Με όσα διαδραματίζονται εδώ και πολύ καιρό στη χώρα μας στο κομμάτι που αφορά στην "ανάπτυξη" των λιμανιών της, μεταξύ αυτών και του λιμανιού της Ραφήνας, ξαναθυμόμαστε το ντοκλιμαντέρ του δικτύου European Investigations Colaborations με συμπαραγωγούς τους Reporters United από την Ελλάδα, μαζί με τους Expresso, SIC και TheBlackSea. Το ντοκιμαντέρ "Μαύρα φουγάρα" αποτελεί στέρεα τεκμηρίωση του ποιοί σχεδιάζουν, οργανώνουν και αποφασίζουν το τι θα γίνει σε κάθε υποδομή και λειτουργία εξυπηρέτησης της εφοπλιστικής δραστηριότητας και που φυσικά δεν είναι τα κράτη - υπηρέτες ούτε οι υπηρεσίες "βιτρίνα" που ελέγχονται από τους εφοπλιστές και δουλεύουν για το ξέπλυμα της κυρίαρχης οικονομικής εκμετάλλευσης. Μίας εκμετάλλευσης η οποία δεν υπόκειται σε κανέναν περιβαλλοντικό ή οικονομικό έλεγχο.

Από το ντοκιμαντέρ ένα από τα κρυφαία σημεία είναι οι καταγραφές των επιπτώσεων στην υγεία των πληθυσμών που ζουν κοντά στα λιμάνια με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Civitavecchia, παραθαλάσσια πόλη και λιμάνι κρουαζιέρας 60 χλμ βορειοδυτικά της Ρώμης, η οποία κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των λιμανιών με τις υψηλότερες εκπομπές ρύπων από κρουαζιερόπλοια στην Ευρώπη, μετά τη Βαρκελώνη. Η μεγάλη κίνηση πλοίων προκαλεί σημαντική επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα στην περιοχή η οποία καταγράφεται στη συστηματική αύξηση κρουσμάτων καρκίνων και αναπνευστικών παθήσεων στην περιοχή. Όλα απότοκα του υπερτουρισμού και της απουσίας δικτύου cold ironing (ρευματοδότηση πλοίων από τη στεριά προκειμένου να σβήνουν τις μηχανές τους όσο βρίσκονται ελλιμενισμένα). Από κοντά και η επιλογή του χείριστου καυσίμου που χρησιμοποιούν οι εφοπλιστές (value for money το περιγράφει ο τότε πρόεδρος της ένωσης τους) για μείωση του κόστους. Στις ελληνικές πόλεις με λιμάνι η εμπειρία αυτή είναι πολύ γνωστή επίσης.

Στην Ελλάδα το απόσπασμα του ντοκιμαντέρ που είχε "παιχτεί" πιο πολύ (είχε γίνει viral όπως λέμε) ήταν εκείνο που οι δημοσιογράφοι συζητούν με τον τότε υπουργό ναυτιλίας Πλακιωτάκη και ζητούν την άποψη του για τη συνέντευξη του τότε προέδρου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Π. Λασκαρίδη (περίπου στο 35:33 του χρόνου), ο οποίος είχε πει μεταξύ άλλων:"Οι άνθρωποι της ναυτιλίας δεν χρειάζονται την ελληνική κυβέρνηση, δεν χρειάζονται τον ΙΜΟ (τον οργανισμό του ΟΗΕ για τη ναυτιλία) δεν χρειάζονται τον πρωθυπουργό (τον έχουν χεσ...ένο η εκριβής έκφραση του εφοπλιστή). Γιατί; Γιατί η ναυτιλία δεν έχει καμία σχέση με την Ελλάδα...Δεν τους ενδιαφέρει η ελληνική σημαία..." . Ο ίδιος επίσης αναφέρει σε άλλο σημείο πως η ρύπανση που προκαλούν 700 πλοία της MAERSK είναι μεγαλύτερη από εκείνη των 5000 πλοίων του στόλου των Ελλήνων εφοπλιστών.

Ακολουθεί το πλήρες ντοκιμαντέρ από τον ιστότοπο των Reporters United.

 Τα "Μαύρα φουγάρα" (2021) είναι ένα ντοκιμαντέρ του δικτύου EIC (European Investigations Collaborations) σε παραγωγή Expresso, SIC, TheBlackSea και Reporters United.

Για πρώτη φορά, ένα ντοκιμαντέρ ερευνά την κρυφή σχέση μεταξύ της ναυτιλίας και της κλιματικής αλλαγής αλλά και την επιρροή που ασκεί η ναυτιλιακή βιομηχανία πάνω σε κυβερνήσεις όπως η ελληνική και στον ΙΜΟ, τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό. Παρά την πλάγια χρηματοδότησή του με δισεκατομμύρια ευρώ σε φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις, ο κλάδος της ναυτιλίας, και ιδίως των κρουαζιερόπλοιων και των φορτηγών πλοίων, εξακολουθεί να χρησιμοποιεί καύσιμα εξαιρετικά ρυπογόνα με αποτέλεσμα να επιβαρύνει όλο και περισσότερο την κλιματική κρίση βάζοντας σε κίνδυνο τους παγκόσμιους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού. Τα γυρίσματα και η έρευνα του ντοκιμαντέρ έγιναν στη Λισαβόνα, τη Ρώμη και τη Γένοβα, το Παρίσι, το Σβάλμπαρντ (Αρκτική) και το Μπέργκεν (Νορβηγία), το Λονδίνο και φυσικά στην Αθήνα και τον Πειραιά. Στο πλαίσιο της έρευνας, συνεργάστηκαν δημοσιογράφοι από ΜΜΕ και τηλεοπτικούς σταθμούς ανά την Ευρώπη, μεταξύ άλλων από το Reporters United (Ελλάδα), την εφημερίδα Expresso (Πορτογαλία), τον τηλεοπτικό σταθμό SIC (Πορτογαλία), το ερευνητικό ονλάιν μέσο The Black Sea (ανατολική Ευρώπη), την εφημερίδα VG (Νορβηγία), τη δημόσια ραδιοτηλεόραση RTS (Ελβετία) και το Finance Uncovered (Βρετανία). Από ελληνικής πλευράς μιλούν σημαντικοί παράγοντες της ναυτιλίας:

• O υπουργός Ναυτιλίας Γιάννης Πλακιωτάκης
• O εφοπλιστής Γιώργος Προκοπίου
• Ο εφοπλιστής Πάνος Λασκαρίδης, πρώην πρόεδρος της ECSA (Ένωση Πλοιοκτητών Ευρωπαϊκής Κοινότητας)
• O εφοπλιστής Δημήτρης Φαφαλιός, πρόεδρος της Intercargo (Διεθνής Ένωση Πλοιοκτητών Πλοίων Μεταφοράς Ξηρού Φορτίου)
• Ο Γιάννης Πλατσιδάκης, για 32 χρόνια Γενικός Διευθυντής του Ομίλου Αγγελικούση και πρώην πρόεδρος της Intercargo
• Ο Πάνος Ζαχαριάδης, τεχνικός σύμβουλος, μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στον ΙΜΟ.

Εκτός από τη συμμετοχή στην παραγωγή και την έρευνα, το Reporters United έκανε και την παραγωγή των τεσσάρων μικρών animations που επεξηγούν κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ τεχνικές πλευρές της έρευνας.

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Micael Pereira

ΠΑΡΑΓΩΓOI
Zeynep Sentek
Craig Shaw
Micael Pereira

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΟΣ
Νικόλας Λεοντόπουλος

ΜΟΝΤΑΖ
Marco Carrasqueira

ΕΡΕΥΝΑ
Μυρτώ Μπούτση
Julien Chiffelle
Runa Engen
Margot Gibbs
Νικόλας Λεοντόπουλος
Micael Pereira
Giulio Rubino
Zeynep Sentek
Craig Shaw

ΚΑΜΕΡΑ
João Lúcio
Julien Chiffelle
Kristoffer Kumar
David Langan
Χρήστος Κοδέλλας (drone)

ANIMATIONS
Αλεξία Μπαράκου

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΗΧΟΥ ANIMATIONS
Άρης Αθανασόπουλος

ΓΡΑΦΙΚΑ
Sérgio Maduro

ΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΣ
Carlos Isaac

ΜΙΞΗ ΗΧΟΥ
Edgar Keats

ΥΠΟΤΙΤΛΟΙ
Spell

ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ EIC (EUROPEAN INVESTIGATIVE COLLABORATIONS)

ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Stefan Candea

ΓΙΑ ΤΗΝ EXPRESSO

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ
João Vieira Pereira

ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ
Paula Santos

ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ
Joana Beleza

ΓΙΑ ΤΟ BLACK SEA

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ
Zeynep Sentek

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ
Craig Shaw

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ / FACT-CHECKER
Himanshu Ohja

ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ SIC TV

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ
Ricardo Costa

ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ
Marta Brito dos Reis

ΠΑΡΑΓΩΓΗ
Mónica Pinto

ΓΙΑ ΤΟ REPORTERS UNITED
Θοδωρής Χονδρόγιαννος
Χριστόφορος Κάσδαγλης
Σταύρος Μαλιχούδης

ΑΡΧΕΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ
AFP
Reuters
SIC TV

Το Finance Uncovered συμμετείχε στο ρεπορτάζ και την έρευνα.

Την ώρα που προωθείται η κατασκευή του νέου λιμανιού-τέρατος στη Ραφήνα, με σοβαρές επιπτώσεις για την Ποσειδωνία, τη θαλάσσια ζωή και τις ακτές της περιοχής από τον κυματισμό των πλοίων, ο Ο.Λ.Ρ φροντίζει να εμφανίζεται ως προστάτης του περιβάλλοντος

Και φυσικά βρίσκονται και κάποια τοπικά μέσα πρόθυμα να διαφημίσουν το «θεάρεστο έργο».

Σύμφωνα λοιπόν με το σχετικό δημοσίευμα:

«Ο Οργανισμός Λιμένος Ραφήνας δίπλα στα παιδιά και το Περιβάλλον.

Την Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκε δράση καθαρισμού στην Κεντρική Παραλία της Ραφήνας με τη συμμετοχή μαθητών του 1ου Γυμνασίου Ραφήνας, στο πλαίσιο προγράμματος Erasmus…

Συμμετείχαν 130 μαθητές από έξι χώρες, οι οποίοι μάζεψαν απορρίμματα, τα κατέγραψαν και τα ζύγισαν με την καθοδήγηση του κοινωφελούς ιδρύματος «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης».

Μια όμορφη δράση – πράγματι.

Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα.

Δεν ακούστηκε ούτε λέξη για το γεγονός ότι τα ίδια σχέδια του Ο.Λ.Ρ. απειλούν να καταστρέψουν το ίδιο το θαλάσσιο οικοσύστημα της περιοχής.

Ούτε λέξη για την Ποσειδωνία που αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πνεύμονες ζωής της Μεσογείου

Ούτε λέξη για τις επιπτώσεις στις ακτές και στη θάλασσα της Ραφήνας.

Έτσι, την ίδια στιγμή που τα παιδιά μαθαίνουν να μαζεύουν πλαστικά από την παραλία, κάποιοι ετοιμάζονται να αλλάξουν για πάντα το ίδιο το θαλάσσιο περιβάλλον.

Αν αυτό δεν είναι ο ορισμός του περιβαλλοντικού φαρισαϊσμού, τότε τι είναι;

Το Δίκτυο Συλλόγων και Πολιτών #SaveRafina διοργανώνει το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026, στις 18:00,
στο ΚΑΠΗ Ραφήνας (Ελ. Βενιζέλου 21), ανοιχτή συζήτηση με θέμα:

Τι περιμένουμε στο λιμάνι της Ραφήνας το καλοκαίρι του 2026;

Έχουν περάσει σχεδόν δύο χρόνια από τότε που το ΤΑΙΠΕΔ παρουσίασε το λεγόμενο Master Plan για το Λιμάνι της Ραφήνας, μαζί με τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Το σχέδιο προβλέπει μια πολύ μεγάλη επέκταση του λιμανιού, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις σοβαρές επιπτώσεις στην πόλη, τους κατοίκους και το περιβάλλον και χωρίς να εξασφαλίζει τις απαραίτητες συγκοινωνιακές υποδομές.

Για τον λόγο αυτό απορρίφθηκε ξεκάθαρα από τους κατοίκους, το Δημοτικό Συμβούλιο Ραφήνας-Πικερμίου και την Περιφέρεια Αττικής. Έκτοτε, δεν έχει ανακοινωθεί τίποτα στην τοπική κοινωνία, που είναι άμεσα θιγόμενη.

Την ίδια στιγμή, το λιμάνι συνεχίζει να λειτουργεί σε πλήρη ένταση, εξυπηρετώντας περίπου 2 εκατομμύρια επιβάτες τον χρόνο, παρά τα έντονα προβλήματα.

Το καλοκαίρι του 2025 τα δρομολόγια ήταν – όπως πάντα – ιδιαίτερα πυκνά, ενώ παρατηρήθηκε και αύξηση στη μεταφορά μεγάλων οχημάτων (νταλίκες, φορτηγά). Σε συνδυασμό με τα έργα στο Μεγάλο Ρέμα και τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, η πόλη βρέθηκε επανειλημμένα σε ασφυξία, ιδιαίτερα τον Αύγουστο.

Όλα δείχνουν ότι το καλοκαίρι του 2026 η κατάσταση θα είναι ακόμη πιο δύσκολη. Ήδη από τα διαθέσιμα στοιχεία των ακτοπλοϊκών εταιρειών, αναμένεται αύξηση στον αριθμό και στο μέγεθος των πλοίων, καθώς και στα δρομολόγια, ενώ τα έργα στο Μεγάλο Ρέμα συνεχίζονται και βασικοί δρόμοι παραμένουν κλειστοί.

• Πώς θα αντέξει η πόλη αυτή την πίεση;
• Πώς θα προστατευτεί η ποιότητα ζωής και η ασφάλεια κατοίκων και επιβατών;
• Ποιο είναι το σχέδιο του Δήμου, του Λιμεναρχείου και του ΟΛΡ;
• Σε ποιο στάδιο βρίσκεται το Master Plan της επέκτασης του λιμανιού;

Αυτά τα ερωτήματα θα συζητηθούν στην εκδήλωση του Δικτύου Συλλόγων και Πολιτών #SaveRafina, που δημιουργήθηκε για να υπερασπιστεί την πόλη απέναντι στην ανεξέλεγκτη επέκταση του λιμανιού.

Καλούμε όλους τους κατοίκους να συμμετάσχουν, να ενημερωθούν
και να εκφράσουν τη γνώμη τους.

Καλούμε επίσης εκπροσώπους του Δήμου, της Περιφέρειας, των δημοτικών και περιφερειακών παρατάξεων, των λιμενικών αρχών, του ΟΛΡ και βουλευτές της Ανατολικής Αττικής να παρευρεθούν και να τοποθετηθούν δημόσια.

Το μέλλον της Ραφήνας και του λιμανιού αφορά όλους μας.

Η ενημέρωση και η ενεργή συμμετοχή είναι απαραίτητες.

Δίκτυο Συλλόγων και Πολιτών #SaveRafina
email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
fb: https://www.facebook.com/SaveRafina

Ακολουθεί το σχετικό δελτίο τύπου - πρόσκληση του #SaveRafina σε μορφή PDF

του IRafina-Dimotis

Βλέποντας τις φωτογραφίες και τα ρεπορτάζ (1), (2) από το πρόσφατο Αντάμωμα των Τριγλιανών Ραφήνας, αναρωτηθήκαμε, όχι χωρίς πίκρα: πού ήταν όλοι αυτοί οι συμπολίτες μας όταν, τα προηγούμενα χρόνια, κάποιοι λίγοι από εμάς παλεύαμε να σώσουμε τον τόπο μας από την περιβαλλοντική υποβάθμιση;

Πού ήταν όταν φωνάζαμε για την καταστροφή του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας, ενός από τους τελευταίους φυσικούς υγροτόπους της Αττικής;

Πού ήταν όταν προειδοποιούσαμε για την τσιμεντοποίηση και την καταστροφική «ανάπτυξη» που σχεδιάζεται στο λιμάνι, με στόχο να μετατραπεί σε ένα λιμάνι-τέρας, ασύμβατο με την κλίμακα και τον χαρακτήρα της Ραφήνας;

Την ίδια μέρα που βλέπαμε τις χαμογελαστές φωτογραφίες από το αντάμωμα, διαβάζαμε(3) πως στον Πόρο, από τους 3.860 κατοίκους, οι 2.500 βγήκαν στον δρόμο για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην εγκατάσταση κλωβών ιχθυοκαλλιέργειας που απειλούν την ποσειδωνία και το θαλάσσιο οικοσύστημα του νησιού τους.

Στη Ραφήνα, με πληθυσμό πάνω από 22.000 κατοίκους, πόσοι βγήκαν να υπερασπιστούν το Ρέμα ή να σταθούν ενάντια στην αλλοίωση του λιμανιού; Ελάχιστοι. Κάποιοι λίγοι, μονίμως οι ίδιοι. Μόλις 200.

Αγαπάμε τις παραδόσεις, τιμούμε την καταγωγή μας, τις ρίζες μας από τη Μικρά Ασία. Όμως, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το πραγματικό μας χρέος δεν είναι μόνο να τραγουδάμε και να χορεύουμε μια φορά τον χρόνο. Είναι να προστατεύουμε τον τόπο που μας φιλοξενεί, τη φύση, τη θάλασσα, το νερό, τη μνήμη και το μέλλον των παιδιών μας.

Ίσως είναι καιρός να στοχαστούμε τι σημαίνει «αντάμωμα»: όχι μόνο η συνάντηση ανθρώπων, αλλά και η συνάντηση με τις ευθύνες μας

1) https://rpn.gr/rafina-kathe-chrono-kai-kalytero-to.../

2) https://www.facebook.com/Rafinatanews.gr/posts/pfbid02Z9AGbKw5soZijyFLqArbcUjPTBAzJ4UgydEXWLZQsJ7e91h7shpQ7z1VCwWx5oyGl?locale=el_GR

3) https://www.facebook.com/kathetiporos/posts/pfbid08Nin2roaTrgDcXYUzpjiEZ2CCFc5gb8HzqaCGejWja8LqYD7weo38F4jc3TRFfxGl

από τον IRafina-Dimotis

Και που τα είπε ο καθηγητής, εσείς οι Ραφηνιώτες, παρόντες στην εκδήλωση, τι καταλάβατε;

Ένα τίποτα, ως συνήθως

Πήγατε στην εκδήλωση. Καθίσατε, χειροκροτήσατε, ίσως και να συγκινηθήκατε με τις φωτογραφίες, τις μνήμες, τις αφηγήσεις. Αλλά  καταλάβατε τίποτα;

Γιατί, αν είχατε καταλάβει, δεν θα ήσασταν οι ίδιοι που επί χρόνια καταστρέφετε, αδιαφορείτε ή σιωπάτε για όσα συμβαίνουν σ’ αυτή την πόλη.

Ο καθηγητής κ. Αντώνης Λαζαρής(https://tinyurl.com/4ru862hd)  μίλησε για τη Ραφήνα που δεν πρέπει να χαθεί. Για ανθρώπους που αγάπησαν τον τόπο. Για ιστορίες που τον διαμόρφωσαν. Για ένα λιμάνι που δεν είναι απλώς "χώρος", ψυχή, παρελθόν και ταυτότητα

Και εσείς, εκεί. Πολλοί από εσάς, με τη δημόσια εικόνα του «ενδιαφερόμενου πολίτη», αλλά με την πραγματική ταυτότητα του αδιάφορου ή του συνένοχου

Γιατί η ιστορία δεν τιμάται με χειροκροτήματα και λόγια, αλλά με στάση ζωής.

Τι να το κάνεις το “συγκινητικό ταξίδι στο παρελθόν”, όταν καθημερινά αφήνεις να βιάζεται το παρόν; Όταν αποδέχεσαι τα πάντα, όταν δεν αντιδράς, όταν δεν διεκδικείς τίποτα για αυτή τη Ραφήνα;

Η εκδήλωση δεν ήταν φιέστα. Ήταν προειδοποίηση

Αν δεν το καταλάβατε, τότε πήγατε άδικα. όχι γιατί δεν ήταν όμορφη η βραδιά – αλλά γιατί δεν άξιζε σε αυτή την ομιλία η δική σας αδιαφορία