Ο Νίκος Μπελαβίλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολεοδομίας στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ και Διευθυντής του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ, μιλά στο Press Point και τον Πάνο Χαρίτο για τα πλημμυρικά φαινόμενα στη χώρα και τις πολιτικές αντιμετώπισης από τις αρμόδιες αρχές.

Απαντώντας στο ερώτημα ποια θα μπορούσαν να είναι τα μέτρα για τα πλημμυρικά φαινόμενα στην Αττική, ο Νίκος Μπελαβίλας λέει:

«Δεν είναι ένα μέτρο, είναι δεκάδες μέτρα. Οι τεχνικές, οι μέθοδοι για να αντιμετωπίσει κάποιος το νερό στις πόλεις, είναι πάρα πολλές και πρέπει να είναι πολλές και διαφορετικές.

Είναι διαφορετικό το φαινόμενο της Μάνδρας, διαφορετικό της Πικροδάφνης και διαφορετικό της Άνω Γλυφάδας. Διαφορετικό το τι συμβαίνει σήμερα στον Αγιόκαμπο ή με τον Daniel πριν μερικές εβδομάδες.

Δεν τσιμεντώνουμε. Σταματάμε να δημιουργούμε στεγανές επιφάνειες που δεν επιτρέπουν στο νερό να απορροφηθεί από τη γη. Αυτό σημαίνει ότι σχεδιάζουμε με ποιότητα και ευαισθησία τον δημόσιο χώρο και όχι με τον τρόπο που μάθαμε να τον σχεδιάζουμε στην Ελλάδα τον τελευταίο μισό αιώνα. Δεν υπάρχει λόγος να έχουμε ασφαλτοστρωμένες αυλές σχολείων για να μην πάνε τα παιδιά βρώμικα στα σπίτια με τα παπούσια με χώματα.

Μη εγκιβωτισμός των ρεμάτων. Ένα ρέμα που έχει μια κοίτη και μετατρέπεται σε τσιμεντένιο αγωγό, χάνει τη δυνατότητα να τραβήξει νερό.

Τον Κηφισό πρέπει να τον προσέξουμε γιατί το νερό μπορεί να παραλάβει εν δυνάμει είναι τεράστιο. Η υπερδόμηση της Αθήνας οδήγησαν στο να χτίσουμε σε έλη»

Ο Νίκος Μπελαβίλας είναι σαφής. "Δεν τσιμεντώνουμε. Σταματάμε να δημιουργούμε στεγανές επιφάνειες που δεν επιτρέπουν στο νερό να απορροφηθεί από τη γη". Δεν πρέπει να κάνουμε δηλαδή αυτό που επιχειρείται αυτή τη στιγμή στη Ραφήνα: Μια τσιμέντωση του Μεγάλου Ρέματος με ταυτόχρονη κατάργηση της φυσικής πλημμυρικής ζώνης της Πετρέζας (!). Τον ακούει κανείς από το Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου; Από την Περιφέρεια Αττικής μήπως; 

Κυκλοφορεί σήμερα το φύλλο #128 της RAF WEST Journal, της Νο2 εφημερίδας της Ανατολικής Αττικής

ΜΕΓΑ ΘΑΥΜΑ ΣΤΗ ΡΑΦ ΤΑΟΥΝ: Δεν ξεχείλισε το Ρέμα και  ξεχείλισαν οι δρόμοι. Σκέψεις για αγορά αμφίβιων και υποβρύχιων Μέσων για την μόνιμη και αδιάλειπτη εξυπηρέτηση της τοπικής συγκοινωνίας

ΣΤΟΥΣ ΜΠΑΓΛΑΜΑΔΕΣ ΤΗΣ ΡΑΦΗΝΑΣ: Η μόνιμη στήλη της RAF WEST δημοσιεύει το τετράστιχο της εβδομάδας.

Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: «Ποιος έσωσε τη Ραφ Τάουν από την πλημμύρα;». Ο  πρώην Σερίφης και η Οσία Αθετούσα απαντούν στον Βαγγέλη Δεμεχέζη.

Ο ΠΡΩHΝ ΣΕΡΙΦΗΣ ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΕ-ΤΕΛΟΣ ALERT: Εντυπωσιακή φωτογράφιση του πρώην Σερίφη, αποκλειστικά για τη RAF WEST Journal, μέσα στη λάσπη του Μεγάλου Ρέματος .  «Το έπλασα κατ’εικόνα και καθ’ομοίωσιν. Και νιώθω υπερήφανος γι’ αυτό» δήλωσε στην απεσταλμένη μας Φρύνη Μπαρμπούνη.

TA COMICS ΤΗΣ RAF TOWN: Ολοκληρώνεται η διαδημοτική συγκοινωνία: «Ραφ Τάουν – Λούτσα – Αεροδρόμιο» με το SANTORINI EXPRESS

ΜΕΓΑΛΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ: Μετά τον αδενοϊό, ανακαλύφθηκε και ο Αδωνοϊός. Ένας ιός εξαιρετικά ανθεκτικός, που πήρε το όνομά του από τον Υπουργό Υγείας μιας μικρής ευρωαμερικανικής αποικίας. Ο ιός αυτός ευδοκιμεί στα λύματα και στα ακάθαρτα ύδατα κάθε είδους. Μοναδικός τρόπος προστασίας η καθαριότητα του χώρου και των συνειδήσεων. Εικόνες με μικροσκόπιο στις εσωτερικές σελίδες

Ο ΝΟΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΗ : «Δεν με βόλευε ο νόμος και τον άλλαξα. Πού ακριβώς είναι το πρόβλημα;» δήλωσε στη Γραμματική Στούρνου η κυρία Κεφαλογιάννη. Συμπλήρωσε δε πως προτίθεται να καταθέσει νέα τροπολογία ώστε οι βουλευτές και οι υπουργοί του κυβερνώντος κόμματος να κερδίζουν a priori και ex officio τις υποθέσεις τους, χωρίς να απαιτείται δίκη

ΝΕΟ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ : Δουλεύει και με τηλεκοντρόλ. Το παρουσίασε πριν από μερικές ημέρες ο Ντόναλντ Τραμπ. «Είναι καταπληκτικό. Κάνει και λέει ό,τι του πεις» δήλωσε στους παριστάμενους δημοσιογράφους μετά το πέρα της επίδειξης

Ο ΜΑΚΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΗΣ ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑΣ : Νέα καθήκοντα -μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ- αναλαμβάνει ο Μάκης Βορίδης. Σύμφωνα με δηλώσεις του εκπροσώπου Τύπου του Λευκού Οίκου, ο Μάκης Βορίδης έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη του Ντόναλντ Τραμπ , ο οποίος προτίθεται – μετά την κατάληψη της Γροιλανδίας – να του αναθέσει τη διοίκηση του νησιού με απώτερο σκοπό την πάταξη των κομμουνιστικών ιδεών των γηγενών Ινουίτ που δηλώνουν πως δεν υπάρχει ατομική ιδιοκτησία στη γη της Γροιλανδίας και πως η γη ανήκει σε όλους. «Μαδουραίοι Ινουίτ , ήρθε το τέλος σας» δήλωσε στο άκουσμα της είδησης ο Άρης Πορτοσάλτε

Διαβάστε σήμερα, 24/1/2026, τη RAF WEST Journal

από το Weather Analysis Greece

Όποιος έχει ταξιδέψει σε ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις, ιδιαίτερα του βορρά, θα διαπίστωσε μάλλον γρήγορα, το πώς η ρυμοτομία των πόλεων τους, “δένει” άρτια με το φυσικό περιαστικό περιβάλλον και την γεωμορφολογία της ευρύτερης περιοχής.

Δεκάδες δεκάδων ποτάμια μικρά ή μεγάλα, άλλα εποχιακά άλλα μόνιμα, διακλαδίζονται μέσα στον αστικό ιστό, ενώ σε πολλά σημεία τους, οι όχθες τους καλύπτονται από πυκνή βλάστηση ή ψηλές δενδροστοιχίες, όχι τυχαία, καθώς η παρόχθια βλάστηση, είναι η μοναδική που μπορεί να συγκρατήσει την ορμή του νερού.

Ακόμη και σε πόλεις χωρίς ποτάμια, θα συναντήσει κανείς δασικές εκτάσεις ή κομμάτια πρασίνου, να “εισβάλλουν” όμορφα, μελετημένα, μέσα στον αστικό ιστό με την μορφή πάρκων. Οι ευρωπαίοι, κατάλαβαν νωρίς, ήδη μετά τον δεύτερο παγκόσμιο, πως η ποιότητα ζωής των κατοίκων μιας μεγαλούπολης και η ασφάλειά τους, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αρμονία της πόλης με τα φυσικά στοιχεία που την περιβάλλουν.

Τίποτα από τα παραπάνω, δεν ισχύει στις ελληνικές μεγαλουπόλεις, ιδιαίτερα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Η καταστροφή, ξεκίνησε από την μεταπολεμική Ελλάδα του 1950 με την “αντιπαροχή”, εντάθηκε στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης στα 70’s. Δεκαετίες στις οποίες κυριάρχησε η χωροταξική μανία των πολυκατοικιών, του τσιμέντου.

Πάρκα ισοπεδώθηκαν, ρεματιές μπαζώθηκαν άρον άρον, περιαστικά δάση αποψιλώθηκαν και την θέση τους πήρανε τα “εκλεκτά” προάστια στας εξοχάς - η ανάθεση έργων γινόταν με μηδενικές περιβαλλοντολογικές μελέτες. Στις δεκαετίες εκείνες, αλλά και αυτές που ακολούθησαν, οι πόλεις κατέγραψαν θεαματική και άναρχη εξάπλωση, καθώς πλήθος κόσμου εγκατέλειπε τα ορεινά χωριά και γέμιζε τις πόλεις.

Θα έπρεπε να φτάσουμε στα 00s, για να δούμε την νοοτροπία αυτή να προσπαθεί να αλλάξει, οπότε και για πρώτη φορά άρχισαν να γίνονται γνωστές οι έννοιες “επιπτώσεις στο περιβάλλον/μελέτη περιβάλλοντος”. Ήταν όμως ήδη αργά. Οι πόλεις είχαν ήδη διαμορφωθεί, οι επιπτώσεις, που τότε έμπαιναν κάτω από το χαλί, θα αναδύονταν τα επόμενα χρόνια, ακόμη εντονότερες εν μέσω κλιματικής αλλαγής.

Όλο το παραπάνω κείμενο, μπορείτε να το δείτε συμπυκνωμένο στην παρακάτω εικόνα, η οποία μας δείχνει ακριβώς αυτό: Το πώς η χωροταξική μανία του τσιμέντου, αγνόησε τις αρχαίες οδούς των ομβρίων υδάτων του βουνού, και εκεί που κάποτε υπήρχαν ρέματα, τώρα υπάρχουν σπίτια. Το νερό όμως δεν ξεχνάει τους δρόμους του, ούτε γνωρίζει από αντικειμενικές αξίες - και θα διασχίσει ξανά και ξανά μια περιοχή

Ό,τι έγινε στην Μάντρα πριν χρόνια, έγινε εχθές σε μικρότερη κλίμακα στην Γλυφάδα … και θα ξαναγίνει στο μέλλον, με ή χωρίς την κλιματική αλλαγή.

Έβρεξε χθες και για μια φορά ακόμη η Αθήνα –και ολόκληρη η Αττική – έζησαν εικόνες ανοχύρωτης και απροστάτευτης πόλης

Γράφει επ’ αυτού ο Νίκος Μπελαβίλας, καθηγητής πολεοδομίας και ιστορίας της πόλης στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

«Ναι, αγαπητές και αγαπητοί, πάλι πλημμυρίσαμε. Πάλι υπερχείλισαν τα φραγμένα ρέματα, πάλι τα ποτάμια βγήκαν στους δρόμους, πάλι το αρχαίο έλος του Λεκανοπεδίου εμφανίστηκε στο Μοσχάτο, στο Φάληρο, στις Τζιτζιφιές.

Και η βροχή, αν, ο μη γένοιτο, ξεπεράσει τα 150 χιλιοστά στη λεκάνη του Κηφισού — όπως τείνει να συμβεί αυτή τη στιγμή στου Παπάγου, στο Χαλάνδρι ή όπως συνέβη πριν λίγα χρόνια στη Μάνδρα— ξεχάστε τα ποτάμια: τα νερά θα φτάσουν στη θάλασσα  μέσα από τα σπίτια, από την Πειραιώς και τη Θησέως.

Φίλοι δημοσιογράφοι, αυτή τη φορά καλέστε τους αρμόδιους υπουργούς, όχι τους επιστήμονες που εδώ και χρόνια προειδοποιούν και περιγράφουν με ακρίβεια τι θα συμβεί. Ρωτήστε τους: τι έκαναν;

Ποιο πρόγραμμα πολιτικής προστασίας υλοποιήθηκε; Ποια κονδύλια διατέθηκαν; Ποια ρέματα απελευθερώθηκαν; Ποια έργα εγκιβωτισμού εγκαταλείφθηκαν; Ποια αυθαίρετα που φράζουν τη ροή κατεδαφίστηκαν; Ποιες λεκάνες ανάσχεσης κατασκευάστηκαν, ποιές αντιπλημμυρικές ζώνες; Πόσα εκατομμύρια ευρώ δόθηκαν στην Περιφέρεια Αττικής και στους δήμους για να ξεκινήσουν έργα;

Αυτό είναι πλέον το ερώτημα. Όχι τι θα πάθουμε — αυτό το ξέρουμε. Αλλά πώς δεν θα το πάθουμε»

Πολύ φοβάμαι πως ο Νίκος Μπελαβίλας απευθύνεται σε ώτα μη ακουόντων. Τον ακούει κανείς;

Εδώ πάντως, στη Ραφήνα, το Μεγάλο Ρέμα –που βρίσκεται σε φάση βίαιου εγκιβωτισμού - έφτασε χθες στα όριά του (ας σημειώσουμε πάντως εδώ, πως αυτοί που πλημμύρισαν ήταν οι δρόμοι της πόλης και όχι το Ρέμα)

Και ούτε το έργο εγκιβωτισμού φαίνεται να αποσύρεται, όπως προτείνει ο καθηγητής, ούτε τα αυθαίρετα που φράζουν τη ροή του ρέματος κατεδαφίζονται. Όσο για τις λεκάνες ανάσχεσης που ο καθηγητής του Μετσοβίου προτείνει να κατασκευαστούν, εδώ στη Ραφήνα, αυτό ακούγεται σαν ανέκδοτο, καθώς το έργο εγκιβωτισμού προβλέπει κατάργηση και της φυσικής αντιπλημμυρικής ζώνης της Πετρέζας

Το ποτάμι μετατρέπεται σιγά σιγά σε τσιμεντένιο οχετό που κατεβάζει νερό με τρομερή ταχύτητα και αυτό αποκαλείται αντιπλημμυρικό έργο

Δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει ελπίδα σε αυτό τον τόπο. Γιατί δεν είναι μόνο οι πολιτικές και αυτοδιοικητικές ηγεσίες που επιδεικνύουν εγκληματική αδιαφορία - είναι και το σύνολο σχεδόν των πολιτών, που αντί να αντιμετωπίζουν τα ρέματα και τα ποτάμια σαν ευλογία, τα αντιμετωπίζουν σαν κατάρα

του Νίκου Μπελαβίλα, Καθηγητή Πολεοδομίας και Ιστορίας της Πόλης στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και Διευθυντή του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος

Στη Μάνδρα το πρόβλημα δεν είναι η πλημμύρα, αλλά η ίδια η Μάνδρα. Όσες και όσοι γνωρίζουν να διαβάζουν χάρτες μπορούν να το διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι: ο χάρτης της πόλης του 19ου αιώνα σε αντιπαραβολή με τον χάρτη της πόλης του 21ου αιώνα. Η παλιά αρβανίτικη κωμόπολη ήταν κτισμένη και επιβίωσε εκαντοντάδες χρόνια επάνω σε έναν λόφο, ανάμεσα σε δύο ρέματα. Τα σπίτια βρίσκονταν 10–20 μέτρα ψηλότερα από τις κοίτες τους. Εκείνοι οι προπαππούδες δεν έχτισαν μέσα στη διαδρομή της πλημμύρας, μέσα στο νερό — κι ας μην γνώριζαν υδρογεωλογία. Αυτά μας δείχνει ο περίφημος χάρτης των Curtius και Kaupert του 1884.

Ωστόσο, η μεταπολεμική Μάνδρα απλώθηκε επάνω στις κοίτες των ρεμάτων. Στο γύρισμα του 20ου-21ου αιώνα, όταν το Θριάσιο εξεράγη με βιομηχανικές και μεταφορικές χρήσεις και οι ελαιώνες μετατράπηκαν σε κτίρια, η οικιστική–βιομηχανική ζώνη όχι μόνο συνέχισε να καλύπτει τις φυσικές πλημμυρικές κοίτες, αλλά επεκτάθηκε και επάνω στη συμβολή των δύο κλάδων που κατεβαίνουν από το όρος Πατέρας: των ρεμάτων Αγίας Αικατερίνης και Σούρες. Στραγγαλίζοντάς τα. Αυτό μας το δείχνει ο χάρτης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου του 2003. To κόκκινο σχήμα στα δεξιά είναι το νέο προβλεπόμενο κέντρο και βρίσκεται επάνω στο ρέμμα, όπως και το μώβ διαγραμμισμένο τρίγωνο κάτω που είναι η βιομηχανική ζώνη αλλά και το νοτιοανατολικό τμήμα με περιοχές κατοικίας

Φέτος η Μάνδρα ήταν σχετικά τυχερή, καθώς τα 200–300 χιλιοστά βροχής έπεσαν λίγο νοτιότερα, προς τη θάλασσα στη Βλυχάδα και όχι στη βόρεια πλαγιά του βουνού. Έτσι ευτυχώς βιώσαμε μια μεγάλη πλημμύρα, αλλά όχι τον Αρμαγεδδώνα του 2017. Αλλιώς θα είχαμε τα ίδια αποτελέσματα, παρότι τόσο η τότε Περιφερειακή Αρχή της Ρένας Δούρου όσο και η επόμενη του Γιώργου Πατούλη κατασκεύασαν τα προβλεπόμενα έργα. Όπως όμως γνωρίζουμε, τέτοιοι χείμαρροι δεν τιθασεύονται σε υπόγεια κανάλια. Υπερχειλίζουν και βγαίνουν στην επιφάνεια, μετατρέποντας τους δρόμους σε ποτάμια.

Με όλο τον σεβασμό στις περιουσίες των ανθρώπων και στις προσπάθειες της αυτοδιοίκησης, όσο αντιπλημμυρικά έργα κι αν κατασκευαστούν, αν δεν κατεδαφιστούν κτίρια — σπίτια, αποθήκες, σούπερ μάρκετ — και αν δεν ξηλωθούν δρόμοι ώστε να απελευθερωθούν οι φυσικές διαδρομές του νερού, η πόλη θα πνίγεται με κάθε τέτοια βροχή.