Δημοσίευση της Δήμητρας Βήνη στην Πειραϊκή Αλληλεγγύη

Η εικόνα της Μαρίνας Ζέας σήμερα είναι σχεδόν συμβολική για το πώς αντιμετωπίζεται πλέον ο δημόσιος παραλιακός χώρος στον Πειραιά: λιγότερο ως ζωντανό οικοσύστημα πόλης και περισσότερο ως «καθαρός καμβάς» επένδυσης, κατανάλωσης και τουριστικής εικόνας.

Πριν από λίγους μήνες, όταν ξεκίνησαν οι κοπές των δέντρων, η συζήτηση παρουσιάστηκε περίπου σαν υπερβολική αντίδραση κατοίκων απέναντι σε μια «αναγκαία αναβάθμιση». Όμως το “μετά” αρχίζει πλέον να αποκαλύπτει τι πραγματικά σημαίνει αυτή η αναβάθμιση.

Η παλιά Μαρίνα Ζέας — με όλα τα προβλήματά της — είχε ώριμο πράσινο, σκίαση, φυσικές ασυνέχειες, σημεία όπου το μάτι και το σώμα ξεκουράζονταν. Τα μεγάλα δέντρα λειτουργούσαν όχι μόνο αισθητικά αλλά και περιβαλλοντικά: έριχναν τη θερμοκρασία, συγκρατούσαν σκόνη, μείωναν την αντανάκλαση του ήλιου και δημιουργούσαν μια αίσθηση κατοικημένου δημόσιου χώρου.

Τώρα βλέπουμε ένα τοπίο σκληρών επιφανειών. Εκτεταμένο μπετόν, γεωμετρικές φόρμες, μικρά νεαρά δέντρα που θα χρειαστούν ίσως δεκαετίες για να προσφέρουν ό,τι πρόσφεραν τα κομμένα ώριμα δέντρα — αν επιβιώσουν. Η σκίαση έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Ο χώρος μοιάζει “καθαρός”, αλλά και αφιλόξενος κάτω από τον ήλιο.

Αυτό είναι και πολιτικό ζήτημα.

Γιατί η σύγχρονη «ανάπλαση» σε πολλές παραλιακές πόλεις ακολουθεί το ίδιο μοτίβο:

* λιγότερη φύση και περισσότερος έλεγχος του χώρου,

* λιγότερη αυθόρμητη χρήση από κατοίκους,

* περισσότερη εικόνα premium προορισμού,

* περισσότερο real estate και τουριστική αισθητική,

* λιγότερη οικολογική μνήμη.

Η περιβαλλοντική διάσταση δεν είναι δευτερεύουσα. Σε μια πόλη ήδη επιβαρυμένη θερμικά και ατμοσφαιρικά, η αφαίρεση ώριμων δέντρων δεν είναι “λεπτομέρεια έργου”. Είναι παρέμβαση στο μικροκλίμα και στην καθημερινότητα των ανθρώπων.

Και υπάρχει κάτι ακόμη πολύ χαρακτηριστικό στη φωτογραφία:

οι κυκλικές κατασκευές μοιάζουν σχεδόν με “μνημεία” των δέντρων που έλειψαν. Τεράστιες άδειες επιφάνειες γύρω από ελάχιστο πράσινο. Σαν η φύση να μετατρέπεται πλέον σε διακοσμητικό στοιχείο μέσα σε αρχιτεκτονική βιτρίνας. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί οι πόλεις είναι αφόρητες το καλοκαίρι!