Something is rotten in the state of Denmark

Άμλετ, Πράξη Α’ , σκηνή Δ’

 

Ο Μεγάλος Δανός είναι ένα από τα πιο μεγαλόσωμα σκυλιά στον κόσμο. Αν σηκωθεί στα δύο του πόδια μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα δύο μέτρα!. Παρά το εντυπωσιακό μέγεθός του όμως, θεωρείται ένα από τα πιο φιλικά σκυλιά στον κόσμο, αν και μια φορά που πήγα να χαϊδέψω έναν, δεν πήγε πολύ καλά. Παρά το όνομά του δε - που προήλθε από το λάθος κάποιου Γάλλου φυσιοδίφη, άρεσε όμως και έμεινε- δεν προέρχεται από τη Δανία, αλλά από τη Γερμανία. Το όνομα όμως έμεινε

Μπορεί ο Μεγάλος Δανός να μην είναι τελικά Δανός, η μικρή όμως σήμερα ευρωπαϊκή χώρα μπόρεσε να βγάλει πολλούς μεγάλους Δανούς. Ο μεγάλος παραμυθάς Χάνς Κρίστιαν Άντερσεν είναι Δανός. Ο μεγάλος στοχαστής του υπαρξισμού και φιλόσοφος Σέρεν Κίρκεγκορ είναι Δανός. Ο μεγάλος συνθέτης Καρλ Νίλσεν είναι Δανός. Ο μεγάλος φυσικός Χάνς Κρίστιαν Έρστεντ που ανακάλυψε τη σύνδεση ηλεκτρισμού και μαγνητισμού είναι Δανός. Ο μεγάλος φυσικός Νιλς Μπορ που ασχολήθηκε με τη δομή του ατόμου – άσχετα αν ήρθε μετά η κβαντομηχανική και έφερε τα πάνω κάτω - είναι Δανός. Ο μεγάλος σκηνοθέτης του κινηματογράφου Καρλ Ντράγερ είναι Δανός. Η μεγάλη πεζογράφος Κάρεν Μπλίξεν είναι Δανή. Ο χαρισματικός ηθοποιός Ματς Μίκελσεν είναι Δανός. Δανός είναι επίσης και ο περίφημος σκηνοθέτης Λαρς Φον Τρίερ

Δανός όμως ήταν και ο Άμλετ. Έτσι τουλάχιστον θέλει ο Σαίξπηρ που τοποθετεί τη δράση του ομώνυμου έργου του στο βασίλειο της Δανίας. Στην πρώτη πράξη του Άμλετ, ο Σαίξπηρ βάζει στο στόμα του αξιωματικού Μάρκελλου την περιβόητη φράση «Υπάρχει κάτι σάπιο στο βασίλειο της Δανιμαρκίας». Γιατί όμως στη Δανία; Ίσως γιατί το  1600 που γράφτηκε το περίφημο έργο του μεγάλου Άγγλου συγγραφέα, επιβίωναν ακόμη στο νησί της Αγγλίας οι μύθοι από τη δανική κατάκτησή του.

Γιατί μπορεί η Δανία σήμερα να είναι μια μικρή και φιλήσυχη χώρα, κάποτε όμως ούτε μικρή ήταν , ούτε φιλήσυχη. Το 865 μάλιστα, οι Δανοί εισέβαλλαν στην Αγγλία, κατακτώντας ένα μεγάλο μέρος του νησιού. Μάλιστα, από το 1013 μέχρι το 1042, ολόκληρη η Αγγλία βρέθηκε υπό δανική κυριαρχία με βασιλιά τον Κνούτο τον Μέγα

Στην εποχή της μεγάλης ακμής του, το βασίλειο της Δανίας περιελάμβανε τη σημερινή Δανία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ισλανδία, τη Γροιλανδία και τα νησιά Φερόε. Η Σουηδία αποσπάστηκε από τη Δανία το 1523, ενώ η Νορβηγία ανεξαρτητοποιήθηκε το 1815. Όσο για την Ισλανδία, αυτή απέκτησε την ανεξαρτησία της μόλις το 1944

 

 

Η παρέμβαση της Bjork

Την ιδιαίτερη σχέση της Ισλανδίας με τη Δανία μας την θύμισε η γνωστή καλλιτέχνης Bjorg η οποία -με αφορμή τους λεονταρισμούς του Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία- έκανε μια ανάρτηση στο fb ξύνοντας παλιές πληγές που πρόσφατα ήρθαν στην επιφάνεια

 «Εύχομαι σε όλους τους Γροιλανδούς κάθε ευλογία στον αγώνα τους για ανεξαρτησία.

Οι Ισλανδοί είναι εξαιρετικά ανακουφισμένοι που κατάφεραν να αποσχιστούν από τους Δανούς το 1944. Δεν χάσαμε τη γλώσσα μας (τα παιδιά μου θα μιλούσαν τώρα δανικά)

Και ξεχειλίζω από συμπάθεια για τους Γροιλανδούς, επανειλημμένα, ιδίως όταν αποκαλύφθηκε το θέμα της αναγκαστικής αντισύλληψης, όπου 4500 κορίτσια ηλικίας μόλις 12 ετών έβαλαν σπιράλ εν αγνοία τους μεταξύ 1966 και 1970 .... είναι στην ηλικία μου και μικρότερες... άτεκνες ....

και ακόμα και σήμερα οι Δανοί φέρονται στους Γροιλανδούς σαν να είναι άνθρωποι δεύτερης κατηγορίας … απομακρύνοντας παιδιά από τους γονείς τους το 2025!

Η αποικιοκρατία μου έχει προκαλέσει επανειλημμένα ρίγη τρόμου στην πλάτη και η πιθανότητα οι φίλοι Γροιλανδοί να περάσουν  από έναν σκληρό αποικιοκράτη σε έναν άλλο είναι υπερβολικά φρικτή, ακόμη και για να τη φανταστεί κανείς.

Αγαπητοί Γροιλανδοί … Ανακηρύξτε την ανεξαρτησία σας !!!!»

 

Για ποια ακριβώς ζητήματα μιλάει η διάσημη καλλιτέχνις; Ποια είναι τα σημάδια της δανικής αποικιοκρατίας που της προκαλούν ρίγη τρόμου;

 

Η μαζική στείρωση των γυναικών της Γροιλανδίας

Ας γυρίσουμε λίγα χρόνια πίσω, όταν τον Οκτώβριο του 2023, 67 γυναίκες από τη Γροιλανδία κατέθεσαν αγωγή κατά του κράτους της Δανίας, καταγγέλλοντας παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων τους

Στις 67 γυναίκες που έκαναν την αρχή, προστέθηκαν στη συνέχεια και άλλες. Οι 143 γυναίκες που συγκεντρώθηκαν, κατήγγειλαν το κράτος της Δανίας πως, κατά τη διάρκεια γυναικολογικών εξετάσεων, εν αγνοία τους και συνεπώς χωρίς τη συγκατάθεσή τους, τους τοποθετήθηκαν σπιράλ αντισύλληψης ώστε να μην μπορούν να τεκνοποιήσουν

Κάποιες από τις γυναίκες αυτές  υποβλήθηκαν σε αυτή τη διαδικασία ακόμη και σε ηλικία 12 χρόνων, σε μια προσπάθεια – όπως όλα δείχνουν - της δανικής κυβέρνησης να μειώσει τον πληθυσμό της Γροιλανδίας, ώστε να αποφευχθεί η ανάλογη αύξηση του οικονομικού βάρους για τη Δανία.

Η Δανία είχε ανακηρύξει από το 1953 την πρώην αποικία της σε ισοδύναμο τμήμα του βασιλείου και άρχισε να κατασκευάζει συγκροτήματα κατοικιών, νοσοκομεία και εργοστάσια

Ο πληθυσμός της Γροιλανδίας τότε ήταν γύρω στους 30.000, οι περισσότεροι Inuit ((Ινουίτ είναι το όνομα των Ιθαγενών της Γροιλανδίας). Η παιδική θνησιμότητα έπεφτε και ο αριθμός των γεννήσεων αυξανόταν σταθερά. Πώς θα μπορούσε η Δανία να συντηρήσει οικονομικά την προβλεπόμενη εκτόξευση του πληθυσμού;

Κάπως έτσι φαίνεται πως αποφασίστηκε από τη Δανία ο έλεγχος των γεννήσεων στην πρώην αποικία τους. Εκτιμάται πως,  μεταξύ του 1966 και του 1970,  χιλιάδες κορίτσια και γυναίκες Ινουίτ,  υποβλήθηκαν σε αναγκαστική –και εν αγνοία τους- αντισύλληψη.

Η υπόθεση έγινε γνωστή ως “υπόθεση Spiral”, από το σχήμα του σπειροειδούς “εργαλείου”,  το οποίο, σύμφωνα με ορισμένα θύματα, ήταν αρκετά επώδυνο ενώ σε πολλές γυναίκες προκάλεσε διάφορα προβλήματα, όπως οξύ πόνο, εσωτερική αιμορραγία και κοιλιακές λοιμώξεις.

Πολλές από αυτές τις γυναίκες το είχαν στο σώμα τους για χρόνια χωρίς να το γνωρίζουν και ποτέ δεν κατάλαβαν γιατί δεν μπορούσαν να κάνουν παιδιά. Μάλιστα, μία από αυτές, μόλις το 2022 διαπίστωσε πως έφερε σπιράλ.

Διαβάζουμε από το  Αντίφωνο: «Η Holga Platou κατάγεται από ένα απομακρυσμένο παραθαλάσσιο χωριό. Εργάζεται για τον Δήμαρχο του Nuuk: ό,τι τότε συνέβη, της άφησε ένα στίγμα. Και σε αυτήν έβαλαν ένα σπιράλ. Αργότερα προσπαθούσε για 26 χρόνια με τον άνδρα της να κάνει ένα παιδί. Κανόνιζαν τη συνεύρεσή τους με το ημερολόγιο, υπολογίζοντας όλες τις γόνιμες μέρες. Μάταια. Δεν ήξερε τι της συνέβαινε. Στο δρόμο, την έβριζαν «evnijuitsorsuaq», γυναίκα που δεν μπορούσε να κάνει παιδιά. Τα παιδιά είναι πολύ σημαντικά στην κουλτούρα των Γροιλανδών, είναι μία ατομική και συλλογική ευθύνη. Η Platou αποκτούσε συνέχεια φλεγμονές. Αιμορραγούσε. Πριν από κάποια χρόνια αναγκάστηκε να αφαιρέσει ένα τμήμα της μήτρας. Σήμερα είναι βέβαιη ότι όλα αυτά οφείλονταν στο σπιράλ. Ακόμη και ο άντρας της την εγκατέλειψε. Μόλις πριν από λίγα χρόνια κατάλαβε ότι αυτά συνέβαιναν και σε άλλες.

[…] Η Holga Platou έψαχνε στο Internet για τον γιατρό του χωριού, που της είχε βάλει το σπιράλ. Ακόμα δουλεύει στη Δανία. Το σκάνδαλο δεν έβλαψε την καριέρα της. “Μάλλον οι υπηρεσίες που πρόσφερε σε εμάς, τον βοήθησαν”, αναφέρει»

Η Naja Lyberth –μία από τις πρώτες γυναίκες που κινήθηκαν νομικά – κατηγορεί τη Δανία για “μαζική στείρωση” και ανέφερε πως, παρόλο που η ίδια κατάφερε να αποκτήσει παιδί στα 35 της με μεγάλες δυσκολίες, πολλές άλλες δεν τα κατάφεραν. Η ίδια, μιλώντας στον ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό της Γροιλανδίας, KNR, δήλωσε πως «θέλουμε να ανακτήσουμε τον αυτοσεβασμό μας και τον σεβασμό για τη μήτρα μας, όσο είμαστε εν ζωή. Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να αποφασίζει αν πρέπει να κάνουμε παιδιά ή όχι»

 

H Naja Lyberth

 

Από την πλευρά της δανικής κυβέρνησης,  η υπουργός Εσωτερικών και Υγείας δήλωσε πως «πρόκειται για ένα τραγικό ζήτημα και πρέπει να βρούμε την άκρη του νήματος για το τι συνέβη, γι’ αυτό και μια ομάδα ερευνητών διεξάγει επί του παρόντος μια ανεξάρτητη και αμερόληπτη έρευνα»

Πράγματι, το 2023, το κράτος της Δανίας σε συνεργασία με τη Naalakkersuisut, την κυβέρνηση της Γροιλανδίας, ξεκίνησαν έρευνα για την υπόθεση αυτή αλλά και για άλλες πρακτικές πρόληψης της εγκυμοσύνης που εφαρμόστηκαν στη χώρα μεταξύ 1960 και 1991 – χρονιά κατά την οποία, η Γροιλανδία ανέκτησε τον έλεγχο του τομέα υγείας της

Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι τουλάχιστον 4.070 γυναίκες  υποβλήθηκαν σε τοποθέτηση σπιράλ, συχνά χωρίς συναίνεση και σε αρκετές περιπτώσεις από την εφηβεία τους.

Κατά την επίσκεψή της στο Νουούκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, στις 24/9/2025, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν ζήτησε συγγνώμη εκ μέρους της χώρας της από τα θύματα των αναγκαστικών στειρώσεων

«Σήμερα, μπορώ να σας πω μόνο ένα πράγμα: συγγνώμη για την αδικία που υποστήκατε επειδή ήσασταν Γροιλανδέζες. Συγγνώμη για όσα σας πήραν και για τον πόνο που σας προκάλεσε αυτό, εξ ονόματος της Δανίας», δήλωσε η Φρεντέρικσεν ενώπιον δεκάδων θυμάτων

Ανακοίνωσε επίσης, τη δημιουργία ενός ταμείου, με στόχο την αποζημίωση των γυναικών που υπήρξαν θύματα των αναγκαστικών στειρώσεων, καθώς και άλλων Γροιλανδών που υπέστησαν διακρίσεις λόγω της καταγωγής τους.

Γιατί η αναγκαστική αντισύλληψη δεν ήταν το μόνο μελανό σημείο που σκίαζε τη σχέση Γροιλανδίας και Δανίας.

 

Το "Πείραμα" 

Τη δεκαετία του 1950, στα πλαίσια ενός κοινωνικού πειράματος, 22 παιδιά Ινουίτ, ηλικίας μεταξύ πέντε και εννέα ετών, αυτά που θεωρήθηκαν πιο έξυπνα και πιο ικανά, απομακρύνθηκαν βίαια από τις οικογένειές τους και στάλθηκαν στην Κοπεγχάγη. Σκοπός του εγχειρήματος ήταν να τα εκπαιδεύσουν ώστε να γίνουν μια μικρή ελίτ ικανή να κυβερνήσει το νησί της Γροιλανδίας.

Δυστυχώς, το πείραμα αποδείχθηκε καταστροφικό για τα παιδιά αυτά. Όπως σημειώνει η επίσημη έκθεση που συντάχθηκε πολύ αργότερα για το θέμα αυτό από τη δανική κυβέρνηση  «ενώ ο στόχος της αποστολής των παιδιών, τα οποία επιλέχθηκαν, εν μέρει, για την πνευματική τους ικανότητα, στη Δανία για να μάθουν δανικά ήταν να τους δοθεί “μια καλή ζωή”, το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο: μοναξιά, ένα αίσθημα διαφορετικότητας και έλλειψης ριζών και μια χαμένη, διχασμένη και αβέβαιη ταυτότητα»

Από τα παιδιά αυτά, τα έξι υιοθετήθηκαν από τις δανικές οικογένειες που τα φιλοξενούσαν, ενώ τα υπόλοιπα 16 επέστρεψαν στη Γροιλανδία και πέρασαν το υπόλοιπο της παιδικής τους ηλικίας ζώντας σε ένα ειδικά κατασκευασμένο ορφανοτροφείο

Σύμφωνα με την έκθεση, τα παιδιά αυτά δεν μπόρεσαν ποτέ να ενσωματωθούν ξανά στη γροιλανδική κοινωνία – ούτε καν στις οικογένειές τους

«Σε μεγάλο βαθμό, αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι η παραμονή τους στη Δανία είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια της ικανότητάς τους να μιλούν γροιλανδικά.

Όταν έχασαν τη γλώσσα τους, έχασαν τον δεσμό τους με την γροιλανδική κοινωνία στην οποία ζούσαν, και τα παιδιά με τα οποία αλληλεπιδρούσαν, ειδικότερα, αντέδρασαν προσβάλλοντάς τους ή πειράζοντάς τους. Αργότερα στη ζωή τους, διαπίστωσαν ότι δεν θεωρούνταν “πραγματικοί Γροιλανδοί” από τους συμπατριώτες τους. Στη Δανία και στη Γροιλανδία, η εμφάνισή τους υποδήλωνε ότι ήταν Γροιλανδοί, αλλά απορρίφθηκαν ως Γροιλανδοί επειδή δεν μιλούσαν τη γλώσσα”

Η έκθεση διαπιστώνει ότι πολλά από αυτά τα παιδιά έγιναν χρήστες ουσιών και ανέπτυξαν ψυχικά προβλήματα, ενώ τα μισά  πέθαναν πριν από την ηλικία των 70 ετών.

Ακόμη και αυτά που έμειναν στη Δανία, τα περισσότερα πέθαναν σε νεαρή, ενήλικη ή εφηβική, ηλικία, με σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας.

«Γενικά», ανέφερε η έκθεση, «είναι αρκετά προφανές ότι οι περισσότεροι από τους 22 πάλεψαν σε όλη τους τη ζωή με βαθιά κοινωνικά και προσωπικά προβλήματα».

Το “πείραμα” αποκαλύφθηκε δημόσια το 1998 με την έκδοση ενός βιβλίου που περιγράφει λεπτομερώς τη ζωή αυτών των παιδιών μετά το τέλος της 18μηνης παραμονής τους στη Δανία.

Μετά από δέκα χρόνια, το 2009, ο τότε πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Κούπικ Κλάιστ, απαίτησε δημοσίως την επίσημη συγγνώμη της Δανίας. Ο τότε πρωθυπουργός όμως, ο Λαρς Ρασμούνσεν, απαξίωσε το θέμα, δηλώνοντας πως όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν. «Η ιστορία δεν αλλάζει» είπε. «Η κυβέρνηση θεωρεί την αποικιακή περίοδο ως λήξασα. Να είμαστε ικανοποιημένοι που οι καιροί έχουν αλλάξει»

Ένα χρόνο αργότερα, το 2010, γυρίστηκε η ταινία, βασισμένη στο βιβλίο που αποκάλυψε το το παιδομάζωμα

 

 

Τον Σεπτέμβριο του 2022, η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, ζήτησε δημόσια συγγνώμη από έξι από αυτά τα παιδιά, που είναι ηλικιωμένα άτομα πλέον, τα μόνα που ήταν ακόμα ζωντανά τότε. «Αυτό που υποστήκατε ήταν τρομερό, ήταν απάνθρωπο, ήταν άδικο και σκληρό», τους είπε

Όπως βλέπουμε, η πρωθυπουργός της Δανίας έχει έτοιμη τη συγγνώμη για κάθε περίπτωση. Η επόμενη συγγνώμη θα έρθει για τα αμφιλεγόμενα τεστ γονικής γονιμότητας που εφαρμόζονται σε γονείς Γροιλανδικής καταγωγής

Το πιο πιθανό βέβαια είναι ότι οι συγγνώμες προέρχονται κατόπιν των απειλών του παράφρονα Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε θέσει το θέμα της αγοράς ή της απόκτησης της Γροιλανδίας ήδη από την πρώτη του θητεία στο Λευκό Οίκο (2017-2021)

 

Τα τεστ γονικής ικανότητας (FKU)

Η Δανία χρησιμοποιεί ευρέως για τον πληθυσμό της ψυχομετρικά τεστ «γονικής ικανότητας», τα λεγόμενα FKU, σε νέους γονείς σε ένα πλαίσιο – όπως διατείνεται - προστασίας των παιδιών από “μη επαρκείς γονείς”. Εάν κάποιος γονιός αποτύχει σε αυτά τα τεστ, το νεογέννητο απομακρύνεται από αυτόν και μεγαλώνει υπό τη φροντίδα των κοινωνικών υπηρεσιών του δανικού κράτους

Τα τεστ όμως αυτά, η Δανία τα εφάρμοζε και για  τον πληθυσμό της Γροιλανδίας – προκαλώντας όμως μεγάλες αντιδράσεις. Σύμφωνα με τη Louise Holck, διευθύντρια του Δανικού Ινστιτούτου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, «τα τεστ δεν λαμβάνουν υπόψη πιθανά γλωσσικά εμπόδια ή πολιτισμικές διαφορές. Αυτό θέτει τους Γροιλανδούς γονείς σε κίνδυνο να αξιολογηθούν λανθασμένα»

Σε μια έκθεση του 2022, το Ινστιτούτο ανέφερε ότι, επειδή τα τεστ δεν ήταν προσαρμοσμένα ώστε να λαμβάνουν υπόψη τις πολιτισμικές διαφορές, οι Γροιλανδοί γονείς διέτρεχαν τον κίνδυνο να λάβουν χαμηλές βαθμολογίες στα τεστ, με αποτέλεσμα να συνάγεται, για παράδειγμα, ότι έχουν μειωμένες γνωστικές ικανότητες, χωρίς όμως αυτό να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα

Ζητάει δε να σταματήσει η χρήση των τεστ σε Γροιλανδούς γονείς, έως ότου οι ερωτήσεις προσαρμοστούν στη γλώσσα και τον πολιτισμό της Γροιλανδίας.

Είναι χαρακτηριστικό πως, σύμφωνα με μια έκθεση του 2022, το 5,6% των παιδιών με Γροιλανδική καταγωγή που ζουν στη Δανία απομακρύνονται από τους γονείς τους κατόπιν του FKU τεστ, σε σύγκριση με το 1% εκείνων με δανική καταγωγή.

Στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για μια αδυναμία των Δανών να αντιληφθούν τις «ικανότητες» των Γροιλανδών, αλλά για μια βαθιά παγιωμένη αρνητική φυλετική προκατάληψη που έχουν απέναντι στους Ινουίτ

Σύμφωνα με την Νανγιαγκουάκ Χέγκελαντ, ιδρύτρια της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης SILA360,  τόσο το σύστημα κοινωνικής αρωγής όσο και το δικαστικό σύστημα της Δανίας είναι διαποτισμένα από τον ρατσισμό κατά του «κατώτερου άλλου», όπως θεωρούν τους Ινουίτ.

«”Βλέπουν ένα μπουκάλι κρασί κι αποφασίζουν ότι είσαι αλκοολικός, γατί αυτά τα στερεότυπα έχουν για τους Ινουίτ», λέει στη Λαμπρινή Θωμά, απεσταλμένη του The Press Project . «Πάρα πολλές φορές παίρνουν τα παιδιά γιατί “ένοιωσε κάτι” ο κοινωνικός λειτουργός, που δεν καταγράφει στην έκθεση, με την οποία άρπαξαν το παιδί, ούτε μία αντικειμενική παρατήρηση. Κι αν οι Ινουίτ φτάσουν μπροστά στον  – Δανό- δικαστή, έχουν μία ώρα να παρουσιάσουν την υπόθεσή τους, χωρίς δικηγόρο, και με δεδομένα ως μόνα κριτήρια αυτά που κατέγραψε ο κοινωνικός λειτουργός. Αν ο λειτουργός γράφει “αλκοολικοί γονείς” επειδή είδε το μπουκάλι, δεν συζητείται καν η εκτίμησή του, θεωρείται ως θέσφατο. Ακόμη χειρότερα, τα έγγραφα όλα είναι στα δανέζικα και ΔΕΝ μεταφράζονται στα Ινουίτ, οπότε πολλοί γονείς δεν έχουν καν την δυνατότητα να κατανοήσουν τις κατηγορίες και να προετοιμαστούν ώστε να απαντήσουν»

Τα –αμφιλεγόμενα ούτως ή άλλως τεστ – επανήλθαν στο προσκήνιο μετά την υπόθεση της Keira Alexandra Kronvold, μιας γυναίκας γροιλανδικής καταγωγής που γέννησε το Νοέμβριο του 2024 – μια υπόθεση η οποία πυροδότησε έντονες διαμαρτυρίες

Η Kronvold είχε ήδη χάσει δύο προηγούμενα παιδιά μετά από αξιολογήσεις γονικής ικανότητας που διεξάγονταν πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της

Στις 7 Νοεμβρίου του 2024, Kronvold γέννησε για τρίτη φορά και λίγες ώρες μετά τη γέννηση της κόρης της, οι κοινωνικές υπηρεσίες της Δανίας  της πήραν το νεογέννητο με την αιτιολογία ότι κρίθηκε ανεπαρκής ως μητέρα. Σε πρώτη φάση αποφασίστηκε να περνάει μόνο μία ώρα την εβδομάδα με το μωρό της, κατά τη διάρκεια της οποίας θα παρακολουθείται στενά από έναν κοινωνικό λειτουργό

Η Keira Alexandra Kronvold

 

Οι ψυχολογικές αξιολογήσεις της έγιναν από έναν ψυχολόγο που μιλάει δανικά. Η Kronvold, της οποίας η πρώτη γλώσσα είναι τα Καλαλισούτ (Δυτικά Γροιλανδικά), δεν μιλάει άπταιστα δανικά και – κατά διάρκεια της αξιολόγησης – δεν της παρείχαν διερμηνέα στη μητρική της γλώσσα

Είναι χαρακτηριστικό ένα απόσπασμα από τον φάκελο της υπόθεσής της, το οποίο  αναφέρει ότι το «γροιλανδικό της υπόβαθρο, όπου ακόμη και οι μικρές εκφράσεις του προσώπου έχουν επικοινωνιακή σημασία», θα την δυσκόλευε να προετοιμάσει το παιδί για «κοινωνικές προσδοκίες και κώδικες που είναι απαραίτητοι στη δανική κοινωνία»

Η Kronvold δήλωσε ότι οι αρχές είχαν πάρει την κόρη της «χωρίς να καταλαβαίνουν ότι η αγάπη και η παράδοσή μου ήταν πιο σημαντικές από οποιαδήποτε βαθμολογία σε τεστ» και είπε ότι θα αγωνιστεί όχι μόνο για εκείνη και την κόρη της, αλλά για όλους τους Γροιλανδούς γονείς που «έχασαν τα παιδιά τους εξαιτίας του δανικού συστήματος».

Τελικά, τον Ιανουάριο του 2025 – ίσως και κατόπιν των πιέσεων που δέχεται η Δανία από τις απειλές του παράφρονα Τραμπ που την αναγκάζουν να προσεγγίσουν τους Γροιλανδούς με ένα διαφορετικό από το συνήθη τρόπο- η κυβέρνησή της ανακοίνωσε ότι τερματίζει τη χρήση των αμφιλεγόμενων τεστ σε περιπτώσεις παιδιών με γροιλανδική καταγωγή.

«Έχουν δημιουργηθεί αμφιβολίες για το εάν ένα τυποποιημένο ψυχολογικό τεστ λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον πολιτισμό και τη γλώσσα της Γροιλανδίας», ανέφερε  η κυβέρνηση της Δανίας.

«Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας συμφώνησαν να καταργήσουν τη χρήση τυποποιημένων ψυχολογικών τεστ σε περιπτώσεις παιδιών με οικογένειες γροιλανδικής καταγωγής κατά την αξιολόγηση της γονικής ικανότητας»

Παρόλα αυτά, το παιδί της Keira Alexandra Kronvold δεν έχει επιστραφεί ακόμα στη μητέρα του, παρά τις εκκλήσεις της ίδιας, τις δημόσιες διαμαρτυρίες και τις πολιτικές πιέσεις τόσο στη Δανία όσο και στη Γροιλανδία — και η Kronvold συνεχίζει να παλεύει γι’ αυτό

Παρά δε την απαγόρευση των τεστ για Γροιλανδούς τον Ιανουάριο του 2025, τα αμφιλεγόμενα τεστ δεν έπαψαν να υπάρχουν για τους Δανούς, αλλά και για τους Γροιλανδούς που διαμένουν στη Δανία τόσο, ώστε να μη θεωρούνται “αρκετά Γροιλανδοί”

Με αυτό το σκεπτικό, αποσπάστηκε το μωρό της 18χρονης Γροιλανδής Ιβάνα Νικολίνε Μπρόνλουντ, μόλις μία ώρα μετά τη γέννησή του σε νοσοκομείο του Χβιντόβρε, κοντά στην Κοπεγχάγη.

Η υπόθεση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την απαγόρευση των τεστ “γονικής επάρκειας” (FKU) για οικογένειες γροιλανδικής καταγωγής. Παρά το γεγονός ότι γεννήθηκε στη Γροιλανδία από γονείς Γροιλανδούς, οι αρμόδιες αρχές θεώρησαν ότι η Μπρόνλουντ «δεν είναι αρκετά Γροιλανδή», ώστε να υπάγεται στον νέο νόμο.

Ενδιαφέρον όμως έχει και ο λόγος για τον οποίο της αφαιρέθηκε το παιδί. Οι Αρχές λοιπόν, ενημέρωσαν την Μπρόνλουντ ότι το μωρό της αφαιρέθηκε, εξαιτίας του τραύματος που υπέστη από τον θετό της πατέρα, ο οποίος εκτίει ποινή φυλάκισης για σεξουαλική κακοποίηση σε βάρος της.

Η ίδια περιέγραψε με δάκρυα στα μάτια τη μοναδική φορά που της επέτρεψαν να δει το μωρό της για μία ώρα, χωρίς να μπορεί να το αγκαλιάσει ή να το φροντίσει. Εξέφρασε δε το εύλογο παράπονο ότι η κακοποίηση από τον πατέρα της δεν θα έπρεπε να αποτελεί αιτία τιμωρίας για την ίδια

Πέρα λοιπόν από τη σχέση Δανίας και Γροιλανδίας, ανακινούνται και άλλα ζητήματα σχετικά με την ηθική και την αξιοπιστία αυτών των τεστ

 

Η περίπλοκη σχέση Γροιλανδίας και Δανίας – Οι Ινουίτ

Όλοι οι Γροιλανδοί γνωρίζουν για τις παραπάνω υποθέσεις. Γνωρίζουν επίσης τη βίαιη μετακίνηση που υπέστησαν οι Ινουίτ τη δεκαετία του 1970, από τα προγονικά τους κυνηγετικά εδάφη σε πολυκατοικίες, με στόχο τη συγκέντρωση εργατικού δυναμικού για τα εργοστάσια που χτίζονταν.

Ο παραδοσιακός τρόπος ζωής των Ινουίτ δέχθηκε συντριπτικό πλήγμα, γεγονός που οδήγησε στη διάρρηξη των παραδοσιακών δικτύων συγγένειας και της κοινωνικής συνοχής. Αποπροσανατολισμένοι και χαμένοι, πολλοί από αυτούς τους Ινουίτ στράφηκαν στο αλκοόλ ή έπεσαν στην κατάθλιψη.

Είναι πολλές οι πληγές που έχει δημιουργήσει η κοινή ιστορία της Γροιλανδίας και της Δανίας. Μια ιστορία  που πάει πίσω 1000 χρόνια, όταν ο Έρικ ο Ερυθρός το 985 με μια αποστολή με μια ομάδα Νορβηγών Βίκιγκς ίδρυσε οικισμούς στη Γροιλανδία

Το 1721 αρχίζει η σύγχρονη δανική παρουσία στο νησί της Γροιλανδίας με αρχηγό της αποστολής τον Δανό ιεραπόστολο Χανς Έγκεδε με σκοπό να έρθει σε επαφή με τους απογόνους αυτών των εξερευνητών. Ωστόσο, αντί για Βίκινγκς, ο Έγκεδε συνάντησε μόνο τους ιθαγενείς Ινουίτ, καθώς οι οικισμοί των Βίκινγκς φαίνεται πως εγκαταλείφθηκαν σταδιακά μεταξύ του 14ου και του 15ου αιώνα

Στο σημείο αυτό, αξίζει να αναφέρουμε μερικά πράγματα για τους γηγενείς της Γροιλανδίας που –όπως προαναφέραμε-  ονομάζονται Ινουίτ. Είναι απόγονοι της νομαδικής φυλής των Τούλε (Thule), που εμφανίστηκαν στην Αλάσκα το 1000 μ.Χ. και μετακινήθηκαν στη Γροιλανδία μετά από τρεις αιώνες (1300 μ.Χ.). Σήμερα ζουν στην Αλάσκα, στον βόρειο Καναδά και στη Γροιλανδία, κοντά και γύρω από τον Αρκτικό κύκλο, και στη γλώσσα τους η λέξη Ινουίτ (Inuit) σημαίνει “άνθρωποι”

 

 

Οι Ινουίτ είναι αυτοί που κάποτε –εμείς οι Δυτικοί - αποκαλούσαμε Εσκιμώους, αν και με αυτό το όνομα αναφερόμασταν σε όλους τους λαούς της Αρκτικής. Σήμερα αυτός ο όρος θεωρείται προσβλητικός και τείνει να μην χρησιμοποιείται. Αφενός γιατί τσουβαλιάζει όλες τις πληθυσμιακές ομάδες του Αρκτικού κύκλου χωρίς σεβασμό στην αίσθηση ξεχωριστής ταυτότητας και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της καθεμιάς και αφετέρου είναι μια ονομασία που τους δόθηκε από τους κατακτητές και όχι ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι αυτοαποκαλούνται.

Παρεμπιμπτόντως, ο όρος “Eσκιμώος”  αποτελεί μεταφορά του γαλλικού esquimaux (eskimants = «τρώει ωμά», από το eski = “ωμός” + mants = “τρώει”)

 

 

Επιστρέφοντας στο 1721, η αποστολή των Δανών μετεξελίχθηκε γρήγορα σε προσπάθεια θρησκευτικής και πολιτισμικής επιβολής στον ντόπιο πληθυσμό. Οι Ινουίτ προσηλυτίστηκαν βίαια στον Λουθηρανισμό, ενώ οι πανάρχαιες τελετουργίες τους καταγγέλθηκαν και απαγορεύτηκαν.

Το 1776, η Δανία θεσμοθέτησε ένα κρατικό εμπορικό μονοπώλιο, μετατρέποντας το νησί σε κερδοφόρο κέντρο εξόρυξης ορυκτών και εκμετάλλευσης λίπους φαλαινών, διατηρώντας παράλληλα τους Ινουίτ σε καθεστώς απομόνωσης και εξάρτησης.

Μέχρι το 1953, η Γροιλανδία ήταν, στην πραγματικότητα, δανική αποικία. Από εκείνο το έτος και μετά, έγινε κομητεία της Δανίας με δική της τοπική κυβέρνηση. Το 1979 απέκτησε αυτονομία και το 2009 οι κεντρικές της εξουσίες επεκτάθηκαν σε όλους τους τομείς, εκτός από τις διεθνείς σχέσεις και την άμυνα.

Είναι τέτοιοι οι δεσμοί που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ Γροιλανδίας και Δανίας που, παρά την επίγνωση των Γροιλανδών για τα δεινά της δανικής κυριαρχίας και τη θέλησή τους για ανεξαρτησία, πολύ λίγοι την επιθυμούν αυτή τη στιγμή, καθώς δεν θεωρούν πως είναι έτοιμοι για κάτι τέτοιο. Είναι χαρακτηριστικό πως η Δανία στέλνει περίπου 600 εκατομμύρια ευρώ ετησίως στη Γροιλανδία για να υποστηρίξει το κοινωνικό σύστημα του νησιού, συμπεριλαμβανομένης της ιατρικής περίθαλψης.

Από την άλλη μεριά, είναι βέβαιο πως οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για βίαιη προσάρτηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ ή για εξαγορά της Γροιλανδίας, έφεραν πιο κοντά τους Γροιλανδούς με τους Δανούς, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τις μεταξύ τους διαφορές

 

 

Μια ειρωνεία της Ιστορίας όμως, είναι ότι δεν είναι η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί ζητούν να αγοράσουν δανικό έδαφος. Το έχουν ξανακάνει και η εξαγορά πραγματοποιήθηκε

 

 

 

Οι Δανικές Δυτικές Ινδίες. Το δουλεμπόριο και η πώλησή τους στις ΗΠΑ

Όποιος έχει διαβάσει Ιστορία, γνωρίζει ότι η εξαγορά εδαφών ήταν ο ένας από τους τρόπους με τους οποίους μεγάλωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ο άλλος ήταν η εξόντωση και των Ινδιάνων και ο σφετερισμός της γης τους, καθώς και οι πόλεμοι με το Μεξικό

Μία τέτοια γη που ήρθε στα χέρια των Αμερικανών μέσω εξαγοράς ήταν οι Δανικές Δυτικές Ινδίες, που σήμερα ονομάζονται Παρθένοι Νήσοι (Virgin Islands). Η ιστορία όπως βλέπετε κάνει κύκλους και πολλές φορές – όπως θα δείτε στο τέλος του άρθρου– εξελίσσεται σε φάρσα

Μιλήσαμε παραπάνω για τη μεγάλη έκταση που είχε κάποτε το βασίλειο της Δανίας. Δεν αναφέραμε όμως στο βασίλειο αυτό υπαγόταν και μια συστάδα νησιών της Καραϊβικής που ονομάζονταν Δανικές Δυτικές Ινδίες και η οποία περιελάμβανε τα νησιά St. Thomas, St. Jan και St. Croix  καθώς και 50 άλλα, μικρότερα, νησιά

Οι Δανικές Δυτικές Ινδίες αποτέλεσαν μέρος του βασιλείου της Δανίας από το 1672 έως το 1917. Μέσα σε αυτό το διάστημα, εκτιμάται ότι περίπου 120.000 Αφρικανοί σκλάβοι μεταφέρθηκαν αλυσοδεμένοι με δανικά πλοία στην Καραϊβική. Πολλοί από αυτούς δεν επέζησαν ποτέ από το ταξίδι, ενώ όσοι επέζησαν έζησαν ως σκλάβοι σε φυτείες με ζαχαροκάλαμο, κάτω από τις χειρότερες συνθήκες.

Οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, προκάλεσαν πολλές φορές την εξέγερση των σκλάβων με πιο σημαντική αυτή του St. Jan το 1733, όταν οι σκλάβοι κατέλαβαν  και κράτησαν τον έλεγχο ολόκληρου του νησιού για περισσότερο από έξι μήνες. Μόνο με τη βοήθεια των Γάλλων και Άγγλων που διαφέντευαν τις δικές τους αποικίες σε γειτονικά νησιά της Καραϊβικής, μπόρεσαν οι Δανοί να καταστείλουν την εξέγερση.

 

Two women '...of the lowest class' in front of a house, St. Croix.

 

Οι Δανοί λένε ότι ήταν ο πρώτος λαός που κατάργησε τη δουλεία, αλλά αυτό δεν είναι απολύτως σωστό. Αυτό που ισχύει είναι ότι η Δανία ήταν η πρώτη χώρα που κατάργησε το διατλαντικό δουλεμπόριο, δηλαδή τη μεταφορά σκλάβων από τη Δυτική Αφρική στις Δυτικές Ινδίες, δηλαδή στα νησιά της Καραϊβικής. Αυτό συνέβη το 1792, με την ψήφιση ενός νομοσχεδίου που απαγόρευε το δουλεμπόριο [Forordning om Negerhandelen]. Αλλά αυτή η απαγόρευση δεν έθεσε τέλος στη δουλεία, καθώς οι ιδιοκτήτες φυτειών εξακολουθούσαν να επιτρέπεται να κατέχουν σκλάβους.

Επίσης, αυτή η απαγόρευση τέθηκε σε ισχύ μόλις δέκα χρόνια αργότερα, το 1803. Κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετούς περιόδου, ο αριθμός των αλυσοδεμένων σκλάβων που μεταφέρθηκαν εκτοξεύτηκε, με άμεση υποστήριξη της δανικής κυβέρνησης, η οποία εξέδωσε ευνοϊκά δάνεια για να το διευκολύνει.

Ενώ η δουλεία καταργήθηκε στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους το 1833, στις Δανικές Δυτικές Ινδίες συνεχίστηκε ανεμπόδιστα μέχρι και το 1848. Μετά το 1848, οι πρώην σκλάβοι απασχολούνταν ως εργάτες στις ίδιες φυτείες στις οποίες είχαν εργαστεί πριν από την κατάργηση. Οι συνθήκες διαβίωσής τους δεν βελτιώθηκαν πολύ όσον αφορά τη στέγαση, την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση ή το εισόδημα. Η δυσαρέσκεια εξαπλωνόταν, ώσπου το 1878 κορυφώθηκε με μια εργατική εξέγερση στο St. Croix

Κατά τη διάρκεια αυτής της εξέγερσης, περίπου 50 φυτείες και το μεγαλύτερο μέρος της πόλης του Φρέντερικστεντ καταστράφηκαν από πυρκαγιά, η οποία έδωσε στην εξέγερση το όνομά της: Fireburn.

"From The Revolt on St. Croix". Illustration from Illustreret Tidende, nov. 1878.

 

Μετά την εξέγερση υπήρξαν μικρές βελτιώσεις στις συνθήκες των εργατών, συμπεριλαμβανομένων υψηλότερων αμοιβών. Η μάχη τους για ανθρώπινες και λογικές συνθήκες εργασίας υπό δανική κυριαρχία δεν τελείωσε εδώ, αλλά συνεχίστηκε μέχρι την παράδοση των δανικών Δυτικών Ινδιών στις ΗΠΑ το 1917 για 25 εκατομμύρια δολάρια – και προφανώς δεν σταμάτησε με αυτήν

Η αγορά των νησιών αυτών υπαγορεύτηκε από τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ να προστατεύσουν τη νεοσύστατη τότε Διώρυγα του Παναμά ενισχύοντας τη ναυτική τους παρουσία στην Καραϊβική, ενώ η Δανία από την άλλη μεριά δεν άντεχε πλέον το οικονομικό βάρος της διατήρησης μακρινών αποικιών – ειδικά εκείνη την περίοδο, μεσούντος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Όσο για τους κατοίκους; Αυτοί ποτέ δεν ρωτήθηκαν για το ποιον αφέντη θέλουν. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι οι κάτοικοι απέκτησαν αμερικανική υπηκοότητα, μόλις το 1927

 

Το νησί του Επστάιν

Τα νησιά των Δανικών Δυτικών Ινδιών που αγοράστηκαν από τις ΗΠΑ μετονομάστηκαν αμέσως σε Αμερικανικές Παρθένες Νήσους (Virgin Islands) και τέθηκαν υπό το αμερικανικό δίκαιο και τη δικαιοδοσία των ΗΠΑ

 

 

Στο πέρασμα των ετών, τα νησιά αυτά βρέθηκαν στο στόχαστρο των υπερπλούσιων και έτσι  διαμορφώθηκε μια αγορά όπου υπερπλούσιοι από όλο τον κόσμο αγόραζαν ολόκληρα νησιά ως ιδιωτικά κτήματα

Ένας από αυτούς ήταν – τι ειρωνεία – και ο Τζέφρι Επστάιν. Ο επιχειρηματίας-σεσημασμένος παιδόφιλος που συνδέεται μυστηριωδώς με τον Ντόναλντ Τραμπ, αγόρασε ένα από αυτά τα νησιά, το Little Saint James, το 1998. Του έδωσε μάλιστα και το όνομά του, έγινε «το νησί του Epstein»

 

Το νησί του Επστάιν

 

Το νησί του Επστάιν, έκτασης περίπου 71,6 στρεμμάτων, με παραλίες, αποβάθρες και διάφορα κτίσματα, παρέμεινε στην ιδιοκτησία του μέχρι τον θάνατό του το 2019. Όπως μάλιστα μαθαίνουμε, το νησί του Επστάιν αναγράφεται στην περιβόητη ομώνυμη λίστα με τις ονομασίες «Το Νησί της Αμαρτίας» ή «Το Νησί Με τα Κορίτσια»

 

Η Ιστορία τελικά μας κάνει μεγάλη πλάκα και εμείς αποσβολωμένοι παρατηρούμε 

Στις Παρθένες Νήσους ανήλικα κορίτσια να βιάζονται από "καθωσπρέπει" δισεκατομυριούχους

τους αποικιοκράτες Δανούς να επικαλούνται τη νομιμότητα κτήσης της αποικίας τους απέναντι στον άλλο αποικιοκράτη, τις Ηνωμένες Πολιτείες

τους κατακτημένους Γροιλανδούς, απέναντι στον μεγάλο αποικιοκράτη, να προτιμούν τον παλιό - τον έχουν συνηθίσει άλλωστε

τη μικρή και φιλήσυχη Δανία να αποδεικνύεται πως έχει πολλούς σκελετούς κρυμμένους στο ντουλάπι της – και ποιος λαός δεν έχει άλλωστε;

Και τέλος τα δύο φιλαράκια, τον Τζέφρυ Επστάιν και τον Ντόναλντ Τραμπ, να συνδέονται μεταξύ τους μέσω των δύο αγορών από τη Δανία – τη συντελεσθείσα και την επιζητούμενη.

Πολύ πλάκα, πράγματι. Μόνο που τις πλάκες της Ιστορίας τις πληρώνουν οι αδύναμοι και τις χαίρονται τα καθάρματα

 

Πηγές

https://en.natmus.dk/historical-knowledge/historical-themes/danish-colonies/the-danish-west-indies/fireburn/

https://www.arctictoday.com/denmark-apologizes-for-a-heartless-social-experiment-that-took-greenland-children-from-their-families/

 https://www.facebook.com/bjork

https://www.theguardian.com/world/2024/mar/04/greenlandic-women-sue-danish-state-for-contraceptive-violation-coil?fbclid=IwY2xjawPsE2FleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYYUdsN3ZLd2d4Z2RUd2FCc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHhi3wAHSasbZ08a0a7WUJtu_NsmBAsb_ytnDSovKWKHQq6B3v4u3kF25NGMZ_aem_3PdpLJVqKL85U8jhalNDSQ

https://www.theguardian.com/world/2024/nov/25/danish-parenting-tests-baby-removed-from-greenlandic-mother?fbclid=IwY2xjawPsE2RleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBYYUdsN3ZLd2d4Z2RUd2FCc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHqVa1V_nwbrKCVwjt0XqaSV_jiMxP_ZO8POX3Nq_Nxx1OOt8YCC_caoRBuEv_aem_vLgMHaJz9nwV29tNAWWduw

https://thepressproject.gr/to-onoma-mou-einai-lykos/?fbclid=IwdGRzaAPt10VjbGNrA-3XBGV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHvsahFXElESFKg5UlhdcnDIk5e3bBNBa3vB1HPPcRtHX5FtL7t_lKWyf4u90_aem_Ih3SbK0mxLhk74Ab-3kEDQ

https://www.kathimerini.gr/world/562916395/maziki-steirosi-143-gynaikes-minyoyn-ti-dania-gia-topothetisi-spiral-en-agnoia-toys/

https://www.ethnos.gr/World/article/304861/skandalohdaniaypebaleseanagkastikhantisyllhpshxiliadesgroilandesgianaelegxeitonplhthysmotoynhsioy

https://www.lifo.gr/now/world/i-skoteini-istoria-tis-kyriarhias-ton-danon-sti-groilandia?fbclid=IwdGRzaAPR_uljbGNrA9H-xWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHk7sJiyjn1Hp1JDdn3R_IWXMktdqhbt4FwsTuCMdhE9M1ZNMVc3FYcSAK_tx_aem_ylLqMQ9C7LFvVcjTcDPIig

https://www.lifo.gr/now/world/dania-apozimioseis-se-groilandes-poy-ypoblithikan-se-anagkastiki-praktiki-antisyllipsis

https://www.lifo.gr/now/world/i-dania-stamata-ta-test-gonikis-ikanotitas-stoys-inoyit-apo-ti-groilandia

https://www.newsit.gr/kosmos/groilandia-i-dania-zita-syggnomi-gia-tis-anagkastikes-steiroseis/4483772/

https://www.reader.gr/kosmos/teleytaio-nisi-poy-agorasan-oi-ipa-apo-ti-dania-prepei-na-xehastei/631648?utm_source=CommentFacebook&utm_medium=social&fbclid=IwdGRzaAPcjaRjbGNrA9yNYGV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHm7Ki12kdat5KKmKp9ukAqkDw6nsTowUsdHHhALH0F2PI6j_toR5OfpuNmju_aem_AcRM3VNTCWzLvSEMdc_vig

https://www.geografikoi.gr/inuit/

https://antifono.gr/to-oneidos-tis-groilandias-tou-manoli-vardi/

https://www.efsyn.gr/kosmos/eyropi/483072_i-dania-zita-syggnomi-gia-tin-akoysia-antisyllipsi-se-4500-gynaikes-tis

https://agonaskritis.gr/%CE%B7-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%84%CE%B5%CE%B9%CE%BD%CE%AE-%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%AC-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B4%CE%B1%CE%BD%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CF%83%CF%84/

https://www.lifo.gr/now/world/dania-apozimioseis-se-groilandes-poy-ypoblithikan-se-anagkastiki-praktiki-antisyllipsis

https://www.lifo.gr/now/world/i-dania-stamata-ta-test-gonikis-ikanotitas-stoys-inoyit-apo-ti-groilandia

https://www.iefimerida.gr/kosmos/salos-dania-piran-moro-genna-akatallili-kakopoioyse-pateras