Μια ακόμη περιβαλλοντική καταστροφή σε βάρος του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας, του τελευταίου ελεύθερου μεγάλου ποταμού της Αττικής (μαζί με τον Ερασίνο) εξελίσσεται στο φυσικό πλημμυρικό πεδίο στην Πετρέζα (πεδιάδα Σπάτων) από τη Δευτέρα 8.6.2026. Με γραπτή εντολή του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (Ε.Υ.Δ.Ε. Κ.Υ.Λ.Υ. – Τ.Κ.Ε. Αθήνας), φορέα υλοποίησης του έργου, διατάχθηκε ο «καθαρισμός» του ποταμού και η εκβάθυνση της υφιστάμενης κοίτης κατά 1-1,5 μέτρο σε συνολικό μήκος άνω του 1 χλμ. (από τη Χ.Θ. 8+500 (Βάκχου) έως τη Χ.Θ. 9+650 (γέφυρα Πετρέζας). Ερπυστριοφόρο όχημα βαρέος τύπου (μπουλντόζα) της αναδόχου εταιρείας μπήκε στην κοίτη και, σε πρώτη φάση, έκανε πλήρη αποψίλωση της κοίτης, των πρανών και της παραποτάμιας ζώνης σε μήκος 320 μ. από τη Χ.Θ. 9+650 (γέφυρα Πετρέζας) προς τα κατάντη. Κατ’αποτέλεσμα, σε περίοδο αναπαραγωγής των ειδών, καταστρέφονται ενδιαιτήματα της άγριας ζωής (πουλιών, ψαριών, αμφιβίων και λοιπών υδρόβιων οργανισμών), ενώ προκαλείται σοβαρή όχληση στα είδη και αυξάνεται ο κίνδυνος θνησιμότητας νεοσσών, μεταξύ των οποίων κινδυνεύοντα και μεταναστευτικά είδη, με συνέπειες πέρα από τα εθνικά σύνορα. 

Η τμηματική διευθέτηση στα ανάντη παραβιάζει τους όρους της ΑΕΠΟ και τις καθιερωμένες τεχνικές και επιστημονικές πρακτικές, που επιτάσσουν την εκτέλεση της διευθέτησης σταδιακά από τα κατάντη στα ανάντη. Στην προκειμένη περίπτωση στα κατάντη το έργο διευθέτησης έχει εξελιχθεί αποσπασματικά μόνον στα πρώτα 5 χλμ. περίπου από την εκβολή, ενώ κανένα τμήμα δεν έχει ολοκληρωθεί. 

Επιπλέον, η εκβάθυνση της κοίτης καταργεί τη φυσική υδραυλική λειτουργία του πλημμυρικού πεδίου της Πετρέζας, που επί αιώνες έσωζε τη Ραφήνα από τις πλημμύρες και εκθέτει σε αυξημένο κίνδυνο πλημμύρας το τμήμα του ποταμού κατάντη, και ιδίως την εκβολή, όπου βρίσκεται η πόλη της Ραφήνας. Ο κίνδυνος αυτός έχει επισημανθεί από τον μελετητή υδραυλικών έργων με διεθνή εμπειρία Ηλία Ταρναρά, κάτοικο Ραφήνας και γνώστη του Μ. Ρέματος, το ΕΛΚΕΘΕ (αρμόδιο φορέα για τα εσωτερικά ύδατα) και την ΕΜΔΥΔΑΣ Αττικής. Στον αντίποδα, το διεθνές και ενωσιακό ρυθμιστικό πλαίσιο και τα βέλτιστα δεδομένα για την κλιματική αλλαγή επιτάσσουν τις Λύσεις βασισμένες στη φύση (Nature-based solutions), την προστασία με βάση τα οικοσυστήματα, τη διατήρηση και αποκατάσταση των ποταμών, των υγροτόπων και των φυσικών πλημμυροπεδιάδων τους. 

Στην πρώτη μεγάλη βροχή, η φυτική ύλη και τα χώματα, που έχουν εναποτεθεί στις παραρεμάτιες εκτάσεις, πιθανότατα θα παρασυρθούν και θα κατακλύσουν με λάσπη και φερτά υλικά τις παραλίες της Ραφήνας, υποβαθμίζοντας τη θαλάσσια ζωή, την ασφάλεια του λιμανιού και την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους κατοίκους, τουρίστες, επισκέπτες και τις παραθαλάσσιες δραστηριότητες κατά μήκος της ακτογραμμής. 

Όλα αυτά συμβαίνουν ενώ εκκρεμούν προσφυγές πολιτών και φορέων κατά του έργου διευθέτησης σε δικαστήρια και ελεγκτικούς μηχανισμούς σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. 

Στον αντίποδα, καμία ενέργεια δεν έγινε από τους αρμόδιους φορείς για την απομάκρυνση του εκτεταμένου μπαζώματος μέσα στην κοίτη και στην παραποτάμια ζώνη του φυσικού πλημμυρικού πεδίου της Πετρέζας, γεγονός που δημιουργεί κίνδυνο πλημμύρας, όπως διαπιστώθηκε από τις υπηρεσίες της Περιφέρειας Αττικής κατόπιν καταγγελίας της δημοτικής συμβούλου Ραφήνας Εμμανουέλας Τερζοπούλου. 

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΛΗΜΜΥΡΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΖΑΣ.

ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΡΕΜ. ΡΑΦΗΝΑΣ ΜΕ ΛΥΣΕΙΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΗ ΦΥΣΗ.

Υπογράφουν (με αλφαβητική σειρά):

• ΑΝΙΜΑ-Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής
• Ελληνική Εταιρία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού
• Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης
• Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
• Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητος
• ΚΑΛΛΙΣΤΩ, Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Άγρια Ζωή και τη Φύση
• Κίνηση για την Προστασία & Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας
• ΟΖΟΝ Μη Κυβερνητική Οργάνωση
• Περιβαλλοντική Οργάνωση iSea
• ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΡΕΜΑΤΩΝ, ΡΟΗ
• ΜedINA – Μεσογειακό Ινστιτούτο για την Φύση και τον Άνθρωπο

πηγή ΚΠΑΜΡΡ

Σύμφωνα με το νέο ευρωπαϊκό κανονισμό για την αποκατάσταση της φύσης (Nature Restoration Regulation), σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να καθαριστούν συνολικά 25.000 χλμ. ποταμών μέχρι το 2030, με ό,τι αναλογεί σε κάθε χώρα-μέλος. Τον Σεπτέμβριο του 2026 η Ελλάδα θα πρέπει να καταθέσει το πρώτο σχέδιο για τις παρεμβάσεις της έως το 2030.

Ενώ το χρονικό πλαίσιο είναι ασφυκτικό, η Ελλάδα όχι μόνο δεν ανοίγει ποτάμια και ρέματα, αλλά συνεχίζει να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση αγνοώντας προκλητικά τις οδηγίες και επιμένοντας σε πρακτικές του προηγούμενου αιώνα. Πρακτικές που έχουν βλάψει και συνεχίζουν να βλάπτουν ανεπανόρθωτα το φυσικό περιβάλλον

Τρανταχτό παράδειγμα είναι αυτό που συμβαίνει στο Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας, όπου αυτή τη στιγμή καταστρέφεται ένα ποτάμι και κατασκευάζεται στη θέση του ένας νέος Κηφισός.

Το Μεγάλο Ρέμα της Ραφήνας είναι ένα από τα ελάχιστα φυσικά ποτάμια που έχουν απομείνει πλέον στην Αττική. Αποτελεί ένα σημαντικό οικοσύστημα, με υγροτόπους και πλημμυρικά πεδία, που προστατεύεται από διεθνείς συμβάσεις και εθνική νομοθεσία

Ένα από τα φυσικά πλημμυρικά πεδία του Μεγάλου Ρέματος βρίσκεται στον κάμπο των Σπάτων, στην περιοχή της Πετρέζας, σε μια έκταση περίπου 20.000 στρεμμάτων, όπου η φύση εδώ και πολλά χρόνια, έχει βρει την ισορροπία της.

Πολλαπλές κοίτες αναπτύσσονται όταν αυξάνεται η παροχή του Μεγάλου Ρέματος, "ξεδιψώντας" τα αμπέλια που βρίσκονται εκεί. Αυτή η εκατοντάδων χρόνων φυσική διαδικασία υπερχείλισης του ποταμού, προστατεύει όλες τις περιοχές που βρίσκονται στα κατάντη του πολύτιμου αυτού κάμπου.

Να σημειωθεί επίσης ότι στην Πετρέζα σχηματίζονται σημαντικοί υγρότοποι υψηλής οικολογικής αξίας. Η Πετρέζα και οι υγροβιότοποι της, έκαναν τη Ραφήνα και τις γύρω περιοχές κατοικήσιμες προστατεύοντάς τις από πλημμύρες

Αυτό το φυσικό πλημμυρικό πεδίο, αυτή η ασπίδα προστασίας καταργείται στο όνομα μάλιστα της αντιπλημμυρικής προστασίας (!), προκαλώντας ανησυχία σε όσους γνωρίζουν ότι οι λύσεις που είναι βασισμένες στη φύση (nature based solutions), είναι αυτές που μειώνουν πραγματικά τον πλημμυρικό κίνδυνο, σε συνδυασμό με έργα ορεινής υδρονομίας. Ο σεβασμός της διαδρομής του νερού, η διατήρηση της σύνδεσής του με τα φυσικά πλημμυρικά πεδία και η ελεύθερη ροή των ποταμών είναι πλέον τα ζητούμενα.

Στο πλαίσιο αυτών των ανησυχιών, έχει κατατεθεί υπόμνημα στο Υπουργείο Υποδομών στις 6/3/2024 από τον κ. Ηλία Ταρναρά, Πολιτικό Μηχανικό και Μελετητή Υδραυλικών Έργων, επισημαίνοντας τις αρνητικές επιπτώσεις στην αντιπλημμυρική προστασία, λόγω της κατάργησης της φυσικής πλημμυρικής ζώνης της Πετρέζας. Από τους υδραυλικούς υπολογισμούς του αποδεικνύεται ότι, λόγω των έργων στην περιοχή Πετρέζα, θα αυξηθεί σημαντικά η πλημμυρική παροχή στις κατάντη δομημένες περιοχές.

Σεβόμαστε τη μνήμη των ποταμών

Σεβόμαστε τη φυσική πλημμυρική ζώνη

Σεβόμαστε το μέλλον μας

Η AtticaVoice-Εδώ είναι Αττική σας καλεί να υπογράψετε εδώ το αίτημα για την αναθεώρηση του εν λόγω σχεδίου και τη διατήρηση της Πετρέζας ως φυσικό πλημμυρικό πεδίο του Μεγάλου Ρέματος. Ένα αίτημα το οποίο θα παρουσιαστεί στη Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής