Καισαριανή, 1 Μάη 1944. Οι μελλοθάνατοι εισέρχονται στον κυρίως χώρο του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής όπου θα εκτελεστούν.

Χθες, ένας πωλητής από το Βέλγιο έβαλε για δημοπρασία στο ebay μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας μας – την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944

Για πρώτη φορά έχουμε την ευκαιρία να δούμε τα πρόσωπα αυτών των ηρώων χάρη σε οκτώ φωτογραφίες που αναρτήθηκαν προς πώληση στο eBay – βλέπετε το χρήμα έχει αναγορευθεί σε υπέρτατη αξία παραμερίζοντας  ηθικούς ενδοιασμούς και αξιοπρέπεια

Οι εικόνες φέρεται πως προέρχονται από το άλμπουμ του Υπολοχαγού Χέρμαν Χόϊερ που υπηρετούσε τότε στο 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα.

Οι 200 κομμουνιστές εκτελέστηκαν  ως αντίποινα για τον θάνατο ενός Γερμανού στρατηγού, τριών συνοδών του αξιωματικών και τον τραυματισμό πολλών στρατιωτών σε επίθεση ανταρτών στους Μολάους της Λακωνίας, στις 27 Απριλίου του 1944.

Οι περισσότεροι από αυτούς προέρχονταν από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Χαϊδαρίου. Ήταν πολιτικοί κρατούμενοι του φασιστικού καθεστώτος του Ιωάννη Μεταξά και είχαν συλληφθεί πριν από την Κατοχή για τη δράση ή τις ιδέες τους, κυρίως ως μέλη ή στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Μετά την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα το 1941, οι ελληνικές αρχές, αντί να τους απελευθερώσουν, τους παρέδωσαν στις κατοχικές αρχές οι οποίες τους χρησιμοποιούσαν ως αντίποινα.

Οι εικόνες είναι συγκλονιστικές. Όπως γράφει ο ιστορικός Ιάσονας Χανδρινός σε σχετική του ανάρτησή στο fb

«Είμαι συγκλονισμένος. Είναι τα μοναδικά οπτικά τεκμήρια για το γεγονός 80 χρόνια μετά, και όχι μόνο δεν είναι αφηρημένες λήψεις, αλλά κάδρα γεμάτα ευκρινείς μικρές λεπτομέρειες. Καλοντυμένοι και κουρεμένοι γουλί φτάνουν με φορτηγά από το Χαϊδάρι. Ένας Ιταλός βοηθητικός της Βέρμαχτ με τσιγάρο μπροστά σε ένα φορτηγό.

Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων φαίνονται καθαρά. Έξω από την είσοδο του Σκοπευτηρίου, κάτι πεταμένα ρούχα (αυτών που προηγήθηκαν). Παράστημα στητό. Βλέμμα σταθερό. Μισάνοιχτα στόματα κατά το βάδισμα -κάτι τραγουδούν. Ένας σηκώνει το χέρι σε γροθιά. Ένας αστυνομικός στην πύλη του Σκοπευτηρίου χαμογελάει. Είναι επειδή χαιρετά τους φίλους τους τους Γερμανούς ή κάποιος από τους μελλοθάνατους του λέει χαρούμενος "πάμε για καθαρό αέρα" ή κάτι τέτοιο;

Ο ψυχρός φακός του κατακτητή συναντά το αγέρωχο βλέμμα των κομμουνιστών αγωνιστών, όπως οδηγούνται σε ομάδες για να τουφεκιστούν. Λέξεις όπως "ηρωισμός" που μέχρι τώρα ήταν επενδύσεις νοήματος και επικοί τόνοι πάνω στην ιστορική ανάμνηση, τώρα γίνονται εικόνα αδιάψευστη. Και μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της Κατοχής και της Αντίστασης, μια σελίδα της εθνικής ιστορίας, αποκτά ήχο, παλμό, σχεδόν χρώμα.

Δεν ξέρω ποιος ήταν ο Γερμανός που απαθανάτισε τους δεσμώτες της Ακροναυπλίας -κάποιοι μετρούσαν 8 χρόνια στα σίδερα- που πάνε περήφανοι να στηθούν μπροστά στη μάντρα που ο Βάρναλης αποκάλεσε "το σύνορο του κόσμου" και τι είχε στο μυαλό του. Εκτελούσε υπηρεσία προπαγανδιστικής τεκμηρίωσης; Ήθελε να τις δείχνει στα παιδιά του μετά τον Πόλεμο και να λέει "να πώς μοιάζουν οι Έλληνες εγκληματίες"; Να τις βλέπει και να αναπολεί τη θητεία του στην Ελλάδα; Ή τον παρακίνησε κάποιος μικρός κρυφός θαυμασμός για τους εχθρούς που αντίκρισαν κατάματα και αλύγιστοι τον θάνατο;»

Λίγο πριν την εκτέλεση μια σειράς από τους 200 Ελληνες κομμουνιστές. Όλοι στητοί, άφοβοι και περήφανοι.

Ένας υψώνει τη γροθιά του και ένας άλλος τεντώνει το κορμί του όσο ψηλά μπορεί 

Μελλοθάνατοι περνούν την πύλη του Σκοπευτηρίου. Τα πεταμένα ρούχα είναι αυτών που είχαν ήδη εκτελεστεί.

Οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν ντοκουμέντο μεγάλης ιστορικής αξίας. Για πρώτη φορά βλέπουμε τα πρόσωπα αυτών των ηρώων που μέχρι τώρα μαθαίναμε γι αυτους μόνο από μαρτυρίες και από περιγραφές, όπως εκείνη τη συγκλονιστική περιγραφή της Μέλπως Αξιώτη στις “Πρωτομαγιές 1886 – 1945” όταν μιλάει για στην Πρωτομαγιά του 1944.

«Απ’ το κατώφλι κι ύστερα, τους τρέχανε μες στα μαύρα καμιόνια οι Γερμανοί, κι εκείνοι τραγούδαγαν. Μπρουμουτισμένοι, στοιβαγμένοι, σα να ‘ταν κιόλας ψόφιο πράμα, κι ωστόσο τραγούδαγαν. Ο έξω κόσμος ωσάν αστραπή το ‘μαθε. “Κουβαλούν μελλοθάνατους από το Χαϊδάρι στο Θυσιαστήριο!” (…) Οι μελλοθάνατοι συνέχεια τραγούδαγαν “40 παλικάρια” , “έχε γεια, καημένε κόσμε” και τον εθνικό ύμνο μας. Στο πέρασμά τους πέταξαν ένα δαχτυλίδι με τ’ όνομα, ξέσκισε μια γυναίκα λουρίδα απ’ το ρούχο της και την πέταξε, και πολλοί επιμένουν πως πέταξαν κι ένα άσπρο κουρέλι όπου με αίμα είχανε γραμμένα: “Πεθαίνουμε για τη Λευτεριά και τη Λαοκρατία”. Δεν επιτρέπονταν μολύβι και χαρτί απάνω τους»

Με τις φωτογραφίες αυτές αποκτά σάρκα και οστά το περίφημο χαρακτικό του Τάσσου