Με όσα διαδραματίζονται εδώ και πολύ καιρό στη χώρα μας στο κομμάτι που αφορά στην "ανάπτυξη" των λιμανιών της, μεταξύ αυτών και του λιμανιού της Ραφήνας, ξαναθυμόμαστε το ντοκλιμαντέρ του δικτύου European Investigations Colaborations με συμπαραγωγούς τους Reporters United από την Ελλάδα, μαζί με τους Expresso, SIC και TheBlackSea. Το ντοκιμαντέρ "Μαύρα φουγάρα" αποτελεί στέρεα τεκμηρίωση του ποιοί σχεδιάζουν, οργανώνουν και αποφασίζουν το τι θα γίνει σε κάθε υποδομή και λειτουργία εξυπηρέτησης της εφοπλιστικής δραστηριότητας και που φυσικά δεν είναι τα κράτη - υπηρέτες ούτε οι υπηρεσίες "βιτρίνα" που ελέγχονται από τους εφοπλιστές και δουλεύουν για το ξέπλυμα της κυρίαρχης οικονομικής εκμετάλλευσης. Μίας εκμετάλλευσης η οποία δεν υπόκειται σε κανέναν περιβαλλοντικό ή οικονομικό έλεγχο.

Από το ντοκιμαντέρ ένα από τα κρυφαία σημεία είναι οι καταγραφές των επιπτώσεων στην υγεία των πληθυσμών που ζουν κοντά στα λιμάνια με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Civitavecchia, παραθαλάσσια πόλη και λιμάνι κρουαζιέρας 60 χλμ βορειοδυτικά της Ρώμης, η οποία κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των λιμανιών με τις υψηλότερες εκπομπές ρύπων από κρουαζιερόπλοια στην Ευρώπη, μετά τη Βαρκελώνη. Η μεγάλη κίνηση πλοίων προκαλεί σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα στην περιοχή η οποία καταγράφεται στη συστηματική αύξηση κρουσμάτων καρκίνων και αναπνευστικών παθήσεων στην περιοχή. Όλα απότοκα του υπερτουρισμού και της απουσίας δικτύου cold ironing (ρευματοδότηση πλοίων από τη στεριά προκειμένου να σβήνουν τις μηχανές τους όσο βρίσκονται ελλιμενισμένα). Από κοντά και η επιλογή του χείριστου καυσίμου που χρησιμοποιούν οι εφοπλιστές (value for money το περιγράφει ο τότε πρόεδρος της ένωσης τους) για μείωση του κόστους. Στις ελληνικές πόλεις με λιμάνι η εμπειρία αυτή είναι πολύ γνωστή επίσης.

Στην Ελλάδα το απόσπασμα του ντοκιμαντέρ που είχε "παιχτεί" πιο πολύ (είχε γίνει viral όπως λέμε) ήταν εκείνο που οι δημοσιογράφοι συζητούν με τον τότε υπουργό ναυτιλίας Πλακιωτάκη και ζητούν την άποψη του για τη συνέντευξη του τότε προέδρου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Π. Λασκαρίδη (περίπου στο 35:33 του χρόνου), ο οποίος είχε πει μεταξύ άλλων:"Οι άνθρωποι της ναυτιλίας δεν χρειάζονται την ελληνική κυβέρνηση, δεν χρειάζονται τον ΙΜΟ (τον οργανισμό του ΟΗΕ για τη ναυτιλία) δεν χρειάζονται τον πρωθυπουργό (τον έχουν χεσ...ένο η εκριβής έκφραση του εφοπλιστή). Γιατί; Γιατί η ναυτιλία δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα...Δεν τους ενδιαφέρει η ελληνική σημαία..." . Ο ίδιος επίσης αναφέρει σε άλλο σημείο πως η ρύπανση που προκαλούν 700 πλοία της MAERSK είναι μεγαλύτερη από εκείνη των 5000 πλοίων του στόλου των Ελλήνων εφοπλιστών.

Ακολουθεί το πλήρες ντοκιμαντέρ από τον ιστότοπο των Reporters United.

 Τα "Μαύρα φουγάρα" (2021) είναι ένα ντοκιμαντέρ του δικτύου EIC (European Investigations Collaborations) σε παραγωγή Expresso, SIC, TheBlackSea και Reporters United.

Για πρώτη φορά, ένα ντοκιμαντέρ ερευνά την κρυφή σχέση μεταξύ της ναυτιλίας και της κλιματικής αλλαγής αλλά και την επιρροή που ασκεί η ναυτιλιακή βιομηχανία πάνω σε κυβερνήσεις όπως η ελληνική και στον ΙΜΟ, τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό. Παρά την πλάγια χρηματοδότησή του με δισεκατομμύρια ευρώ σε φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις, ο κλάδος της ναυτιλίας, και ιδίως των κρουαζιερόπλοιων και των φορτηγών πλοίων, εξακολουθεί να χρησιμοποιεί καύσιμα εξαιρετικά ρυπογόνα με αποτέλεσμα να επιβαρύνει όλο και περισσότερο την κλιματική κρίση βάζοντας σε κίνδυνο τους παγκόσμιους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού. Τα γυρίσματα και η έρευνα του ντοκιμαντέρ έγιναν στη Λισαβόνα, τη Ρώμη και τη Γένοβα, το Παρίσι, το Σβάλμπαρντ (Αρκτική) και το Μπέργκεν (Νορβηγία), το Λονδίνο και φυσικά στην Αθήνα και τον Πειραιά. Στο πλαίσιο της έρευνας, συνεργάστηκαν δημοσιογράφοι από ΜΜΕ και τηλεοπτικούς σταθμούς ανά την Ευρώπη, μεταξύ άλλων από το Reporters United (Ελλάδα), την εφημερίδα Expresso (Πορτογαλία), τον τηλεοπτικό σταθμό SIC (Πορτογαλία), το ερευνητικό ονλάιν μέσο The Black Sea (ανατολική Ευρώπη), την εφημερίδα VG (Νορβηγία), τη δημόσια ραδιοτηλεόραση RTS (Ελβετία) και το Finance Uncovered (Βρετανία). Από ελληνικής πλευράς μιλούν σημαντικοί παράγοντες της ναυτιλίας:

• O υπουργός Ναυτιλίας Γιάννης Πλακιωτάκης
• O εφοπλιστής Γιώργος Προκοπίου
• Ο εφοπλιστής Πάνος Λασκαρίδης, πρώην πρόεδρος της ECSA (Ένωση Πλοιοκτητών Ευρωπαϊκής Κοινότητας)
• O εφοπλιστής Δημήτρης Φαφαλιός, πρόεδρος της Intercargo (Διεθνής Ένωση Πλοιοκτητών Πλοίων Μεταφοράς Ξηρού Φορτίου)
• Ο Γιάννης Πλατσιδάκης, για 32 χρόνια Γενικός Διευθυντής του Ομίλου Αγγελικούση και πρώην πρόεδρος της Intercargo
• Ο Πάνος Ζαχαριάδης, τεχνικός σύμβουλος, μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στον ΙΜΟ.

Εκτός από τη συμμετοχή στην παραγωγή και την έρευνα, το Reporters United έκανε και την παραγωγή των τεσσάρων μικρών animations που επεξηγούν κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ τεχνικές πλευρές της έρευνας.

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Micael Pereira

ΠΑΡΑΓΩΓOI
Zeynep Sentek
Craig Shaw
Micael Pereira

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΟΣ
Νικόλας Λεοντόπουλος

ΜΟΝΤΑΖ
Marco Carrasqueira

ΕΡΕΥΝΑ
Μυρτώ Μπούτση
Julien Chiffelle
Runa Engen
Margot Gibbs
Νικόλας Λεοντόπουλος
Micael Pereira
Giulio Rubino
Zeynep Sentek
Craig Shaw

ΚΑΜΕΡΑ
João Lúcio
Julien Chiffelle
Kristoffer Kumar
David Langan
Χρήστος Κοδέλλας (drone)

ANIMATIONS
Αλεξία Μπαράκου

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΧΟΥ ANIMATIONS
Άρης Αθανασόπουλος

ΓΡΑΦΙΚΑ
Sérgio Maduro

ΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΣ
Carlos Isaac

ΜΙΞΗ ΗΧΟΥ
Edgar Keats

ΥΠΟΤΙΤΛΟΙ
Spell

ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ EIC (EUROPEAN INVESTIGATIVE COLLABORATIONS)

ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Stefan Candea

ΓΙΑ ΤΗΝ EXPRESSO

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ
João Vieira Pereira

ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ
Paula Santos

ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ
Joana Beleza

ΓΙΑ ΤΟ BLACK SEA

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ
Zeynep Sentek

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ
Craig Shaw

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ / FACT-CHECKER
Himanshu Ohja

ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ SIC TV

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ
Ricardo Costa

ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ
Marta Brito dos Reis

ΠΑΡΑΓΩΓΗ
Mónica Pinto

ΓΙΑ ΤΟ REPORTERS UNITED
Θοδωρής Χονδρόγιαννος
Χριστόφορος Κάσδαγλης
Σταύρος Μαλιχούδης

ΑΡΧΕΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ
AFP
Reuters
SIC TV

Το Finance Uncovered συμμετείχε στο ρεπορτάζ και την έρευνα.