της Μαρίας Νάτση

Η ποίηση είναι υπόθεση προσωπική. Τόσο για αυτόν που γράφει όσο και για αυτόν που διαβάζει.

Οι λέξεις, δουλεμένες, βασανισμένες, προσεκτικά διαλεγμένες, συμπυκνώνουν σαν απόσταγμα,  σκέψεις, νοήματα, εικόνες, συναισθήματα. Πασχίζουν να χωρέσουν την εφήμερη στιγμή μέσα στο άμετρο κάδρο της αιωνιότητας.

Όμως κάποιες φορές σκοντάφτεις σε μια ποίηση διαφορετική.

Ξεπροβάλλει σαν το ματωμένο φεγγάρι που κατάφερε να χωρέσει τον ατελή κύκλο του στις λιγοστές λωρίδες ουρανού που γλίτωσαν από την αχόρταγη πόλη.

Εμφανίζεται σαν τη βίαιη, ξαφνική ριπή του ανέμου που σβήνει το ίδιο γρήγορα όσο γεννήθηκε.

Ακούγεται σαν τον λυγμό που κρύβεται στο παιχνιδιάρικο γύρισμα ενός τραγουδιού αιώνων, και σου γεννά  μια ακατανίκητη επιθυμία να τρέξεις κοντά της, να την αγκαλιάσεις και να ψιθυρίσεις «όλα θα πάνε καλά».

Έτσι είναι η ποίηση της Αλήτις Τσαλαχούρη

«Αν όριζα τι είναι η ποίηση-

Αν όριζα τι είναι η ποίηση-Θα σταματούσα να τη βλέπω στη ζωή-

Θα σταματούσα να τη γράφω στο χαρτί-Απ’ τα παιδιά των πολυκατοικιών-Που πετάνε στους τοίχους σαν πουλιά-Μαζί με σύρματα-Κεραίες και περιστέρια-Μέχρι μια γυναίκα μοναχή-Που στον ακάλυπτο χορεύει με υψωμένα χέρια-Και η μορφή της ως τον ουρανό-Με το φουστάνι της να θροΐζει στο κενό-

Αν όριζα τι είναι η ποίηση-

Θα σταματούσα να τη βλέπω στη ζωή-Θα σταματούσα να τη γράφω στο χαρτί-

Από ένα μπαλόνι σκαλωμένο σε έναν κάδο-Σαν πιτσιλιά ζωγραφισμένη από παιδί-Μέχρι με αδέρφι ένα τσιγάρο-Σαν ενός πλοίου το φουγάρο-Σφυρίζει μέσα στο δωμάτιο-Μόλις κοντεύει σε νησί-

Αν όριζα τι είναι η ποίηση θα σταματούσα να δακρύζω στις ποιητικές ψυχές-Σαν τις διαβάζω και τις ακούω-Και φωνές ξυπνάνε μέσα στην καρδιά μου-Και λυγμοί-Και στις λακκούβες με βροχή-Καθρεφτισμένοι της Μητρόπολης πεζοί-

Αν όριζα τι είναι η ποίηση-Θα σταματούσα να τη βλέπω στη ζωή-Θα σταματούσα να τη γράφω στο χαρτί»

Πεζοποίηση γραμμένη σαν τηλεγράφημα  "δεν αποσκοπεί σε εντυπωσιασμούς-Δεν θολώνει τα νερά για να φαίνονται βαθιά".  Πλέει απαλλαγμένη από το έρμα, χωρίς σημεία στίξης ,κρατά μονάχα μια άγκυρα  να θυμίζει τη σύνδεσή της με την στεριά και την εκεί ζωή  - την παύλα.

"Αυτή μεταφέρει τη σιωπή -Τις παύσεις- Τους κραδασμούς-Και την ένταση της ποίησής μου-Υπάρχει δηλαδή-Μια εσωτερική στίξη-Που στον σύντομο-Κοφτό-τηλεγραφικό λόγο-Και με έναν κανόνα σχεδόν μουσικό-Μεταφέρει τις ιστορίες της ποίησής μου και τις κραυγές τους-"

λέει η ποιήτρια στην όμορφη συνέντευξη που έδωσε  στον Μιχάλη Κατσιγιάννη (https://ologramma.art/synenteyxi-tis-alitis-tsalachoyri-ston-michali-katsigiann)

"Δεν νιώθω τίποτα.

Μετά από χρόνια ερώτων τραγικών

Που οι χοροί τους στο χείλος πολυκατοικιών

Και τα ταξίδια τους σε πάρκα σκουπιδιών

Και πάντα η πτώση τους σαν πέταγμα πουλιών

Κι απέναντί τους κοινωνία χριστιανών

Δεν νιώθω τίποτα

Μετά από χρόνια ερώτων τραγικών

Όπου στη μάχη των μεγάλων εγωισμών

Φιλιά και σφαίρες στην πάλη των κορμιών

Σειρήνες πλάκωναν περιπολικών

Κι ύστερα η Σήμανση με συνοδεία αυτοπτών

Δεν νιώθω τίποτε

Μετά από χρόνια ερώτων τραγικών

Με αίμα χυμένο στις ώρες των αποχαιρετισμών-

Των αγγιγμάτων-

Των βλεμμάτων-

Των σιωπών-

Δεν νιώθω τίποτα

Ενός πολέμου είμαι στρατιώτης επιζών

Κατεστραμμένος στο έλεος των γιατρών

Σε νοσοκομείο βετεράνων των Στρατών

Που νοσηλεύονται για το βάθος των πληγών

Ότι δεν νιώθουν τίποτε

Ότι δεν νιώθουν τίποτε

Μετά από χρόνια ερώτων τραγικών."

"Τη λογοτεχνία- Την ποίηση- Τις θεωρώ στον κόσμο της ανθρωπότητας-

Όπου καλλιεργείται η απάθεια ως αρετή-Επαναστατική πράξη-

Είναι ένας τρόπος να διεκδικηθεί η ελευθερία του λόγου και της σκέψης-Να ειπωθούν όσα δεν ειπώνονται σε δικό τους χωροχρόνο και στο υποσυνείδητο-Να αμφισβητηθούν κάθε μορφής εξουσία και φασισμός-Να εκφραστεί η ομορφιά-Που δυστυχώς- όπως είπε ο Ντοστογιέφσκι- δεν θα σώσει τον κόσμο-Αλλά μπορεί να σώσει μια ανθρώπινη ψυχή-Που μπορεί να βλέπει την Ομορφιά-στον κόσμο των ανθρώπων-"

Πηγές: https://ologramma.art/synenteyxi-tis-alitis-tsalachoyri-ston-michali-katsigianni/

Άμα γεννιέται ένα παιδί,

όλη η φαμίλια του εύχεται έξυπνο να γίνει.

Εγώ που, με την εξυπνάδα μου,

ρήμαξα τη ζωή μου,

ελπίζω ο γιος μου

αγράμματος να μείνει και φτωχός στο πνεύμα.

Έτσι, θα ζήσει γαλήνια κι ωραία

σαν υπουργός της κυβερνήσεως.

Μπέρτολτ Μπρεχτ - 1938

Στη φωτογραφία του Άγγελου Μπαράι από την Καθημερινή, βλέπουμε ένα από τα παιδιά που χτυπήθηκαν από το περιπολικό του Λιμενικού Σώματος.  Έναν “εισβολέα” κατά τη Μαρία Καρυστιανού, έναν “λαθρομετανάστη” κατά τον Άδωνι Γεωργιάδη, έναν από αυτούς που πρέπει να τους “μπουμπουνάμε” όταν δεν ανταποκρίνονται στο “Αλτ, τις ει;” σύμφωνα με τον Κυριάκο Βελόπουλο, έναν από αυτούς που πρέπει να πεθάνουν ή να τους κάνουμε τη ζωή κόλαση για να μην ξανάρθουν άλλοι σύμφωνα με το Θάνο Πλεύρη

Αυτό το παιδί, ίσως ψάχνει τους γονείς του, ίσως ψάχνει τα αδέρφια του και ίσως τελικά δεν βρει κανέναν από αυτούς. 

Το παρακάτω ποίημα γράφτηκε από τον Sergio Guttilla, δημοσιεύτηκε το 2018 σε ιταλικό διαδικτυακό περιοδικό και είναι αφιερωμένο σε 100 μετανάστες, οι οποίο πνίγηκαν λίγο έξω από την Ιταλία, περιμένοντας κάποιο πλοίο να τους σώσει. Η μετάφραση είναι του Andonis Theocharis Kioukas (Πηγή: ο κλόουν)

Αν ήταν ο γιος σου

θα γέμιζες την θάλασσα

με όλα τα πλοία του κόσμου.

Θα ήθελες όλοι μαζί, μυριάδες,

να γινόμασταν μια γέφυρα

να περπατήσει πάνω μας

και να περάσει απέναντι.

Αν ήταν ο γιος σου

δεν θα τον άφηνες μόνο του ποτέ.

Θα σκίαζες προσεκτικά το πρόσωπό του

να μην το κάψει ο ήλιος.

Θα τον τύλιγες στην αγκαλιά σου

να μη μουσκέψει από την αλμύρα της θάλασσας.

Αν ήταν ο γιος σου,

θα βούταγες στα κύματα,

θα τα βαζες με τον ψαρά που δεν σας

ανεβάζει στη βάρκα του.

Θα φώναζες για βοήθεια,

θα χτυπούσες τις πόρτες της εξουσίας

για να αξιώσεις τη ζωή του.

Αν ήταν ο γιος σου,

σήμερα θα ήσουν βυθισμένος στο πένθος,

θα 'φτανες να μισήσεις τον κόσμο,

για τα δεμένα πλοία στα λιμάνια,

για αυτούς που σας κρατούν μακριά,

και για κείνους που σε λίγο,

θα καλύψουν τα ουρλιαχτά με θαλασσινό νερό.

Αν ήταν ο γιος σου,

θα τους έλεγες απάνθρωπους, δειλούς,

θα τους έφτυνες.

Θα έπρεπε τότε να βρουν τρόπο να σε σταματήσουν, να σε κρατήσουν, να σε αποκλείσουν

γιατί η ανεξέλεγκτη οργή σου θα σε έκανε

να τους πάρεις μαζί σου στο βυθό της ίδιας θάλασσας.

Αλλά μείνε ήσυχος, στο ζεστό σου σπιτάκι

δεν είναι ο γιος σου… δεν είναι ο γιος σου…

Μπορείς να κοιμηθείς ήσυχα

και πάνω από όλα ασφαλής.

Δεν είναι ο γιος σου.

Είναι απλώς ένα παιδί της χαμένης ανθρωπιάς,

ένα παιδί της βρόμικης ανθρωπότητας, που δεν κάνει θόρυβο.

Δεν είναι ο γιος σου… Δεν είναι ο γιος σου…

Κοιμήσου ήσυχος, φυσικά

δεν είναι ο δικός σου.

Όχι ακόμα…

του Κώστα Καναβούρη

Κοίτα να δεις που ο άβακας τελειώνει

στην άκρη του γκρεμού

και πέφτουν οι αριθμοί στην άβυσσο.

Είναι μια πτώση η αρίθμηση

μια μοναξιά που τρώει τον εαυτό της 

κι από το βάθος του σπιτιού

ακούγονται οι φωνές

εκείνων που ξεχάσαμε

μέσα στον εαυτό μας.

Σφαγή κανονική

Στεκόμουν πάνω σ’ ένα λόφο κι είδα το Παλιό να πλησιάζει, μα ερχόταν σα Νέο.

Σέρνονταν πάνω σε καινούργια δεκανίκια που κανένας δεν είχε ξαναδεί

Βρομούσε νέες μυρουδιές σαπίλας που κανείς δεν είχε ξαναμυρίσει.

Η πέτρα που πέρασε κατρακυλώντας ήταν η νεότερη εφεύρεση

Και τα ουρλιαχτά από τους γορίλες που βαράγανε τα στήθια τους

Συνθέτανε την πιο μοντέρνα μουσική.

Παντού μπορούσες να δεις τάφους ανοιχτούς που χάσκανε άδειοι καθώς

το Νέο πλησίαζε την πρωτεύουσα.

Ολόγυρα στέκανε όσοι εμπνέονταν από τον τρόμο, κραυγάζοντας:

Φτάνει Το Νέο, το Ολοκαίνουργιο, χαιρετήστε το Νέο, γίνεται και εσείς νέοι σαν και εμάς!

Κι αυτοί που ακούγανε, τίποτα άλλο δεν ακούγανε από τις κραυγές τους,

Μα αυτοί που βλέπανε, βλέπανε αυτά που δεν φωνάζονταν.

Έτσι το Παλιό έκανε την εμφάνισή του σε Νέο μασκαρεμένο,

Και έφερε αλυσοδεμένο μαζί του το Νέο να το παρουσιάσει σαν Παλιό.

Το νέο βάδιζε αλυσοδεμένο και ντυμένο με κουρέλια.

Αποκαλύπτονταν τα θεσπέσια μέλη του.

Κι η πομπή συνέχιζε να προχωράει μες τη νύχτα,

μα αυτό που πήρανε για χάραμα ήταν το φως απ’ τις φωτιές στον ουρανό.

Και η κραυγή: Φτάνει Το Νέο, το Ολοκαίνουργιο, χαιρετήστε το Νέο,

γίνεται και εσείς νέοι σαν και εμάς!

Πιο εύκολα θα ακουγότανε, αν όλα δεν είχανε πνιγεί μες τις ομοβροντίες των όπλων

Μπέρτολτ Μπρεχτ, Η παρέλαση του παλιού καινούργιου (1938)