να διαπιστώσουμε σε σχέδιο του 1785 ότι ο κόσμος απέφευγε να χτίσει σπίτια στο Βάλτο. Τον ίδιο δισταγμό διαπιστώνουμε σε σχέδια του 1806 και του 1815-1820.

Ποιος από τους νεότερους, που με ένα άνοιγμα μιας βρύσης έχουν στη διάθεσή τους όσο νερό θέλουν, μπορεί να φανταστεί πως κάποτε, και όχι πολύ παλιά, οι άνθρωποι έπρεπε να κουραστούν πολύ για να το αποκτήσουν; Και βέβαια, αυτό ήταν κάτι που τους έκανε να σέβονται το πολύτιμο αγαθό

Ποιος από τους νεότερους μπορεί να φανταστεί πως μέχρι πριν από λίγες μόλις δεκαετίες, οι γυναίκες του ορεινού χωριού της Εξωγής στην Ιθάκη  κατέβαιναν, με τα πόδια φυσικά, στην πηγή του Καλάμου και επέστρεφαν ξανά πίσω στο χωριό τους κουβαλώντας πάνω στο κεφάλι τους τις στάμνες με το πολύτιμο νερό;

Ποιος από τους νεότερους μπορεί να φανταστεί πως έως και πριν από 40 μόλις χρόνια, μπορούσε κανείς να πιει άφοβα νερό από τα δεκάδες ή και εκατοντάδες πηγάδια της Ιθάκης; Αρκούσε μόνο να ρίξει κανείς τον κουβά που πάντα βρισκόταν εκεί, πάνω στο καπάκι που σκέπαζε το στόμιο του πηγαδιού, και το δροσερό νερό του πηγαδιού θα έσβηνε τη δίψα του.

Αλλά και ποιος από τους παλιότερους θα μπορούσε να φανταστεί πως οι απόγονοί του θα εγκατέλειπαν τον καθαρισμό των πηγαδιών και θα μόλυναν τους υδροφόρους ορίζοντες;

Ποιος από τους παλιότερους θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί πως αυτό το δώρο της φύσης θα γινόταν κάποτε αντικείμενο εμπορίου;

 

ithacafishfarming 09

 

Σε προηγούμενο άρθρο μας είχαμε αναφερθεί στην τραγική κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή που εγκαταλείφθηκε από τα Ιχθυοτροφεία Ιθάκης, καθώς τρεις παραλίες και η γύρω περιοχή έχουν μεταβληθεί σε έναν τριτοκοσμικό σκουπιδότοπο. Σήμερα, θα αναφερθούμε στην ακόμη μεγαλύτερη ζημιά που έχει κάνει – αυτή τη φορά στο βυθό της θάλασσας - η ανεξέλεγκτη δραστηριότητα των Ιχθυοτροφείων Ιθάκης

Όπως πάντα, εμείς οι ανυποψίαστοι πολίτες αυτής της ευνομούμενης χώρας, πέσαμε για μια ακόμη φορά από τα σύννεφα. Επί δεκαετίες τα Ιχθυοτροφεία Ιθάκης ρύπαιναν την περιοχή, χωρίς όπως φαίνεται κάποιος να τους ελέγχει. Ούτε ο Δήμος Ιθάκης, ούτε η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, ούτε το Λιμενικό. Αλλά ακόμη και μετά την εγκατάλειψη των Ιχθυοτροφείων, εννιά ολόκληρα χρόνια μετά, δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα για την αποκατάσταση του κάποτε μαγευτικού τοπίου. Ούτε από το Δήμο Ιθάκης, ούτε από την Περιφέρεια. 

Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το άρθρο είναι του Γιώργου Λίλα, όπως και αυτές του προηγούμενου άρθρου, και τις αλιεύσαμε από την προσωπική του σελίδα στο fb, όπως και το παρακάτω κείμενο που ακολουθεί

« Εικόνες από την κατάσταση του βυθού στα κλειστά, εδώ και 9 χρόνια, ιχθυοτροφεία Ιθάκης στη θέση Μακριά Πούντα …

Μετά τις φωτογραφίες των παραλιών, της επιφάνειας της θάλασσας και της χερσαίας έκτασης έρχονται και οι υποβρύχιες φωτογραφίες ώστε να συμπληρώσουν το παζλ της απόλυτης καταστροφής της φύσης μιας όμορφης γωνιάς του νησιού μας.

Τόνοι πλαστικών σωλήνων βιομηχανικού τύπου από τα κλουβιά των ιχθυοκαλλιεργειών, πλαστικά δίχτυα, σχοινιά νάυλον, τσιμεντένια μπλόκια και σίδερα κάθε είδους κάνουν την εικόνα του βυθού τραγική και εντελώς ακατάλληλη για τον τουρισμό. Η ρύπανση της περιοχής έχει ήδη και θα έχει ανυπολόγιστες συνέπειες για το οικοσύστημα και τους κατοίκους της περιοχής.

 

Εδώ και αρκετές ημέρες ο γράφων έχει μπει στο παράλληλο σύμπαν που τον περιμένει και τον υποδέχεται κάθε Αύγουστο. Ένα σύμπαν που τον ενσωματώνει άμεσα και απόλυτα σαν να μην έχει λείψει ποτέ (ή τουλάχιστον, έτσι νιώθει αυτός). Είναι πραγματικά πολύ μεγάλος πλούτος να μπορεί κάποιος να ανήκει σε δύο κόσμους και να κερδίζει εικόνες και από τους δύο. Όσο περισσότεροι είναι οι κόσμοι του καθενός, τόσο πιο εύκολα καταρρίπτεται κάθε τοπικισμός, κάθε εθνικισμός και κάθε τεχνητός διαχωρισμός μεταξύ των ανθρώπων

Εικόνα πρώτη. Ιθάκη, τελευταίες ημέρες του Ιουλίου, στο μικρό λιμάνι των Φρικών. Η μικρή ξύλινη βάρκα των 70 χρόνων και βάλε, χρειάζεται να δέσει για λίγη ώρα στο μώλο του λιμανιού για κάποιες μικροεργασίες. Αριστερά της βρίσκεται πρυμοδετημένο ένα μεγάλο πολυτελές γιωτ. Στην πρύμη του, γύρω από ένα οβάλ τραπέζι, κάθεται μια παρέα από τριαντάρηδες, σαραντάρηδες το πολύ, Έλληνες. Ένας Ασιάτης τους σερβίρει και ένας άλλος, επίσης Ασιάτης, κάνει τις απαραίτητες ενέργειες για τον απόπλου του σκάφους. Επί μισή ώρα, όση ώρα τουλάχιστον η βάρκα βρισκόταν δίπλα τους, μιλούν δυνατά χωρίς να λένε τίποτα. Ο τόνος της φωνής τους δεν είναι ευχάριστος. Μάλλον απωθητικός. Μιλάνε για κάποιους άλλους, που κάτι είπαν, κάπου πήγαν, κάτι έκαναν. Μέχρι εκεί. Κανένα ενδιαφέρον για ό,τι υπάρχει γύρω τους. Τα κινητά δεν ξεκολλούν από τα χέρια τους. Οι υπηρέτες συνεχίζουν να κάνουν τη δουλειά τους. Το σκάφος λύνει και φεύγει. Αυτοί εκεί, ατάραχοι. Σιγά-σιγά, ο ένας μετά τον άλλον, μηχανικά, αρχίζουν να προχωρούν προς το εσωτερικό του σκάφους

Εικόνα δεύτερη. Δεξιά της βάρκας έχει απομείνει ένα μεγάλο ιστιοπλοϊκό, πρυμοδετημένο και αυτό. Οι επιβαίνοντες είναι Γάλλοι, πενηντάρηδες και πάνω, ηλιοψημένοι, καλοδιατηρημένοι. Κινούνται άνετα μέσα και έξω από το σκάφος κάνοντας τις απαραίτητες ενέργειες. Σε λίγο θα αποπλεύσουν και αυτοί. Παρόλα αυτά, δε χάνουν την ευκαιρία να παρατηρήσουν και να ρουφήξουν ό,τι υπάρχει γύρω τους. Η ξύλινη βάρκα τους κινεί την περιέργεια. Χαιρετούν τους ανθρώπους της βάρκας και τους κάνουν διακριτικές ερωτήσεις, με χαμόγελο και καλή διάθεση. Στο τέλος, λύνουν και αυτοί. Χαιρετούν και φεύγουν. Χαρούμενοι και πλήρεις

Εικόνα τρίτη. Η μικρή βάρκα λύνει τα σχοινιά και το λιμάνι των Φρικών μαζί με τους επιβλητικούς ορεινούς όγκους που βρίσκονται πίσω του, αρχίζει σιγά-σιγά να απομακρύνεται. Σε λίγο μια μικρή, μαγική παραλία έρχεται να την προϋπαντήσει

 

ithaki127

 

Μεγάλη δημοσιότητα γνώρισε τις τελευταίες ημέρες ένα οικολογικό έγκλημα που βρίσκεται σε εξέλιξη επί πολλά χρόνια στην Ιθάκη. Πριν από 9 χρόνια, η εταιρεία  «Ιχθυοτροφεία Ιθάκης Α.Ε»  δήλωσε χρεοκοπία και εγκατέλειψε τις εγκαταστάσεις της αφήνοντας το χρόνο και τα καιρικά φαινόμενα να τις διαλύουν σιγά-σιγά και να ρυπαίνουν τη θάλασσα και τη στεριά του νησιού. Ένα παρθένο μέρος ασύλληπτης ομορφιάς έχει μετατραπεί σε ένα θλιβερό τριτοκοσμικό σκουπιδότοπο και το αξιοσημείωτο είναι ότι από τότε, κανείς δεν έχει ασχοληθεί έμπρακτα  με το θέμα. Ούτε ο Δήμος Ιθάκης, ούτε η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων. Ο Δήμος Ιθάκης καταλόγισε ένα πρόστιμο 30.000 € στην εταιρεία και ανακοίνωσε πως περιμένει την Περιφέρεια να  μαζέψει τα σκουπίδια. Παρατηρούμε δηλαδή, άλλο ένα από τα γνωστά φαινόμενα μη συνεννόησης και μη συνεργασίας των διαφόρων αυτοδιοικητικών βαθμίδων μεταξύ τους. Οι ευθύνες διαχέονται με επίκληση της επικάλυψης αρμοδιοτήτων και  οι αρμόδιοι καθίστανται αναρμόδιοι. Και αν η Περιφέρεια όντως έχει καθυστερήσει 9 χρόνια, ο Δήμος Ιθάκης δε φέρει μερίδιο ευθύνης για την καθυστέρηση αυτή; Και αν η Περιφέρεια κάνει άλλα 9 χρόνια να τα μαζέψει, ο Δήμος Ιθάκης τι θα κάνει; Θα περιμένει κι άλλο;

Το θέμα γνώρισε μεγάλη δημοσιότητα από τη δημοσιοποίηση σχετικών φωτογραφιών στο Διαδίκτυο. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από τον Γιώργο Λίλα, εκπαιδευτή καταδύσεων και μέλος της επιτροπής τουρισμού του Δήμου Ιθάκης και αποτυπώνουν σε όλη του την έκταση το οικολογικό και πολιτιστικό έγκλημα που συντελείται στη συγκεκριμένη περιοχή. Από ανάρτηση του Γ.Λίλα στο fb διαβάζουμε και αναρωτιόμαστε πώς είναι δυνατόν επί 9 ολόκληρα χρόνια να μην ασχολείται κανείς με αυτη τη ντροπιαστική κατάσταση; 

«Εννιά χρόνια μετά την διακοπή λειτουργίας της εταιρίας Ιχθυοτροφεία Ιθάκης Α.Ε. - Μακριά Πούντα, η κατάσταση εκεί παραμένει τραγική. Η εταιρία παράτησε στην περιοχή όλα αυτά που φαίνονται στις φωτογραφίες.