Στις 20 Φεβρουαρίου του 1939, 20.000 ναζί, μέλη της «Γερμανο-αμερικανικής Ενωσης» γεμίζουν το Μάντισον Σκουέαρ Γκάρντεν στη Νέα Υόρκη. Στον ίδιο χώρο, 85 χρόνια μετά, πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη ίσως προεκλογική εκδήλωση του Ντόναλντ Τραμπ. [Photo by Larry Froeber/NY Daily News Archive via Getty Images]

της Μαρίας Νάτση

“To abandon facts is to abandon freedom. If nothing is true, then no one can criticize power, because there is no basis upon which to do so. If nothing is true, then all is spectacle" — Timothy Snyder —

«Αν εγκαταλείψεις τα γεγονότα,  εγκαταλείπεις την ελευθερία. Αν τίποτα δεν είναι αληθινό, τότε κανείς δεν μπορεί να κριτικάρει την εξουσία, γιατί δεν υπάρχει βάση για να το κάνει. Αν τίποτα δεν είναι αληθινό, τότε όλα γίνονται θέαμα»

Ο Τίμοθι Σνάιντερ (Timothy Snyder) είναι ένας από τους πιο γνωστούς σύγχρονους ιστορικούς του αυταρχισμού και του φασισμού. Είναι καθηγητής Ιστορίας στο Yale University και ειδικεύεται στην Ιστορία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, στον ναζισμό, τον σταλινισμό και στα ολοκληρωτικά καθεστώτα του 20ού αιώνα.

Το βιβλίο του “On Tyranny: Twenty Lessons from the Twentieth Century” γράφτηκε ως άμεση προειδοποίηση για τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ.

Το βιβλίο ξεκινάει με τη φράση του  Leznek Kolakowski : "In politics, being deceived is no excuse" … «Στην πολιτική, το να ξεγελαστείς δεν είναι δικαιολογία»

Ο Σνάιντερ δεν περιορίζεται σε ιστορικές αναλογίες, αλλά υποστηρίζει ότι ο τραμπισμός εμφανίζει πυρηνικά χαρακτηριστικά φασιστικής πολιτικής κουλτούρας.

Όπως έχει δηλώσει χαρακτηριστικά: “Post-truth is pre-fascism” … «Η μετα-αλήθεια είναι προ-φασισμός»

Εξηγώντας τι εννοεί  σημειώνει:

«Όταν αφαιρείς τα γεγονότα, ανοίγεις τον δρόμο για κάποιον που λέει “εγώ είμαι η αλήθεια, εγώ είμαι η φωνή σου”»

Σε άλλο σημείο, περιγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο επανεμφανίζεται ο φασισμός στη σύγχρονη εποχή, τονίζει:

«Ο φασισμός δεν επιστρέφει με καφέ πουκάμισα και χαιρετισμούς. Επιστρέφει με ψέματα, με τη διάλυση της αλήθειας και με την ιδέα ότι μόνο ένας ηγέτης μπορεί να σώσει το έθνος»

Και προειδοποιεί με απόλυτη σαφήνεια:

«Όταν η πολιτική βασίζεται στο μόνιμο ψέμα, στη συνωμοσία και στην ιδέα ότι ο ηγέτης είναι υπεράνω του νόμου, τότε δεν πρόκειται απλώς για αυταρχισμό. Πρόκειται για φασιστική λογική»

 Στο βιβλίο του γράφει

"Οι περισσότερες κυβερνήσεις, τις περισσότερες φορές, επιδιώκουν να μονοπωλήσουν τη βία.  Άνθρωποι και κόμματα που επιθυμούν να υπονομεύσουν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου δημιουργούν και χρηματοδοτούν βίαιες οργανώσεις που εμπλέκονται στην πολιτική. Τέτοιες ομάδες μπορεί να πάρουν τη μορφή παραστρατιωτικού κλάδου ενός πολιτικού κόμματος, προσωπικής φρουράς ενός συγκεκριμένου πολιτικού ή, φαινομενικά, αυθόρμητων πρωτοβουλιών πολιτών, οι οποίες συνήθως αποδεικνύεται ότι είχαν οργανωθεί από κάποιο κόμμα ή τον ηγέτη του. Οι ένοπλες ομάδες πρώτα υποβαθμίζουν μια πολιτική τάξη και μετά τη μετασχηματίζουν "

Η φασιστική πολιτική κουλτούρα στηρίζεται στο μόνιμο ψέμα, την προσωπολατρία, τη δαιμονοποίηση αντιπάλων και μειονοτήτων και την υπονόμευση θεσμών. Ο κίνδυνος αυτός δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ καθώς τέτοια στοιχεία ανιχνεύουμε  στην Ευρώπη, φυσικά και στην Ελλάδα και σε κάθε δημοκρατία που αδρανεί απέναντι στη διάβρωση της αλήθειας και των δημοκρατικών αντιστάσεων.

Ο Timothy Snyder κλείνει το βιβλίο του με μια σκηνή από τον Άμλετ του Σαίξπηρ

«Ο ήρωας είναι ένας ενάρετος άνθρωπος, βαθιά σοκαρισμένος από την ξαφνική άνοδο ενός κακού ηγέτη. Διώκεται από οράματα, βασανίζεται από εφιάλτες, νιώθει μοναξιά και αποξένωση· και αισθάνεται ότι πρέπει να ξαναχτίσει την αίσθηση του χρόνου του. “Ο καιρός έχει ξεστρατίσει”, λέει ο Άμλετ. “Ω κατάρα, που γεννήθηκα για να τον διορθώσω!” Η δική μας εποχή, αναμφίβολα, έχει επίσης ξεστρατίσει. Έχουμε λησμονήσει την ιστορία για έναν λόγο και, αν δεν προσέξουμε, κινδυνεύουμε να την παραμελήσουμε για άλλον. Θα χρειαστεί να επαναφέρουμε τη δική μας αίσθηση του χρόνου, αν θέλουμε να ανανεώσουμε τη δέσμευσή μας στην ελευθερία. Να είσαι όσο πιο θαρραλέος μπορείς. Αν κανείς μας δεν είναι διατεθειμένος να πεθάνει για την ελευθερία, τότε όλοι μας θα πεθάνουμε κάτω από την τυραννία»

Η φασιστική πολιτική κουλτούρα δεν αναχαιτίζεται μόνο με την κοινωνική αντίδραση· απαιτεί οργανωμένη, μετωπική και σφοδρή πολιτική σύγκρουση αλλιώς η αντίσταση παραμένει αποσπασματική και αδύναμη. Μέχρι στιγμής, αυτή η αναγκαία πολιτική αντιπαράθεση απουσιάζει , αφήνοντας ένα πολύ επικίνδυνο κενό.

Πηγές

Source: Internet Archive https://share.google/f1eVh57UUG7BwziTH

Timothy Snyder – On Tyranny: Twenty Lessons from the Twentieth Century

https://timothysnyder.org/on-tyranny/

https://en.wikipedia.org/wiki/On_Tyranny

Timothy Snyder – “Post‑Truth Is Pre‑Fascism”, The New York Times Magazine (2017)

https://www.nytimes.com/2021/01/09/magazine/trump-coup.html

https://www.vox.com/conversations/2017/3/9/14838088/donald-trump-fascism-europe-history-totalitarianism-post-truth