Ο Γιώργος Κουκουμάς είναι Ελληνοκύπριος βουλευτής στην Εκλογική Περιφέρεια Αμμοχώστου εκλεγμένος με το ΑΚΕΛ. Από τον Ιούλιο του 2021 είναι ο Εκπρόσωπος Τύπου του ΑΚΕΛ, ενώ από τον Ιούλιο του 2025 είναι μέλος του Πολιτικού Γραφείου και της Κεντρικής Γραμματείας του ΑΚΕΛ

Με μια χθεσινή του ανάρτηση ο Κουκουμάς ανέδειξε με γλαφυρό τρόπο την ογκώδη άγνοια και τη μνημειώδη αγραμματοσύνη της ακροδεξιάς και απέδειξε παράλληλα ότι οι Κύπριοι αριστεροί δεν μασάνε τα λόγια τους όταν πρόκειται να μιλήσουν για την κυπριακή τραγωδία. Γιατί τα γεγονότα αυτά τα βίωσαν οι ίδιοι στο πετσί τους. Γιατί, πριν από τη βαρβαρότητα των Τούρκων εισβολέων, είχαν βιώσει τη βαρβαρότητα των Ελλαδιτών και των Ελληνοκυπρίων φασιστών. Μια βαρβαρότητα που τη βίωναν επί  δεκαετίες και οι Τουρκοκύπριοι συμπολίτες τους

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Γιώργος Κουκουμάς:

«Oι δολοφονίες που διαπράχθηκαν το 1974 σε βάρος Ελληνοκυπρίων από τον φασισμό και υπό το γαλανόλευκο λάβαρο της "Ένωσης" είναι τόσο ειδεχθείς που “συναγωνίζονται” σε βαρβαρότητα τον τουρκικό Αττίλα.

[…] Όποιος μιλά για τον πόνο που υπέστησαν και οι Τουρκοκύπριοι από Ελληνοκύπριους φασίστες δεν συμψηφίζει με την τουρκική κατοχή, αλλά συμπληρώνει την ιστορική εικόνα για το τι υπέστη αυτός ο τόπος και αυτός ο λαός.

[…] Όταν ο εσμός της τραμποδεξιάς σε Ελλάδα και Κύπρο ωρύεται «για την Κύπρο δεν λέτε» (προκειμένου να φιμώσει την αλληλεγγύη στην Παλαιστίνη), καλύτερα πρώτα να αντιληφθεί τι έγινε στην Κύπρο το 1974 και ενωρίτερα. Και μετά να ...λέει και για την Κύπρο.

Το σίγουρο πάντως είναι ότι και στην Κύπρο και στην Ελλάδα -και παγκοσμίως- η αγραμματοσύνη της ακροδεξιάς είναι μνημειώδης. Αν, εν προκειμένω, δεν αφορούσε την τραγωδία της χώρας μας θα ήταν απλώς κωμική»

Ας διαβάσουμε όμως την πλήρη ανάρτηση του Κύπριου πολιτικού ξεκινώντας από το ποίημα του Λ. Ζαφειρίου που εκφώνησε στην Ευρωβουλή η Αφροδίτη Λατινοπούλου, χωρίς να γνωρίζει η άμοιρη σε ποιο γεγονός αναφέρεται ο ποιητής

-----------------------------------------------------------

15.7.1974

Οι νεκροί βρωμούσαν από ’να μίλι μακριά,

ήταν ανελέητο το τελεφταίο καλοκαίρι —

τρυπούσε τους ίσκιους των δέντρων

τις στέγες των σπιτιών.

Φριχτό καλοκαίρι για τους ανθρώπους

μπάσαν τους νεκρούς απ’ την πίσω

πόρτα στον Αη- Γιάννη,

δεν τους φορούσαν, λέει, τα φέρετρα

πρησμένοι απ’ τη δίψα της λεφτεριάς.

Κι ο πιτσιρικάς — πήχτρα το αίμα

στα ρούχα- του — άνοιγε λάκκους,

τον χτυπούσε ο ήλιος ανελέητα

στους κροτάφους στη μνήμη

βαθιά ώς το μέλλον.

Τον ήξερες αλλιώτικα

Τον κυπριώτικο ήλιο

θεία Μαρίνα την αβγή

με τα περιστέρια στους ώμους.

Λ. Ζαφειρίου, Σχεδόν μηδίζοντες, Τα τετράδια του Ρήγα, Λευκωσία, 1981

Η ευρωβουλευτίνα της ελληνικής ακροδεξιάς Αφρ. Λατινοπούλου έκανε χθες στην Ευρωβουλή ομιλία για την επέτειο της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Η ομιλία της άρχισε με ένα συγκλονιστικό ποίημα του Λεύκιου Ζαφειρίου για το μαύρο εκείνο καλοκαίρι της πατρίδας μας.

Μόνο που η ευρωβουλευτίνα μάλλον δεν γνωρίζει για ποιο πράγμα μιλούσε.

Αφ’ ενός, το συγκεκριμένο ποίημα του Λεύκιου Ζαφειρίου έχει τίτλο «15.07.1974». Προφανέστατα αναφέρεται στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 που διέπραξαν η Χούντα των Αθηνών και η ΕΟΚΑ Β΄, δίνοντας την σκυτάλη στην Τουρκία να εισβάλει και να ολοκληρώσει το ΝΑΤΟϊκό σχέδιο διαμελισμού της χώρας μας. Οι συγκλονιστικές εικόνες που αποτυπώνει το ποίημα και απήγγειλε η Αφ. Λατινοπούλου αφορούν τις δολοφονίες αριστερών και μακαριακών Κυπρίων που διέπραξαν Ελλαδίτες και Ελληνοκύπριοι φασίστες. Εικάζω ότι η Λατινοπούλου δεν λογάριαζε να καταδικάσει την ακροδεξιά και το ιδεολογικό της σόι, που είναι συνώνυμο με την προδοσία της Κύπρου.

Αφ’ ετέρου, το βίντεο που ανήρτησε με την ομιλία της συνοδεύτηκε με φωτογραφίες από την κυπριακή τραγωδία και τις βαρβαρότητες που υπέστη ο κυπριακός λαός από τους Τούρκους εισβολείς. Συμπεριέλαβε όμως και μια φωτογραφία που δεν προέρχεται από το 1974 αλλά από το 1964. Είναι μια πολύ χαρακτηριστική και δραματική φωτογραφία μιας Τουρκοκύπριας γυναίκας που σπαράζει μαθαίνοντας για τον χαμό του άντρα της από ελληνοκυπριακά πυρά έξω από το χωριό τους, μέσα στη δίνη των διακοινοτικών συγκρούσεων και του εθνικιστικού παροξυσμού. Εικάζω κι εδώ, ότι μάλλον κατά λάθος συμπεριλήφθηκε και ο πόνος των Τουρκοκυπρίων.

Δεν είναι το τέλος του κόσμου οι γκάφες της Λατινοπούλου. Προσφέρονται όμως για ορισμένα συμπεράσματα:

Πρώτον. Οι δολοφονίες που διαπράχθηκαν το 1974 σε βάρος Ελληνοκυπρίων από τον φασισμό και υπό το γαλανόλευκο λάβαρο της "Ένωσης" είναι τόσο ειδεχθείς που «συναγωνίζονται» σε βαρβαρότητα τον τουρκικό Αττίλα.

Πάντως, αν η Λατινοπούλου θέλει να καταλάβει σε τι αναφέρεται το ποίημα που απήγγειλε προχθές, ας διαβάσει για τους 4 νέους του Άη Γιάννη που στις 15.07.1974 τους δολοφόνησαν οι πραξικοπηματίες επειδή βγήκαν να φωνάξουν ότι ο Μακάριος ζει. Για τον Κέστα, τον Σολωμού, τον Κυρίλλου και τον Κρητιώτη που οι εοκαβητατζήδες τους λιάνισαν τα κόκαλα και τους έβγαλαν τα μάτια και τα δόντια. Για τους 4 του Αη Τύχωνα, που βασανίστηκαν μέχρι θανάτου και τα πτώματά τους ρίχθηκαν σε σκουπιδότοπο. Για τον Κώστα Μισιαούλη που καθώς ήταν αιμόφυρτος οι εοκαβητατζήδες ανάγκασαν ένα σύντροφο συγκρατούμενό του να του γλείψει το αίμα από τις πληγές. Για τους δημοκρατικούς αντιστασιακούς που έπεσαν στις μάχες στο Προεδρικό και αλλού και οι χουντικοί πραξικοπηματίες ανάγκασαν τον ιερέα του κοιμητηρίου Κωνσταντίνου και Ελένης στη Λευκωσία να τους θάψει σε ομαδικό τάφο έξω από το νεκροταφείο «σαν τους σκύλους», όπως έλεγαν, γιατί έτσι πρέπει στους μακαριακούς και τους κομμουνιστές.

Τότε ίσως καταλάβει τι λέει ο στίχος "...τον χτυπούσε ο ήλιος ανελέητα/στους κροτάφους στη μνήμη/βαθιά ώς το μέλλον".

Δεύτερο. Οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι μοιάζουν τόσο πολύ εξ όψεως που δεν τους ξεχωρίζεις. Πολύ περισσότερο όμως, είναι αδύνατον να ξεχωρίσει κανείς από ανθρώπινη σκοπιά τον πόνο που υπέστησαν οι δύο κοινότητες στις διάφορες φάσεις της κυπριακής ιστορίας. Όποιος μιλά για τον πόνο που υπέστησαν και οι Τουρκοκύπριοι από Ελληνοκύπριους φασίστες (ναι, εκαμεΤΕ τζαι εσείς πολλά) δεν συμψηφίζει με την τουρκική κατοχή, αλλά συμπληρώνει την ιστορική εικόνα για το τι υπέστη αυτός ο τόπος και αυτός ο λαός.

Τρίτο.  Όταν ο εσμός της τραμποδεξιάς σε Ελλάδα και Κύπρο ωρύεται «για την Κύπρο δεν λέτε» (προκειμένου να φιμώσει την αλληλεγγύη στην Παλαιστίνη), καλύτερα πρώτα να αντιληφθεί τι έγινε στην Κύπρο το 1974 και ενωρίτερα. Και μετά να ...λέει και για την Κύπρο.

Το σίγουρο πάντως είναι ότι και στην Κύπρο και στην Ελλάδα -και παγκοσμίως- η αγραμματοσύνη της ακροδεξιάς είναι μνημειώδης. Αν, εν προκειμένω, δεν αφορούσε την τραγωδία της χώρας μας θα ήταν απλώς κωμική.

Η πρόταση Παπαδόπουλου για διχοτόμηση της Κύπρου, που ο Φαρμάκης μετέφερε στους Αμερικανούς. Η γαλάζια γραμμή δείχνει το τμήμα του νησιού που προοριζόταν για την Τουρκία

Προχθές συμπληρώθηκαν 52 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Με πρόσχημα το εγκληματικό πραξικόπημα που οργάνωσε η ελληνική χούντα, σε συνεργασία με τους Κύπριους ομοϊδεάτες της, η Τουρκία εισέβαλε στο νησί στις 20 Ιουλίου 1974. Από τότε, το 36% του κυπριακού εδάφους παραμένει υπό τουρκική κατοχή.

Το κυπριακό δράμα αποτελεί μια οδυνηρή απόδειξη της τραγικής ανεπάρκειας και του εγκληματικού τυχοδιωκτισμού του ελληνικού χουντικού καθεστώτος, το οποίο, με μια σειρά καταστροφικών επιλογών και χειρισμών, οδήγησε στη διχοτόμηση του νησιού.

Στο σημερινό άρθρο θα αναφερθούμε στις διπλωματικές προσπάθειες του χουντικού καθεστώτος για την εξεύρεση “λύσης” στο Κυπριακό. Μιας λύσης, βέβαια, όπως την αντιλαμβανόταν το ίδιο το καθεστώς, χωρίς να ρωτήσει τους ίδιους τους Κύπριους. Και η λύση αυτή περιελάμβανε την παραχώρηση μέρους του κυπριακού εδάφους στην Τουρκία, με αντάλλαγμα την ένωση του υπόλοιπου τμήματος του νησιού με την Ελλάδα. Μεταξύ των ανταλλαγμάτων που συζητούνταν, φέρεται να ήταν ακόμη και η παραχώρηση του Καστελλόριζου στην Τουρκία.

Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Λίντον Τζόνσον. Ο Λίντον Τζόνσον διετέλεσε πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών  από τις 22 Νοεμβρίου 1963, αμέσως μετά τη δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι, έως τις 20 Ιανουαρίου 1969. Ήταν, δηλαδή, πρόεδρος των ΗΠΑ κατά τα πρώτα χρόνια της ελληνικής δικτατορίας.

Από τα προσωπικά του αρχεία που αφορούν στο Κυπριακό ζήτημα και τα οποία αποχαρακτηρίστηκαν πρόσφατα, διαπιστώνουμε για μια ακόμη φορά πόσο ψευδεπίγραφος και αβάσιμος είναι ο τίτλος του “πατριώτη” που διεκδικούν για λογαριασμό τους οι κάθε λογής εκπρόσωποι της ακροδεξιάς, του εθνικισμού και του φασισμού

Σύμφωνα με τα έγγραφα αυτά, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, μόλις έναν μήνα μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, είχε εισηγηθεί στην Ουάσινγκτον τη λεγόμενη “διπλή Ένωση” της Κύπρου με την Ελλάδα και την Τουρκία, μέσω της παραχώρησης τμήματος του νησιού στην Τουρκία.

Σε μεγάλο βαθμό δε, το σχέδιο αυτό συμμεριζόταν και ο τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος, ο οποίος, ως μέρος ενός συνολικού διακανονισμού μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και, προκειμένου να καμφθούν οι πιθανές αντιδράσεις του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, πρότεινε να του προσφερθεί το Πατριαρχείο Αντιοχείας.

Ας παρακολουθήσουμε όμως τις αποκαλυπτικές ενδοαμερικανικές συνομιλίες οι οποίες φωτίζουν και μαρτυρούν τα ξεδιάντροπα σχέδια των Ελλήνων πραξικοπηματιών που εμφανίζονται διατεθειμένοι να παραχωρήσουν κομμάτι της Κύπρου στην Τουρκία με μόνιμη παρουσία τουρκικού στρατού σε αυτό. Ενός στρατού ο οποίος θα λειτουργούσε σε αντίβαρο σε μια ενδεχόμενη «κομμουνιστικοποίηση του νησιού» υπό την επιρροή του ανερχόμενου ΑΚΕΛ

Βλέπουμε, για άλλη μία φορά, την Ιστορία να επαναλαμβάνεται. Όπως και κατά την περίοδο της ναζιστικής κατοχής, όταν ακροδεξιοί εθνικιστές που αυτοπαρουσιάζονταν ως πατριώτες συνεργάστηκαν με τους ναζί κατακτητές και πολέμησαν εναντίον των Ελλήνων αντιστασιακών στο όνομα του αντικομμουνισμού, έτσι και εδώ ο αντικομμουνιστικός αγώνας αποδεικνύεται για αυτούς ως η υπέρτατη αξία και τα “εθνικά συμφέροντα” πάνε περίπατο

 Τα στοιχεία που παρουσιάζονται προέρχονται από άρθρο του Τάσου Κωστόπουλου στην Εφημερίδα των Συντακτών 

----------------------------------------------------------

Διχοτόμηση της Κύπρου

Στις 16 Μαΐου 1967, σχεδόν έναν μήνα μετά το πραξικόπημα, ο Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα Φίλιπ Τάλμποτ ενημερώνει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τους συναδέλφους του στην Άγκυρα και τη Λευκωσία για την πρόταση Παπαδόπουλου:

1. Ο [λογοκριμένο] τηλεφώνησε στον υπαρχηγό της αποστολής χθες κι εξέθεσε μια πιθανή λύση του Κυπριακού με βάση τον παρακάτω τρόπο:

α) Κατ’ αρχάς μυστικές συνομιλίες των κυβερνήσεων Ελλάδας-Τουρκίας για να σχεδιάσουν λύση όπως εκτίθεται παρακάτω.

β) Παραχώρηση της χερσονήσου της Καρπασίας στην Τουρκία, ανατολικά της γραμμής που συνδέει χοντρικά τη Μοναργά (στην ακτή βορείως της Αμμοχώστου) μέχρι την Επτακώμη στα βορειοδυτικά.

γ) Οι Τουρκοκύπριοι θα μπορούν να μετακινηθούν σ’ αυτή την περιοχή ή να παραμείνουν στην ελληνική επικράτεια με τα ίδια δικαιώματα όπως και οι εθνοτικά Τούρκοι στη Θράκη.

δ) Ναυτική βάση με αρχηγείο του ΝΑΤΟ στη Μοναργά με διοίκηση που θα εναλλάσσεται κάθε μήνα μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Η βάση πιθανόν δεν θα είναι μια περίπλοκη εγκατάσταση.

ε) Οι Τούρκοι θα έχουν το δικαίωμα να εγκαταστήσουν στρατεύματα στην τουρκική περιοχή της Κύπρου.

στ) Μετά το κλείσιμο συμφωνίας με την τουρκική κυβέρνηση, ο Μακάριος και ο Γρίβας θα προσκληθούν στην Αθήνα για να συναινέσουν. Αν δεν συναινέσουν, οι ελληνικές δυνάμεις στην Κύπρο θα αναλάβουν τον έλεγχο και η Ένωση θα κηρυχθεί για ολόκληρο το νησί.

ζ) Ένα μήνα μετά την Ένωση, η περιοχή της Καρπασίας θα παραχωρηθεί στην Τουρκία.

2. Ο [λογοκριμένο] δήλωσε πως αυτό το σχέδιο, που αυτός και ο Παπαδόπουλος είχαν συζητήσει στο παρελθόν, θα μπορούσε να είναι ένα απ’ αυτά που η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να εξετάσει τις αμέσως επόμενες μέρες. Ζήτησε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να το σχολιάσει.

3. Τα παραπάνω είναι εμφανώς εξαιρετικά ευαίσθητες πληροφορίες»

(No.5298, Απόρρητο, LBJ Presidential Library, National Security Files, Country Files, Box 126.6, έγγρ. 18).

Η πρόταση Παπαδόπουλου για διχοτόμηση της Κύπρου, που ο Φαρμάκης μετέφερε στους Αμερικανούς. Η γαλάζια γραμμή διαχωρίζει το τμήμα της Καρπασίας που προοριζόταν για την Τουρκία.

Ο απεσταλμένος του Παπαδόπουλου είναι ο Νικόλαος Φαρμάκης – παλιός Χίτης επί Κατοχής και Δεκεμβριανών, υπασπιστής του Παπάγου και του Κανελλόπουλου τη δεκαετία του 1950, πρόεδρος της νεολαίας και βουλευτής της ΕΡΕ στη συνέχεια, που προαλειφόταν για υπουργός Εξωτερικών της χούντας, περιορίστηκε όμως τελικά στο ρόλο συμβούλου του Παπαδόπουλου

21 Απριλίου 1967. Ο Νίκος Φαρμάκης (κέντρο) στο αυτοκίνητο που μεταφέρει τους ηγέτες της χούντας για υπουργοποίηση.

Ο Παπαδόπουλος τον προόριζε για υπουργό Εξωτερικών, αλλά τελικά περιορίστηκε στο παρασκήνιο

Στην κοινή απάντησή του προς τις τρεις αμερικανικές πρεσβείες σε Ελλάδα, Κύπρο και Τουρκία, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Ντιν Ρασκ εκφράζει τη χαρά του για την κατάθεση «συγκεκριμένων προτάσεων» από τον δικτάτορα και συνιστά να υποβληθούν άμεσα στην Άγκυρα

1. Σκεφτόμαστε ν’ απαντήσουμε στον Φαρμάκη με τον παρακάτω τρόπο: “Εκτιμάμε το γεγονός πως ενημερωθήκαμε για τις σκέψεις της ελληνικής κυβέρνησης πάνω στο Κυπριακό πρόβλημα και χαρήκαμε μαθαίνοντας πως η ελληνική κυβέρνηση μελετά συγκεκριμένες προτάσεις για επισκόπηση με τους Τούρκους. Εξακολουθούμε ωστόσο να πιστεύουμε πως αυτό είναι ένα ζήτημα που μπορεί να συζητηθεί μονάχα μεταξύ των ενδιαφερόμενων πλευρών και προτιμάμε να μην κάνουμε ουσιαστικά σχόλια πάνω στις προτάσεις. Εισηγούμαστε να υποβληθούν αυτές στην κυβέρνηση της Τουρκίας”.

2. Θα εκτιμούσαμε τα σχόλια των παραληπτών πάνω στη λύση Φαρμάκη και στην προτεινόμενη απάντηση του Υπουργείου, προτού πάρουμε τελική απόφαση.

Αντίβαρο στο ΑΚΕΛ

Αποκαλυπτικές όμως είναι και οι συνομιλίες του σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα, Τζον Μόρι, με τον Σπύρο Θεοτόκη – τέως υπουργό του Καραμανλή, υπουργό Εσωτερικών της τελευταίας προδικτατορικής κυβέρνησης και μελλοντικό ηγέτη της ακροδεξιάς «Εθνικής Παρατάξεως» στη Μεταπολίτευση

Συνομιλίες που αποδείκνυαν πως η τουρκική παρουσία στην Κύπρο εθεωρείτο χρήσιμο αντίβαρο για κομμουνιστικό ΑΚΕΛ και τον κίνδυνο για κομμουνιστικοποίηση του νησιού:

1. Κατά τη διάρκεια συνομιλίας στις 19 Μαΐου, ο Θεοτόκης έκανε τις ακόλουθες επισημάνσεις:

α. Ανησυχεί για τη σχεδόν πλήρη απομόνωση του βασιλιά από οποιονδήποτε μπορεί να του δώσει ενημερωμένες και ώριμες συμβουλές. Απαιτεί να καλύψει ο πρέσβης με κάθε δυνατό τρόπο αυτή την ανάγκη παραμένοντας σε στενή επαφή με τον βασιλιά, όχι μόνο για να τoν κρατά ενημερωμένο, αλλά και για να του δίνει αμερόληπτες συμβουλές.

β. Ο Θεοτόκης αισθάνεται ότι τώρα είναι η ιδανική στιγμή για να σπρωχτεί μια λύση στο Κυπριακό. Επισημαίνει πως η παρούσα κυβέρνηση, απαλλαγμένη από την πίεση του κοινού, έχει μοναδική ευελιξία απ’ αυτή την άποψη κι επιπλέον φαίνεται αγχωμένη να κερδίσει εύσημα για επιτυχία εκεί όπου οι προηγούμενες κυβερνήσεις είχαν αποτύχει.

2. Προεκτείνοντας αυτό το τελευταίο σημείο, ο Θεοτόκης εξήγησε πως θα έπρεπε να ενθαρρύνουμε και να πιέσουμε την παρούσα κυβέρνηση να προχωρήσει γρήγορα στο Κυπριακό· οι ακριβείς όροι του διακανονισμού δεν είναι και τόσο σημαντικοί. Ωστόσο, σημαντικό πράγμα είναι να διατηρήσουν οι Τούρκοι μια “παρουσία” στο νησί. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί είτε με “διπλή Ένωση” που θα έδινε στους Τούρκους ένα μόνιμο κομμάτι εδάφους, είτε με την εγκαθίδρυση μιας σημαντικής τουρκικής βάσης σε μόνιμη βάση ή επ’ αόριστον. Σε κάθε περίπτωση, η τουρκική παρουσία είναι βασική ως αντίβαρο στο πολύ επικίνδυνο δυναμικό του ΑΚΕΛ. Με άλλα λόγια, διατηρώντας ένα προγεφύρωμα στο νησί οι Τούρκοι θα μπορούσαν να υπολογίζονται ως βοήθεια για την αποτροπή της κομμουνιστικοποίησης του νησιού υπό την αιγίδα του ΑΚΕΛ

Η θέση του βασιλιά Κωνσταντίνου

Εκείνη την περίοδο ο Τάλμποτ είχε συνάντηση και με το βασιλιά Κωνσταντίνο και ενημέρωσε σχετικά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τις απόψεις του. Το βασικό θέμα της συζήτησης ήταν το μέλλον του Μακαρίου καθώς η επιδιωκόμενη επίλυση του Κυπριακού ζητήματος  προϋπέθετε κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας:

1. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, που επί ένα τριήμερο ήταν άρρωστος με “γρίπη ή απλώς αντίδραση”, λίγο μόνο φρέσκο φως έριξε στις εξελίξεις του Κυπριακού κατά τη συνομιλία μας την Παρασκευή [19/5]. Επρόκειτο να δει τον [Κύπριο Υπ.Εξ.] Κυπριανού το Σάββατο. Αισθανόταν πως ο Μακάριος μπορεί να είναι μάλλον ανήσυχος τώρα, βλέποντας πως οι Τούρκοι διάκεινται σχετικά καλά απέναντι στη νέα ελληνική κυβέρνηση κι αυτός δεν έχει καμιά απολύτως ευκαιρία να παίζει τη μια ελληνική μερίδα ενάντια στην άλλη. […] Ο ίδιος ο βασιλιάς θεωρούσε πάντα πως ένας διακανονισμός για την Κύπρο έπρεπε πρώτα να κλειστεί ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Συμφώνησα.

2. Συλλογιζόμενος το μέλλον του Μακαρίου, αν η ελληνική κυβέρνηση καταλήξει σε συμφωνία με την Τουρκία, ο βασιλιάς θυμήθηκε πως είχε από καιρό εργαστεί (όπως για πρώτη φορά ανέφερε στον υπουργό Εξωτερικών [Ντιν] Ρασκ όταν συναντήθηκαν στην κηδεία του Τσόρτσιλ) για να γίνει ο Μακάριος πατριάρχης Αντιοχείας, όταν τακτοποιηθεί το Κυπριακό. […]

3. Σύμφωνα με τον βασιλιά, ο Μακάριος έχει δείξει διακριτικά ενδιαφέρον να γίνει πατριάρχης. Γνωρίζοντας ότι σε κάθε περίπτωση αυτή ήταν η πρόθεση του αρχιεπισκόπου, ο βασιλιάς τον συμβούλευσε να παραμείνει πρόεδρος της Κύπρου μέχρι να επιλυθεί το ζήτημα του νησιού. Κατά τη γνώμη του βασιλιά, ο Μακάριος θα χαιρόταν να πάρει το Πατριαρχείο της Αντιόχειας ως μέρος του συνολικού διακανονισμού.

4. Ο βασιλιάς περιέγραψε τα παραπάνω σχόλια ως “όλα απολύτως άκρως απόρρητα”».

Από το ημερολόγιο του αυλάρχη του βασιλιά, μαθαίνουμε πως ακολούθησαν συσκέψεις του βασιλιά για το Κυπριακό με τον πρωθυπουργό Κόλλια και τον Υπ.Εξ. Γκούρα (3/6) και την ηγεσία της χούντας (6/6). Τα αποτελέσματά τους θα γνωστοποιηθούν στην Ουάσινγκτον μέσω του Αμερικανού πρέσβη (8.6.1967).

Τα ανταλλάγματα που προτείνονται αυτή τη φορά στην Άγκυρα για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα είναι σαφώς πιο περιορισμένα από αυτά της πρότασης Παπαδόπουλου-Φαρμάκη:

1. Ο υπουργός Εξωτερικών Γκούρας μου είπε σήμερα ότι θα είναι εξουσιοδοτημένος ν’ αλλάξει κάπως την ελληνική προσφορά για την Κύπρο όταν συναντηθεί με τον [Τούρκο Υπ.Εξ.] Τσαγλαγιανγκίλ στη συνάντηση υπουργών του ΝΑΤΟ. Ως εναλλακτική στη φόρμουλα της “ΝΑΤΟϊκής βάσης” (ATHENS 4296), θα είναι σε θέση να προωθήσει την ιδέα μιας μακροχρόνιας ενοικίασης της βάσης της Δεκέλειας για αποκλειστική χρήση από τους Τούρκους. Είπε πως η παρούσα κυβέρνηση τρέφει μεγάλες ελπίδες πως αυτή η προσπάθεια να δοθεί στους Τούρκους αυτοτελής παρουσία στο νησί θα επιτρέψει στις κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Τουρκίας να καταλήξουν σε συμφωνία για την Κύπρο και κατόπιν σ’ έναν συνολικό διακανονισμό των ελληνοτουρκικών διαφορών. Αφ’ ής στιγμής επιτευχθεί αυτό, είπε, το εναπομείναν ζόρικο πρόβλημα για τους Έλληνες θα είναι πώς να χειριστούν τον Μακάριο, που είναι βέβαιο πως θα διαφωνήσει με την τελευταία φόρμουλα.

2. Ο Γκούρας ζήτησε απόλυτη προστασία αυτής της πληροφορίας για να μη φτάσει στους Κυπρίους ή τους Τούρκους

Ο ίδιος ο βασιλιάς Κωνσταντίνος πάντως,  ήταν αρκετά πιο γαλαντόμος, στις κατ’ ιδίαν τουλάχιστον συζητήσεις του με τον αμερικανό πρέσβη. Όπως διαπιστώνουμε από την επόμενη αναφορά του Τάλμποτ, τρεις μέρες αργότερα (11.6.1967, No.5719, Απόρρητο, όπ.π., Box 126.6, έγγρ. 8), ο Κωνσταντίνος στεκόταν θετικός απέναντι στο ενδεχόμενο παραχώρησης του Καστελλόριζου ως επιπλέον αντάλλαγμα:

Συζητώντας το Κυπριακό το βράδυ του Σαββάτου [10/6], ο βασιλιάς Κωνσταντίνος ρώτησε αν οι ΗΠΑ θα υποστήριζαν την ιδέα μιας μακροχρόνιας (για δυο ή τρεις γενιές) εκμίσθωσης στρατιωτικής βάσης στην Τουρκία. Επανέλαβα ότι μας είναι δύσκολο να υπεισέλθουμε στις αρετές του διακανονισμού, που πρέπει σε τελική ανάλυση να ικανοποιεί τις ελληνικές και τουρκικές στρατηγικές επιταγές μάλλον παρά τις αμερικανικές. Ρώτησα, παρ’ όλα αυτά, αν η ελληνική κυβέρνηση έχει σκεφτεί κάποιο περαιτέρω γλυκαντικό, αν η ιδέα της εκμίσθωσης ή του δανεισμού αποδεικνυόταν ελκυστική για τους Τούρκους αλλά όχι επαρκής για το κλείσιμο της συμφωνίας.

Μιλήσαμε για την πιθανή παραχώρηση του Καστελόριζου. Ο βασιλιάς σκέφτηκε πως η παρούσα ελληνική κυβέρνηση θα ήταν διατεθειμένη να συμφωνήσει σ’ αυτό, αφού ιδίως έχει βρει τους υπουργούς παθιασμένους να τακτοποιήσουν το ζήτημα με την Τουρκία, οι οποίοι πιστεύουν πως οι Τούρκοι αδημονούν κι αυτοί για διακανονισμό. Εκτιμώντας πως ο Γκούρας κι ο Τσαλαγιανγκίλ ενδέχεται να παζαρέψουν απλώς στο Λουξεμβούργο, δήλωσε πως εξακολουθεί να τον απασχολεί πώς θα εξαναγκάσει τον Μακάριο να συμμορφωθεί».

Η σκιά των τανκς

Λευκωσία, 15 Ιουλίου 1974. Τα ελληνικά τανκς βγαίνουν στους δρόμους. Στόχος ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος

Στις 30 Ιουνίου, ο Ρασκ ενημερώνει τις αμερικανικές πρεσβείες στην Αθήνα, την Άγκυρα, τη Λευκωσία και το Λονδίνο πως υπάρχει πιθανότητα ελληνικού πραξικοπήματος σε βάρος του αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Συμπληρώνει δε πως οι Τούρκοι είναι μάλλον ενήμεροι από τους Έλληνες ομολόγους τους και έχουν συναινέσει

… το Στέιτ Ντιπάρτμεντ πιστεύει ότι τις τελευταίες μέρες υπάρχει ένας αριθμός ενδείξεων για πιθανή ενέργεια της ελληνικής κυβέρνησης κατά του Μακαρίου στο άμεσο μέλλον, για να επιβάλει έναν διακανονισμό του Κυπριακού τύπου Ενωσης, στη βάση πιθανόν μιας προηγούμενης συμφωνίας των κυβερνήσεων Ελλάδας-Τουρκίας που περιγράφεται στο αναφερόμενο έγγραφο Α [NICOSIA 1935]. […]

Οι Βρετανοί εδώ μας ενημερώνουν πως ο γενικός διευθυντής του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών δεν φάνηκε καθόλου ανήσυχος από τις ιστορίες για ενδεχόμενο πραξικόπημα στην Κύπρο, όταν το ζήτημα τέθηκε από τον Βρετανό πρέσβη στην Άγκυρα. Η απουσία αντιδράσεων μπορεί ν’ αντανακλά πως οι Τούρκοι έχουν στην πραγματικότητα βολιδοσκοπηθεί κι ενημερωθεί.

Ο Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα έθεσε το ζήτημα στον Οικονόμου-Γκούρα, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του εγγράφου Γ [LONDON 10717]. Ο Οικονόμου-Γκούρας φέρεται να του απάντησε ότι μπορούσε να δώσει στον πρέσβη “κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις” πως η ελληνική κυβέρνηση δεν θα έκανε το παραμικρό δίχως να συμβουλευθεί την τουρκική. Αυτό ίσως υποδεικνύει πως η ελληνική κυβέρνηση βολιδοσκοπεί τους Τούρκους για ενδεχόμενη κίνηση κατά του Μακαρίου

Το έγγραφο κλείνει με την οδηγία πως

…η πρεσβεία της Λευκωσίας πρέπει να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη για οποιαδήποτε ύποπτη κίνηση ανδρών κι εξοπλισμού. Για προφανείς λόγους, επιβάλλεται να μη δώσουμε -επαναλαμβάνω, να μη δώσουμε- ενδείξεις πως υποπτευόμαστε τις ελληνικές προθέσεις» (30.6.1967, Νο. 220335, Απόρρητο, όπ.π., Box 126.7, έγγρ. 58).

Στις 8 Σεπτεμβρίου ο πρώην υπουργός της ΕΡΕ Παναγής Παπαληγούρας ενημέρωσε τον Αμερικανό πρέσβη πως

… έχει μάθει από δύο έμπιστους αξιωματούχους του υπουργείου Εξωτερικών, που έχουν πρόσβαση στους φακέλους του Κυπριακού, πως ο [πρωθυπουργός] Κόλλιας θα προσφέρει στον [Τούρκο ομόλογό του] Ντεμιρέλ μια τροποποιημένη μορφή του Σχεδίου Άτσεσον, η οποία θα περιλαμβάνει μια κυρίαρχη τουρκική βάση στο νησί

… σύμφωνα με αυτούς τους αξιωματούχους του ΥΠΕΞ, η χούντα προχωρά θεωρώντας πως ο Μακάριος θα δεχτεί απρόθυμα αυτό το είδος διακανονισμού. Η θεωρία είναι πως ο αρχιεπίσκοπος συνειδητοποιεί πως δεν έχει άλλη επιλογή επειδή, αν αρνηθεί, η χούντα θα τον ανατρέψει μέσω του ελληνικού στρατού στο νησί

Ο Τάλμποτ, στέλνοντας στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ τα λεγόμενα του Παπαληγούρα, έκανε το παρακάτω σχόλιο(8.9.1967, No.1197, Απόρρητη, όπ.π., Box 127.2, έγγρ. 82):

Μολονότι δεν μπορέσαμε ν’ αποτιμήσουμε την πληροφορία των δύο αξιωματούχων του ΥπΕξ, δεν θα μας προκαλούσε έκπληξη αν το παρόν καθεστώς πρόσφερε όντως στους Τούρκους κάποιο είδος κυρίαρχης βάσης στο νησί. Ήδη από τον περασμένο Μάιο ακούσαμε [2-3 λογοκριμένες λέξεις] πως ο συνταγματάρχης Παπαδόπουλος ανέθεσε στον Ν. Φαρμάκη να καταρτίσει σχέδιο για την Κύπρο βασισμένο στις προτάσεις Ατσεσον. Πιστεύουμε πως η χούντα διακατέχεται τώρα από ιδιαίτερο άγχος να πετύχει μια σημαντική νίκη που θα ενίσχυε τη θέση της στο εσωτερικό. Τα πεπραγμένα της μέχρι σήμερα δεν υπήρξαν εν γένει καθόλου εντυπωσιακά και, μολονότι δεν υπάρχει ακόμη καμιά αποτελεσματική αντίθεση στο καθεστώς, αυτό αναμφίβολα συνειδητοποιεί ότι δεν κερδίζει σε δημοτικότητα μεταξύ του πληθυσμού. Ενας διακανονισμός του Κυπριακού που θα αποκαλούνταν Ενωση από τον Τύπο και το ραδιόφωνο που ελέγχονται από την κυβέρνηση, θα μπορούσε ν’ αποτελέσει σημαντική τονωτική ένεση για τη χούντα.

Μολονότι η πρεσβεία μας στη Λευκωσία είναι φυσικά σε καλύτερη θέση απ’ ό,τι εμείς για να σχολιάσει τη θέση του Μακαρίου, είναι δύσκολο να πιστέψουμε πως η χούντα εργάζεται με βάση την πεποίθηση πως ο αρχιεπίσκοπος θα δεχθεί μια λύση τύπου Ατσεσον, λαμβάνοντας υπόψη όσα έχει πει τα τελευταία τρία χρόνια αντιτιθέμενος σε τουρκική βάση και υπέρ μιας “ανόθευτης Ένωσης”. Μέσω [λογοκριμένο] κι από τον ίδιο τον Φαρμάκη έχουμε ωστόσο ακούσει πως η χούντα θα ενεργούσε για την εκδίωξη του Μακαρίου αν αυτός ήταν αντίθετος σε μια ελληνοτουρκική συμφωνία για την Κύπρο. Αναρωτιόμαστε αν ο Ντεμιρέλ θα ήταν διατεθειμένος να εγκρίνει τώρα μια τέτοια ενέργεια, ενόψει του επικείμενου ταξιδιού του στη Μόσχα.

Μαθητικά συλλαλητήρια υπέρ της Ενωσης στη Λευκωσία (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1967).

Είναι βέβαιο πως δεν γνώριζαν ότι τα σχέδια για την Ένωση προύπέθεταν διχοτόμηση του νησιού | AP PHOTO

Η συνέχεια της υπόθεσης είναι λίγο-πολύ γνωστή:

Στις 15 Νοεμβρίου 1967 η Εθνική Φρουρά, υπό τον Γεώργιο Γρίβα, επιτίθεται στους τουρκοκυπριακούς θύλακες της Κοφίνου και του Αγίου Θεοδώρου, με αποτέλεσμα δεκάδες νεκρούς Τουρκοκύπριους. Μετά τη διεθνή κατακραυγή και με αμερικανική διαμεσολάβηση η Ελλάδα αποσύρει την Ελληνική Μεραρχία από την Κύπρο που αριθμούσε 8500-10000 στρατιώτες, αποδυναμώνοντας ανεπανόρθωτα την άμυνα της Κύπρου 

Το 1971 ο Γρίβας ιδρύει την ΕΟΚΑ Β΄, με βασικό της στόχο την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα (Ένωση). Η δράση της περιλάμβανε ένοπλες επιθέσεις και δολιοφθορές και συγκρούσεις με τις κυπριακές κρατικές δυνάμεις

Το 1972 αποτυγχάνουν οι μυστικές διαπραγματεύσεις Ελλάδας και Τουρκίας στην Κεσάνη του Έβρου

Στις 15 Ιουλίου 1974, οργανώνεται από την ελληνική χούντας σε συνεργασία με την ΕΟΚΑ Β’, στρατιωτικό πραξικόπημα κατά του Μακαρίου. Οι κυπριακές δυνάμεις υπερασπίζονται το προεδρικό μέγαρο απέναντι σε ελληνικές και ελληνοκυπριακές δυνάμεις. Ο Μακάριος διαφεύγει στο εξωτερικό και καταγγέλλει τη χούντα των Αθηνών για εισβολή

Στις 20 Ιουλίου 1974 η Τουρκία βρίσκει την αφορμή που ψάχνει, επικαλούμενη τη Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960 και το πραξικόπημα ως αιτία επέμβασης, και εισβάλλει στο νησί

της Βασιλικής Κωστοπούλου

Αν με στοχοποιήσουν λέγοντάς μου Τουρκάλα, γύφτισσα, Αλβανίδα, Ρωσοποντία — σαν να είναι αυτό από μόνο του έγκλημα  — ή αν με πουν εγκληματία, κλέφτρα, αν βρεθώ κι εγώ με μια σφαίρα στο κεφάλι, αν τύχει και αρχίσω να τρέχω στον ήχο του απορριμματοφόρου, ή αν με δείτε να κρατάω τον σουγιά που κουβαλάω πάντα μαζί μου, για ασφάλεια — θέλω να θυμάστε το όνομά μου. Και όχι -πιθανώς-  "μια  50χρονη εγκληματίας που κινούνταν ύποπτα κρατώντας σουγιά" ... Όπως ίσως  και εκείνος ο "ναρκομανής",  ο "κλέφτης" που  κρατούσε μαχαίρι και τον σκότωσαν στο ξύλο ... Ο Ζακ...

Με λένε Βασιλική Κωστοπούλου.

Είμαι στο φάσμα του αυτισμού, έχω αγχώδη διαταραχή, ΔΕΠΥ και υποτροπιάζουσα κατάθλιψη.

Έχω δίπλωμα οδήγησης. Μαγειρεύω. Περπατάω. Μιλάω. Τελείωσα το σχολείο, σπούδασα, πήρα τα πτυχία μου. Έχω 143 IQ, αλλά δεν θεωρώ ότι είμαι «υψηλής λειτουργικότητας» — γιατί δεν λειτουργώ με τα δικά σας στάνταρ. Πέρα από τα δικά μου 10 ζώα, βγαίνω πολλές φορές και το βράδυ και ταΐζω αδέσποτα, κρατώντας σακούλες — για να μη με κυνηγούν οι μη φιλόζωοι αυτής της πόλης, γιατί σίγουρα κινούμαι ύποπτα. Ή μπορεί να με δείτε να κοιτάζω κάτω από τα αμάξια σας, γιατί άκουσα ένα γάτο εγκλωβισμένο.

Είμαι από αυτούς που «δεν φαίνεται ότι είναι αυτιστικοί».

Υπάρχουν μέρες που δεν έχω τόσο μεγάλη υπερφόρτωση και μπορώ εύκολα να κρύψω την αναστάτωσή μου — να σας φαίνομαι «φυσιολογική». Αλλά υπάρχουν δυσκολίες που οι περισσότεροι δεν θα καταλάβουν ποτέ:

Δεν αντέχω το τηλέφωνο.

 Η ζέστη με εκνευρίζει πολύ .

Δεν αντέχω τους απότομους θορύβους.

 Έχω μισοφωνία.

Δεν αντέχω το δυνατό φως.

Οταν περνάει το απορριμματοφόρο, τρέχω μέσα στο σπίτι κλείνοντας τα αυτιά μου .

 Δεν μπορώ να με αγγίζουν, να με αγκαλιάζουν ή να με φιλάνε — αλλά αγκαλιάζω, αγγίζω και φιλάω εγώ, αν νιώθω άνετα με το άτομο .

 Στο φως του ήλιου πονάνε τα μάτια μου.

 Αν έχεις υψίτονη φωνή, είναι σχεδόν αδύνατο να επικοινωνήσουμε .

Δεν συγκρατώ σχεδόν  τίποτα από προφορικές οδηγίες , πρέπει να μου δώσεις χρόνο να τις γράψω — χρειάζομαι χρόνο να κατανοήσω τον προφορικό λόγο.

Δεν μπορώ να μου διαβάσεις κάτι ,δεν θα το συγκρατήσω με τίποτα .Χρειάζεται να μου δώσεις κάτι γραπτό, να το διαβάσω μόνη μου.

Αγχώνομαι παρά πολύ ακόμα  κι όταν κάποιος μου λέει απλώς «θέλω να σου πω κάτι» — χωρίς να μου δίνει καμία εικόνα για το τι έρχεται.

Δεν ξέρω να μιλάω σε αγνώστους — χάνω τα λόγια μου.

 Μπορεί να περιμένω τον κούριερ όλη μέρα στην καρέκλα μέχρι να   έρθει, γιατί μόνο έτσι μπορώ να βγω από την παύση της αναμονής — μια παύση στην οποία δεν μπορώ να κάνω τίποτα άλλο, ακόμα και κάτι τόσο απλό όσο να πλύνω πιάτα.

Πολλές φορές δεν καταλαβαίνω κάτι αν δεν το δω σε εικόνα.

Και για το τέλος άφησα μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες μου.

Θα την περιγράψω με ένα πραγματικό γεγονός.

Και η ειρωνεία είναι ,ότι αυτό το γεγονός συνέβη στο σούπερ μάρκετ που βρίσκεται εκεί που πυροβολήθηκε ο Θοδωρής.

Μια κοπέλα με γυαλιά ηλίου, μαύρα ρούχα , ακουστικά , μπλε μαλλιά, σκουλαρίκι στη μύτη, τατουάζ, μπαίνει στο σούπερ μάρκετ. Κινείται περίεργα. Έχει πανιάσει, έχει ιδρώσει, ζαλίζεται , κάνει βιαστικές κινήσεις βάζοντας πράγματα στο καλάθι της.

Πίσω της, ο security την ακολουθεί — αδιάκριτα, χωρίς να της μιλήσει.

Σχεδόν τρέχει παράλληλα στον δίπλα διάδρομο Κ τη κοιτάζει επίμονα .

Ο κόσμος γυρίζει και κοιτάζει, άλλοτε εκείνον, άλλοτε εκείνη.

Στο τέλος αφήνει το καλάθι της και βγαίνει έξω, έτοιμη να λιποθυμήσει.

Ο security, με βλέμμα νικητή, νομίζει ότι έκανε τη δουλειά του. Ότι προστάτεψε την επιχείρηση και τους πελάτες — από μια κοπέλα που απλώς την είχε πιάσει κρίση πανικού.

Και σε λίγο θα περάσω κι από το ΚΕΠΑ, για να «αποδείξω» σε χαρτί το ποσοστό αθροιστικής αναπηρίας μου, με όλες τις συνοδές ασθένειες — σαν να μην έφτανε η καθημερινή μάχη, θέλει και επίσημη κρίση αν αξίζω αναγνώριση. Μια αναγνώριση που για τους άλλους σημαίνει : μη λειτουργική. Ανίκανη .

Αυτή η πόλη τους αυτιστικούς- επίσημα πλέον- δεν τους προστατεύει και δεν τους καταλαβαίνει.

Τους πυροβολεί από πίσω, στο κεφάλι και δίνει και τα  εύσημα στον θύτη .

Γι' αυτό τα γράφω όλα αυτά.

Για να ξέρετε ποια είμαι και τι κάνω, από πρώτο χέρι, εγώ.

Αν με στοχοποιήσουν λέγοντάς μου Τουρκάλα, γύφτισσα, Αλβανίδα, Ρωσοποντία — σαν να είναι αυτό από μόνο του έγκλημα  — ή αν με πουν εγκληματία, κλέφτρα, αν βρεθώ κι εγώ με μια σφαίρα στο κεφάλι, αν τύχει και αρχίσω να τρέχω στον ήχο του απορριμματοφόρου, ή αν με δείτε να κρατάω τον σουγιά που κουβαλάω πάντα μαζί μου, για ασφάλεια — θέλω να θυμάστε το όνομά μου. Και όχι -πιθανώς-  " μια  50χρονη εγκληματίας που κινούνταν ύποπτα κρατώντας σουγιά ... Όπως ίσως  και εκείνος ο " ναρκομανής "  ο " κλέφτης " που  κρατούσε μαχαίρι και τον σκότωσαν στο ξύλο ... Ο Ζακ...

Είμαι η Βασιλική Κωστοπούλου, Ελληνίδα αυτιστική, και μένω στο Άργος — την πόλη που πυροβολεί ανθρώπους σε πανικό

«Δεν έζησες για να χωρέσεις στον κόσμο, τον άλλαξες»

Αυτό έγραφε το στεφάνι που κατέθεσαν στην κηδεία της οι ανιψιές της. Γιατί η Πάολα Ρεβενιώτη, αντί να κινείται στο σκοτάδι, προτίμησε να ζήσει στο φως και να αγωνιστεί για το δικαίωμά της να διαχειριστεί όπως αυτή επιθυμεί τη σεξουαλικότητά της

Την Πάολα Ρεβενιώτη δεν την γνωρίσαμε προσωπικά. Ακόμη και τους αγώνες της από κάποια απόσταση τους παρακολουθούσαμε. Δεν μας άφηνε ο συντηρητισμός μας να πλησιάσουμε περισσότερο. Αυτός ο συντηρητισμός που, όσο και να θες να τον πετάξεις από πάνω σου, δεν φεύγει εύκολα. Είναι κολλημένος πάνω σου σαν το δέρμα, διαμορφωμένος από δεκαετίες φορτωμένες από αμέτρητα «πρέπει» και «μη»

Με το θάνατό της διαπιστώσαμε πόσο πολύ κόσμος αγάπησε αυτό τον άνθρωπο που γεννήθηκε σαν άνδρας και έζησε σαν γυναίκα. Γιατί έτσι ένιωθε. Διαβάσαμε όμως και για την έντονη κοινωνική και πολιτιστική της δράση και θα βάλουμε άλλους να μιλήσουν γι αυτήν. Όπως το “Δίκτυο για τα Πολιτικά και Κοινωνικά Δικαιώματα” :

«Την Πάολα Ρεβενιώτη την ζήσαμε σε πολλές συγκυρίες γιατί ήταν μια μαχητική και ριζοσπαστική παρουσία με συμμετοχή στα κινηματικά δρώμενα από τη δεκαετία του 1980.  Η Πάολα δεν έκανε ποτέ πίσω ακόμα και όταν την ξυλοκοπούσε άγρια η αστυνομία όπως σε πολλές στιγμές της δεκαετίας του ’80 στα Εξάρχεια. Σε πολύ δύσκολους καιρούς για τα ζητήματα της κουήρ κοινότητας αποτέλεσε πρωτοπορία. Γιατί η Πάολα δεν υποχωρούσε όταν υποστήριζε το δίκιο της και το δίκιο των κατατρεγμένων. Πάλεψε μέσα από την πολιτική και εκδοτική της διαδρομή  για χώρους ελευθερίας για όλους, όλες και όλα,  ξεκινώντας από την ένταξή της στο ΑΚΟΕ και εκδίδοντας το περιοδικό «το Κράξιμο» για 11 χρόνια ως το 1993, που επικέντρωνε στη δράση των κινημάτων και κυρίως των διεκδικήσεων των ομοφυλόφιλων.

[…] Ήταν η πρώτη τρανς γυναίκα που κατέβηκε υποψήφια για την ελληνική βουλή στο μακρινό 1990 με τους Οικολόγους Εναλλακτικούς και το 2023 με το ΜΕΡΑ 25.

Η Πάολα ήταν και μια σπουδαία καλλιτέχνιδα: δημιουργός ντοκιμαντέρ, παραγωγός ραδιοφώνου, ανεξάρτητη ρεπόρτερ δρόμου, φωτογράφος, ποιήτρια, εκδότρια με πολλές εκθέσεις στο ενεργητικό της.

Σπάνια προσωπικότητα, μεγάλη απώλεια»

Ιδιαίτερη αίσθηση είχε κάνει η δήλωσή της, λίγο μετά τη δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου:

“Οι Έλληνες δεν μισούν τις αδελφές τους gay, τους πούστηδες και όπως τους αποκαλούν. Ούτε μισούν τους κλεφτες και αυτούς που πίνουν ναρκωτικά.

Μισούν τους φτωχούς gay και τους φτωχούς κλέφτες ή εξαρτημένους.

Aν είσαι πάμπλουτος και gay που δεν το διεκδικείς, αλλά λες αστειάκια και χαριτωμένα πράματα και δήμαρχο σε βγάζουν.

Aν είσαι κοκάκιας πλούσιος και πεθάνεις, σε κλαίνε 3 μήνες.

Στην φτώχεια είναι ρατσιστές, άσχετα αν και αυτοί είναι φτωχομπινέδες”.

Για την Πάολα Ρεβενιώτη και το περιοδικό που ταυτίστηκε με αυτήν έγραψε ο δημοσιογράφος Ανδρέας Ρουμελιώτης:

Τo  1981, η Πάολα Ρεβενιώτη έγραφε : «Επί πέντε χρόνια εκδίδομαι κάθε βράδυ στη λεωφόρο Συγγρού, στη λεωφόρο όπου αισθάνομαι τόσο έντονα την αγριότητα, τη μοναξιά και τη φρίκη αυτής της κοινωνίας».

Η Πάολα συστήθηκε στον κόσμο με ειλικρίνεια στο κείμενο “Εγώ η πόρνη’, στο πρώτο τεύχος του περιοδικού που η ίδια εξέδιδε. Στο “Κράξιμο”

«Εμείς της συντακτικής επιτροπής θα θέλαμε το “Κράξιμο” να διαβαστεί απ’ όσους έχουν κοινές ανησυχίες με μάς, απ’ όλους όσους θέλουν να μάθουν και να πουν για την ομοφυλοφιλία, αλλά και για τις φυλακές, την καθημερινή αποξένωση και την καταπίεση στην οικογένεια, στη δουλειά, στο σχολείο».

Το “Κράξιμο” υπήρξε ένα από τα πρώτα και πιο ριζοσπαστικά έντυπα για την «ομοφυλόφιλη έκφραση». Ήταν ερωτικό και επαναστατικό. Φιλοξένησε κείμενα του Κώστα Ταχτσή, του Ηλία Πετρόπουλου και του Φελίξ Γκουαταρί. Δημοσίευσε ποιήματα της Κατερίνας Γώγου και συνεντεύξεις της Μαλβίνας Κάραλη, του Ντίνου Χριστιανόπουλου και του Χρόνη Μίσσιου. Συγκέντρωσε μαρτυρίες ομοφυλόφιλων και τρανς ατόμων. Σόκαρε με τις (ημι)γυμνές φωτογραφίες νέων αγοριών. Μίλησε για την ομοφυλοφιλία, την οροθετικότητα και την επιθυμία.

Εμφανίστηκε σε ια εποχή που η πολιτική σκηνή της χώρας βροντοφώναζε για «Αλλαγή», που όμως δεν αφορούσε ούτε στο ελάχιστο την περιθωριοποίηση των ομοφυλόφιλων / τρανς ατόμων, που συνέχιζαν να ζουν υπό την απειλή ξυλοδαρμών, «παρεμβάσεων» της Αστυνομίας (που οδηγούσαν σε προφυλακίσεις) και πλήρους κοινωνικού αποκλεισμού.

Για περίπου δώδεκα χρόνια κυκλοφορούσε σε περίπτερα και βιβλιοπωλεία της Αθήνας, προκαλώντας την περιέργεια και τον καθωσπρεπισμό των περαστικών. Το 1983, η Πάολα μηνύεται από πρώην διοικητή της Ασφάλειας και τελικά καταδικάζεται σε φυλάκιση.

[…] Νομίζω ότι, σε σχέση με μάς, η σημερινή γενιά είναι μια πολύ αντιερωτική γενιά. Δεν υπάρχει ερωτικός λόγος. Εμείς είχαμε την πολιτική της επιθυμίας. Πούστηδες μας λέτε; Όσο γεννάτε θα υπάρχουμε. Θα σας πάρουμε όλους. Κι αυτό κάναμε.

Σταμάτησα το περιοδικό όταν έκανε τον κύκλο του. Για να συνεχίσει θα έπρεπε να βάζω διαφημίσεις, να τα έχω καλά με όλους και δεν μπορώ να τα έχω καλά με όλους.

Εγώ όσο περνούσα καλά το έβγαζα αυτό το περιοδικό. Αν δεν περνούσα καλά, δεν θα ασχολούμουν. Όταν περνάς καλά, έχεις και περίσσευμα ψυχής. Και γι’ αυτό το έβγαζα. Δεν θα δεις σε κανένα τεύχος να κλαίω τη μοίρα μου κι ούτε την έκλαψα ποτέ».

Η Πάολα Ρεβενιώτη απέδειξε με τη δράση της πως η διεκδίκηση της αξιοπρέπειας και της ισότητας μπορεί να αλλάξει την κοινωνία. Γιατί, όσο κι αν ο αγώνας αυτός συνάντησε και συναντά ακόμη έντονες αντιδράσεις, δεν μπορούμε να μην αναγνωρίσουμε ότι έχουν γίνει μεγάλα βήματα προς την αποδοχή της διαφορετικότητας

Και όπως τραγουδούν οι Social Waste : « Κι όμως αλλάζει , Κεμάλ … κι όμως αλλάζει»

του Κώστα Παπαδάκη, δικηγόρου

Η δολοφονία του 20χρονου Θοδωρή Ζαβραδινού – Καραμπαμπά με δεκάδες πυροβολισμούς στο ψαχνό από τους δύο ήδη προφυλακισμένους αστυνομικούς στο Αργος φέρνει στην επικαιρότητα το ζήτημα του νόμου που ρυθμίζει τις προϋποθέσεις για τη χρήση υπηρεσιακού όπλου από αστυνομικούς.

Πρόκειται για το νόμο ν. 3169/2003 (ΦΕΚ Α΄ 189/24.7.2003) που δυστυχώς δεν αναφέρεται συχνά όταν δημοσιοποιούνται τέτοια περιστατικά και ακόμα χειρότερα δεν τηρείται όπως πρέπει.

Ο ν. 3169/2003 ήταν ο πρώτος νόμος που ρύθμισε το ζήτημα αυτό δεδομένου ότι η χρήση αστυνομικών όπλων ήταν αρρύθμιστη αυτοτελώς και έγινε κάτω από την πίεση της κατακραυγής για τις αστυνομικές δολοφονίες και «εκπυρσοκροτήσεις» εκείνων των χρόνων. Ως τότε ίσχυε ο αισχρός κατοχικός νόμος 29/1943 που σχεδόν επέτρεπε τη χρήση αστυνομικού όπλου σε κάθε περίπτωση και παρά ταύτα ακόμα και η μεταπολίτευση τον είχε αφήσει ανέγγιχτο. Όπως και το άρθρο 101 παρ. 5 του Κανονισμού Χωροφυλακής (ν. 3365/1955) που επέτρεπε στους αστυνομικούς να οπλοφορούν και με την πολιτική τους περιβολή. Και οι δύο αυτές διατάξεις καταργήθηκαν με τον ν. 3169/2003.

Ο ν. 3169/2003 αποτέλεσε προϊόν μακροχρόνιας διαβούλευσης στην οποία συμμετείχε και ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, το Δ.Σ. του οποίου την περίοδο εκείνη  (2002 - 2003) είχε συστήσει σχετική επιτροπή επεξεργασίας του νομοσχεδίου, αποτελούμενη από τα τότε μέλη του Μιχάλη Ζαφειρόπουλο, Γιάννη Χαρακτινιώτη, Δημήτρη Φίλη και Κώστα Παπαδάκη.

Οι βασικές του ρυθμίσεις αποτέλεσαν κατάκτηση και δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι κάποιες από τις διατυπώσεις του γράφτηκαν κυριολεκτικά από τα χέρια μας και συχνά με προτάσεις μου, που είχαν γίνει ομόφωνα δεκτές στην επιτροπή του Δ.Σ.Α.

Στόχος μας ήταν να πετύχουμε την επιβολή προϋποθέσεων, όρων και οριοθετήσεων για την έως τότε αλόγιστη και ανέλεγκτη χρήση των υπηρεσιακών όπλων των αστυνομικών.

Αυτό που δεν μπορέσαμε να πετύχουμε ήταν να επιβάλλει ο νομοθέτης στους αστυνομικούς να αφήνουν τον ατομικό τους οπλισμό στην υπηρεσία τους την ώρα που σχολάνε και να μην το παίρνουν μαζί τους.  Η ρύθμιση που επικράτησε ήταν ότι κατά κανόνα ο  αστυνομικός μπορεί και όχι ότι υποχρεούται να το αφήνει.

Ο επικαλούμενος κίνδυνος ότι ο αστυνομικός αντιμετωπίζει κινδύνους και έχει ανάγκη αυξημένης ασφάλειας εκτός υπηρεσίας δεν επαληθεύτηκε. Αντίθετα υπήρξαν δεκάδες περιπτώσεις αστυνομικών που έλυσαν προσωπικές τους διαφορές με τη χρήση των υπηρεσιακών τους όπλων και ιδίως προέβησαν σε γυναικοκτονίες. Η μετέπειτα διεύρυνση των εξαιρέσεων δεν έχει μεταβάλει ακόμα τον κανόνα της ρύθμισης.

Εκείνο όμως που καθιερώθηκε με επιτυχία ήταν η συνδρομή προϋποθέσεων για τη δυνατότητα κατοχής όπλου από αστυνομικό και συγκεκριμένα η εκπαίδευση αλλά και η τακτική εξέταση από Υγειονομικές Επιτροπές για τη διαπίστωση της σωματικής και ψυχικής του καταλληλότητας.

Κυρίως όμως η οριοθέτηση των πυροβολισμών σε :

• πυροβολισμούς εκφοβισμού, δηλαδή στον αέρα,
• πυροβολισμούς ακινητοποίησης δηλαδή στα κάτω άκρα ή στα λάστιχα όταν πρόκειται για όχημα και
• πυροβολισμούς εξουδετέρωσης δηλαδή στο κέντρο του σώματος.

Οι τελευταίοι επιτρέπονται μόνο σε οριακές περιπτώσεις, δηλαδή όταν ο «επιτιθέμενος» όχι απλά είναι ένοπλος, αλλά και από τη συμπεριφορά του να απειλείται η ζωή του αστυνομικού ή τρίτων.

Τόσο οι πυροβολισμοί εξουδετέρωσης, όσο και οι πυροβολισμοί ακινητοποίησης απαγορεύονται ρητά εναντίον προσώπου που τρέπεται σε φυγή, όταν καλείται να υποστεί νόμιμο έλεγχο.

Ακόμα, η παραβίαση εκ μέρους των αστυνομικών των όρων για τη χρήση του όπλου τους συνιστά αυτοτελές ποινικό αδίκημα (άρθρο 6 - πλημμέλημα με απειλούμενη ποινή 6 μήνες έως 5 χρόνια φυλάκιση) πρόσθετα με την ανθρωποκτονία, απόπειρα ανθρωποκτονίας ή σωματική βλάβη την οποία θα τελέσουν. Δεν είμαι βέβαιος ότι έχει απαγγελθεί στις ελάχιστες περιπτώσεις αστυνομικών δραστών που παραπέμφθηκαν.

Και φυσικά συνιστά και πειθαρχικό παράπτωμα. Αλλά είναι γνωστό ότι η πειθαρχική διαδικασία των αστυνομικών (και άλλων υπαλλήλων που αυθαιρετούν) δεν διέπεται από όρους διαφάνειας με κυριότερο σημείο την απαγόρευση πρόσβασης και παρέμβασης στα θύματα της αστυνομικής βίας.

Είναι αναμφισβήτητο ότι  στη συγκεκριμένη περίπτωση ο ν. 3169/2003 δεν τηρήθηκε και δεν είναι η πρώτη φορά που δεν τηρείται. Αντίθετα αποσιωπάται συστηματικά από τους συστημικούς, παρότι υπογράφεται μεταξύ άλλων και από τον Γ. Φλωρίδη, τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης, αλλά και δεν αναδεικνύεται ανάλογα από την υπερασπιστική δικηγορία και δημοσιογραφία.

Αποτέλεσμα είναι η αποθράσυνση των αστυνομικών που οπλοφορούν, δολοφονίες όπως η πρόσφατη και η εσφαλμένη εντύπωση πολλών ότι η χρήση των αστυνομικών όπλων είναι νομικά ανεξέλεγκτη.

Ο Θοδωρής Ρακόπουλος είναι καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο. Ειδικεύεται στην κοινωνική ανθρωπολογία της Μεσογείου και είναι συγγραφέας σημαντικών ακαδημαϊκών βιβλίων, μεταξύ των οποίων το “From Clans to Co-ops: Confiscated Mafia Land in Sicily”, που εξετάζει τη διαχείριση γης που κατασχέθηκε από τη μαφία στη Σικελία.

Σε πρόσφατη ανάρτησή του στο Facebook, ο καθηγητής αναλύει τις αναλογίες που, κατά την άποψή του, παρουσιάζει ο δημόσιος λόγος του Γρηγόρη Δημητριάδη με τη σημειολογία της Καμόρρα και της Κόζα Νόστρα. Ωστόσο, αυτό που του προκάλεσε τη μεγαλύτερη εντύπωση είναι ο «Άλαλος Λάλας», του οποίου η σιωπή τού θύμισε τις πρακτικές των καρτέλ του Μεξικού.

----------------------------------------------------------

Ασχολούμαι ερευνητικά με την μαφία και την κοινωνική ζωή της, όπως και με το κοινωνικό κίνημα ενάντιά της, εδώ και είκοσι χρόνια. Έχω δημοσιεύσει μια μονογραφία και πολλές μελέτες σχετικά με αυτό που δημωδώς ονομάζουμε Κόζα Νόστρα. Δεν έχω παρέμβει σχεδόν ποτέ στη δημόσια σφαίρα για το θέμα. Πάντα το θεωρούσα εξαιρετικά πολύπλοκο και βαθιά ανθρωπολογικό για να αναλυθεί στις πέντε κουβέντες ενός δημοσιογραφικού άρθρου.

Εδώ και δύο μέρες αισθάνομαι παγωμένος και τρομοκρατημένος. Όσα είδα εγώ κι η υπόλοιπη Ελλάδα στο βίντεο του Δημητριάδη είναι καταιγιστικά και είναι κάτι που ποτέ δεν είδα στην Ιταλία από το 2005-6 που παρακολουθώ τις εξελίξεις εκεί στο μαφιακό ζήτημα.

Πολλοί έγραψαν ότι όσα ο εν λόγω λέει θυμίζουν την Καμόρρα ή την Κόζα Νόστρα. Θα πω ότι ισχύουν και τα δύο, η σημειολογία των δύο οργανισμών συμπίπτει στα λόγια του. Θα προσέθετα ότι στα λόγια του άνδρα παρακολουθούμε μια λατρεία της σιωπής και μια σχεδόν τελετουργική ιεροποίηση της παρασιώπησης που γίνεται με έναν τρόπο αντρικής επιτέλεσης που πράγματι θυμίζει τους καμορρίστι.

Όμως αυτό που είναι ανατριχιαστικό, και πραγματικά ολοκληρώνει την εικόνα του Δημητριάδη ως μια επιτελεστική μαφιακότητα που στην Ιταλία θα ήταν εντελώς εκτός τόπου και χρόνου, και θυμίζει περισσότερο την έκφραση καρτέλ του Μεξικού ή των συμμοριών στην Κεντρική Αμερική (το σημειώνω αυτό χωρίς να είμαι ειδικός στο εκεί οργανωμένο έγκλημα, παραπάνω σαν αίσθηση), είναι ο Άλλος της συνέντευξης. Ο Λάλας. Ο οποίος ακούει πράγματα αδιανόητα και δεν λέει κουβέντα. Χαριεντίζεται, σιγοντάρει, αλλά δεν κρίνει, και δεν κλείνει εκεί και τότε την συνέντευξη γιατί αυτά τα πράγματα είναι δηλητηριώδη για τον δημόσιο λόγο, για την δημοκρατία.

Και δίπλα στον Λάλα, όλο το μηντιακό κατεστημένο που απλά αναφέρεται σε όσα ειπώθηκαν σαν αυτά που ειπώθηκαν να είναι πράγματα νορμάλ, λογικά, και αναμενόμενα - κι όχι μια αδιανόητη, ανοιχτή διασάλευση της δημοκρατικής τάξης. Και βέβαια, ο πραγματικός πρωταγωνιστής της συνέντευξης και της μαφιακότητας είναι ο Μεγάλος Άλλος: ο εισαγγελέας και η Δικαιοσύνη, ένας θεσμός που απαξιώνεται δημόσια, στους δέκτες όλων μας, από ένα άτομο που, όπως άκουσα από έναν φίλο "τον Μαρινάκη δεν φοβήθηκε, τον εισαγγελέα θα φοβηθεί;"

Σε αυτή την φράση συμπυκνώνεται η μαφιακότητα της δημόσιας ζωής αυτής της χώρας. Η μακαρίτισσα Rita Borsellino, αδερφή του δολοφονημένου από την Κόζα Νόστρα Paolo Borsellino και ηγετική μορφή της αντιμαφίας στην Ιταλία, μού είχε πει την ωραία φράση "η μαφία δεν είναι πρόβλημα νομιμότητας, είναι πρόβλημα δημοκρατίας".

Γνώμη μου είναι ότι αν δεν μπει  χειρόφρενο τώρα αμέσως σε αυτή την ασυδοσία που είδαμε, με αφορμή τις υποκλοπές και την επιτελεστική επίδειξη δύναμης του κάθε Δημητριάδη, μπαίνουμε σε τέτοια θεσμική εκτροπή που σε λίγα χρόνια δεν θα υπάρχει λόγος να ονομάζουμε αυτή την χώρα δημοκρατική.

Κυκλοφόρησε το FBI φύλλο  #152 της RAF-WEST Journal, της Νο2 εφημερίδας της Ανατολικής Αττικής

ΣΥΝΕΛΗΦΘΗΣΑΝ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ ΤΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ: Νέα μεγάλη επιτυχία του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και του ελληνικού FBI. Ίχνη αίματος που ταιριάζουν με το DNA του πρώτου κυβερνήτη της χώρας βρέθηκαν στο τσαρούχι γνωστού αντιεξουσιαστή της Μάνης. Καταρρίπτεται η πλεκτάνη σε βάρος των Μαυρομιχαλαίων, οι οποίοι αποφυλακίζονται άμεσα και ξεσπούν μπροστά στην κάμερα του ΣΚΑΪ: «200 χρόνια φωνάζαμε πως ήμασταν αθώοι. Ποιος θα μας αποζημιώσει γι αυτά τα χαμένα χρόνια;»

ΟΙ ΜΠΑΓΛΑΜΑΔΕΣ ΤΗΣ ΡΑΦΗΝΑΣ: Η μόνιμη στήλη της RAF WEST δημοσιεύει το τετράστιχο της εβδομάδας

Ο MR BEAN ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Άφθονο γέλιο χάρισε για μια ακόμη φορά ο Ρόουαν Άτκινσον στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, υποδυόμενος τον πρωθυπουργό της Ελλάδας και φέρνοντας σε αμήχανη θέση τους πρωθυπουργούς άλλων χωρών. Φωτογραφία εντός

ΚΑΦΕΣ ΚΑΙ ΠΑΞΙΜΑΔΙ ΜΕ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ: Γνωρίστε τα Μεσόγεια και την Ανατολική Αττική μέσα από τις πολιτιστικές βραδιές του Βασίλη Οικονόμου. Μετά την ομιλία, σερβίρεται καφές και παξιμάδι.

Διαβάστε σήμερα, 12/7/2026, τη RAF WEST Journal

Ο Νικόλαος Γλύξμπουργκ είναι  ο γιος του πρώην βασιλιά της Ελλάδας, Κωνσταντίνου, ο οποίος πρόσφατα άλλαξε το επίθετό του και από Νικόλαος Γλύξμπουργκ αποφάσισε να λέγεται Νικόλαος Ντε Γκρες - όπως λέμε Λεονάρντο ντι Κάπριο, Ρόμπερτ ντε Νίρο, Λεονάρντο ντα Βίντσι, Σαρλ ντε Γκωλ, Γκυ ντε Μωπασάν ή Σιμόν ντε Μποβουάρ

Αυτό το “ντε” ή το “ντι” που συναντιέται συνήθως στη Γαλλία ή στην Ιταλία δηλώνει σχέση με έναν τόπο ή μια οικογένεια και παράλληλα αφήνει και μια αριστοκρατική αύρα στο άκουσμά του. Ο αριστοκράτης Νικόλαος της Ελλάδας δηλαδή.

Από γραμματικής απόψεως, ο Ντε Γκρες κλίνεται κατά το «Ντενεκές»… Ο Ντεγκρές, του Ντεγκρέ, τον Ντεγκρέ, ω Ντεγκρέ ….Οι Ντεγκρέδες, των Ντεγκρέδων, τους Ντεγκρέσες, ω Ντεγκρέδες

Από πραγματολογικής απόψεως, όλοι οι Έλληνες είμαστε Ντεγκρέδες και ίσως θα έπρεπε να διεκδικήσουμε να αναγράφεται στην ταυτότητά μας - όπως κάποτε κατεβαίναμε στους δρόμους για να αναγράφεται στην ταυτότητά μας το “Χριστιανός Ορθόδοξος”. Σε κάποιους Έλληνες μάλιστα θα ταίριαζε πολύ ωραία. Ίσα κι όμοια για παράδειγμα ακούγεται το Μισέλ Ασημακοπούλου με το Μισέλ Ασημακοπούλου Ντε Γκρες; Ή το Ελίζα Βόζενμπεργκ με το Ελίζα Βόζενμπεργκ ντε Γκρες; Όχι βέβαια

Πού τον θυμηθήκαμε τώρα τον Ντεγκρέ, θα μου πείτε. Τον θυμηθήκαμε γιατί διαβάσαμε σε διάφορα Μέσα πως ο Ντεγκρές συμμετέχει εδώ και αρκετά χρόνια στις αποστολές της Axion Hellas, μιας ΜΚΟ που δραστηριοποιείται στην παροχή βοήθειας στους μόνιμους κατοίκους των απομακρυσμένων νησιών. Και στα πλαίσια αυτής της ιδιότητας, ο Ντεγκρές μαζί με άλλα στελέχη της Axion Hellas πραγματοποίησαν διαδοχικές επισκέψεις σε Ιθάκη, Μεγανήσι, Κάλαμο και Καστό το περασμένο Σαββατοκύριακο, προκειμένου να καταγράψουν τις ανάγκες των κατοίκων.

Στο πλαίσιο λοιπόν αυτών των επισκέψεων, ο Ντεγκρές συναντήθηκε με το δήμαρχο και την έπαρχο Ιθάκης και βγάλανε ωραίες φωτογραφίες. Φωτογραφίες χρήσιμες για την πολιτική εικόνα των εν λόγω αιρετών. Όχι όμως κοινές, καθώς, σύμφωνα με όσα ακούγονται στο νησί, οι δύο τοπικοί άρχοντες βρίσκονται στα μαχαίρια, με τον κάθε έναν να προσπαθεί να επιβληθεί έναντι του άλλου, διεκδικώντας την πατρότητα κάθε έργου που ολοκληρώνεται και αποδίδοντας στον άλλον την ευθύνη για κάθε έργο που καθυστερεί ή «κολλάει».

Ένα πάντως φαίνεται να τους ενώνει: η αγάπη τους για τις φωτογραφίες, τις χειραψίες, τις δημόσιες σχέσεις και τις τηλεοπτικές εμφανίσεις. Και οι δύο θα ευχαριστήσουν τον Ντεγκρέ για όσα δεν μπορούν  να κάνουν οι ίδιοι για τους κατοίκους του νησιού τους. Και θα συνεχίσουν από την επόμενη ημέρα να ψάχνουν χομπίστες φιλάνθρωπους για να καλύψουν ακόμη και στοιχειώδεις ανάγκες του νησιού, όπως η εξεύρεση ενός παιδιάτρου 

Στο παρακάτω άρθρο, ο Γιώργος Μαργαρίτης υποστηρίζει ότι η Ιστορία δείχνει πως κάθε νέα πολεμική τεχνολογία προκαλεί υπερβολικές προσδοκίες, χωρίς όμως να καταφέρνει να αλλάξει από μόνη της τη φύση του πολέμου.

Ο καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ξεκινά με ένα ιστορικό παράδειγμα από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν η εμφάνιση της τορπίλης δημιούργησε την εντύπωση ότι θα κατέστρεφε την κυριαρχία των μεγάλων θωρηκτών. Οι ναυτικές δυνάμεις όμως ανασχεδίασαν τα πλοία τους, επένδυσαν σε νέα αντίμετρα και έτσι η τορπίλη δεν αποδείχθηκε το «υπερόπλο» που πολλοί προέβλεπαν, αλλά απλά ενσωματώθηκε ως ένα ακόμη όπλο στο συνολικό οπλοστάσιο των ναυτικών

Με αφορμή αυτό το ιστορικό παράδειγμα, ο συγγραφέας συγκρίνει την τότε συζήτηση για τις τορπίλες με τη σημερινή συζήτηση για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, σκάφη και υποβρύχια (drones) και διαπιστώνει ότι και σήμερα πολλοί ειδικοί και πολιτικοί αντιμετωπίζουν τα drones με έναν «φετιχισμό», δηλαδή τους αποδίδουν υπερβολικές δυνατότητες, θεωρώντας ότι θα αλλάξουν ριζικά τη μορφή του πολέμου.

---------------------------------------------

Στη δεκαετία του 1880 ο πόλεμος στην θάλασσα άλλαζε καταιγιστικά μορφή. Ο ατμός είχε πλέον επικρατήσει πλέον απόλυτα σε βάρος των ιστίων ως κινητήρια δύναμη των πλοίων με μόνο μειονέκτημα τον δραματικό περιορισμό της αυτονομίας των πολεμικών πλοίων. Το ξύλο, ως υλικό κατασκευής, είχε αντικατασταθεί από τον χάλυβα -με μία μικρή παρεκβολή του σιδήρου.

Τα πλοία έγιναν πιο σταθερά με το νέο υλικό και προπαντός πιο ελαφριά, γεγονός που επέτρεπε την αύξηση του μεγέθους, των υλικών και των όπλων που μπορούσαν να μεταφέρουν. Οι ταχύτητες των στόλων πέρασαν γρήγορα από τους 6-7 κόμβους των παλιών ιστιοφόρων στους 8-10 κόμβους των πρώτων ατμοπλοίων (του αμερικανικού εμφυλίου) και, αμέσως μετά, στους 16-18 κόμβους, ταχύτητα ικανοποιητική ως τις παραμονές του πρώτου παγκόσμιου πολέμου.

Τα πυροβόλα ακολούθησαν την εξέλιξη. Το μέγεθος και το βάρος τους περιόρισε τους αριθμούς τους, η ισχύς όμως του ατμού επέτρεψε την εγκατάστασή τους σε περιστρεφόμενους πύργους, επιτρέποντας βολές προς κάθε κατεύθυνση. Το εκτόπισμα από τους 2-3.000 τόνους των ιστιοφόρων πλοίων γραμμής πέρασε στις 4-5.000 τον καιρό του Αμερικανικού Εμφυλίου και του Σουέζ και αμέσως μετά πέρασε το όριο των 10.000 τόνων. Στα 1900 τα βασικά πλοία των μεγάλων στόλων είχαν ήδη εκτόπισμα 16-18.000 τόνων.

Έπειτα εμφανίστηκε η τορπίλη. Πειραματική στον Αμερικανικό Εμφύλιο, γνώρισε δόξες στις δύο επόμενες δεκαετίες αν και καμία σύγκρουση ανάμεσα στους ισχυρούς στόλους της εποχής δεν επισημοποίησε την πραγματική της ισχύ. Ο φόβος όμως που προκάλεσε ήρθε για να μείνει. Ξαφνικά η αύξηση του μεγέθους και της διαμέτρου των πυροβόλων δεν ήταν ασφαλές κριτήριο για την ισχύ των μεγάλων στόλων. Ένα ασήμαντο, διακριτικά μικρό σκάφος, μια ατμάκατος ικανή να μεταφέρει τορπίλες έθετε σε αμφισβήτηση όλη την αρχιτεκτονική των στόλων μάχης. Ούτε το μέγεθος, ούτε η ισχύς των πυροβόλων, ούτε οι θώρακες γύρω από την ίσαλο γραμμή αποτελούσαν πλέον επαρκείς εγγυήσεις για τις μάχιμες δυνατότητες των πλοίων μάχης.

Νέες τεχνολογίες-νέα όπλα

Οι νέες απειλές προκάλεσαν ατελείωτες συζητήσεις τις οποίες τροφοδοτούσαν συνεχών οι πρόοδοι της τεχνολογίας: οι εφαρμογές του ηλεκτρισμού ήταν το τότε πεδίο εντυπωσιακών εξελίξεων. Τα αντίμετρα απέναντι στον «ύπουλο» νέο εχθρό εμφανίστηκαν και εξαπλώθηκαν σχεδόν αμέσως. Τα ισχυρά πλοία πριν ακόμα παγιώσουν την νέα διάταξη του οπλισμού τους – ένας πύργος με ένα ή δύο βαριά πυροβόλα στην πλώρη και ένας αντίστοιχος στην πρύμνη – βρέθηκαν στην ανάγκη να επιστρέψουν σε προγενέστερες μορφές.

Ο πλευρικός οπλισμός επανεμφανίστηκε θριαμβευτικά. Όσο οι φόβοι μεγεθύνονταν τόσο ο «δευτερεύων» οπλισμός πολλαπλασιαζόταν. Σε πύργους ή σε θυρίδες εμφανίστηκαν πλήθος πλευρικά πυροβόλα κάθε είδους, διαμετρήματος και ταχυβολίας. Εκεί γύρω στα 1880 τα μεγάλα πλοία μάχης άρχισαν να θυμίζουν βαριά «δίκροτα» ή «τρίκροτα» ιστιοφόρα της ναπολεόντειας εποχής.  Οι θυρίδες στα πλευρά τους πολλαπλασιάστηκαν, τα «ταχυβόλα» πλημμύρισαν τα καταστρώματά τους και οι θώρακες κατέβηκαν κάτω από την ίσαλο γραμμή. Τα πλοία της γενιάς αυτής θύμιζαν πλωτά φρούρια ή μάλλον «πλωτά ξενοδοχεία» (hotels flottants) όπως τα ονόμασαν οι ευφυείς Γάλλοι.

Οι μικροί αναθάρρησαν. Κάθε δευτερεύον ή τριτεύον ναυτικό στον κόσμο (δεν υπήρχαν και πολλά σε καιρούς οικουμενικής αποικιοκρατίας) έσπευσε να αποκτήσει μερικούς στολίσκους τορπιλοβόλων. Θα έπρεπε να περιμένουμε του Βαλκανικούς πολέμους για να δούμε πραγματικό πλήγμα από τορπιλοβόλο σε κύριο πλοίο μάχης (τα βουλγαρικά τορπιλοβόλα έπληξαν τα τουρκικά «θωρηκτά» στην Μαύρη θάλασσα και ένα ελληνικό αντίστοιχο έπληξε το παροπλισμένο/πλωτή αποθήκη «Φετίχ Μπουλέντ» στη Θεσσαλονίκη).

Όλη η περίπλοκη όσο και θεαματική νέα αρχιτεκτονική των πλοίων ως αντίμετρα κατά των νέων όπλων αποδείχθηκε άνευ αντικειμένου. Η τορπίλη θα αποδείκνυε την αξία της πολύ αργότερα διαμέσου των υποβρυχίων και των αεροπλάνων. Τα τορπιλοβόλα έμειναν ως μικρής αξίας βοηθητικά πλοία στους στόλους των φτωχών ειδικά. Το παράξενο είναι ότι ο τύπος των πλοίων που γεννήθηκε από την ανάγκη αντιμετώπισής τους παρέμεινε και παραμένει ως βασικό στοιχείο σε κάθε πολεμικό ναυτικό: τα αντιτορπιλικά συνέχισαν να υπάρχουν μετά των τέλος των τορπιλοβόλων τα οποία επρόκειτο να καταδιώξουν.

Και ξαφνικά επήλθε η τομή. Γύρω στα 1906 όλες οι φοβίες που είχε γεννήσει η τορπίλη αιφνίδια ξεχάστηκαν. Το νέο είδος πολεμικού πλοίου ήταν το «Δρεδνώτ», του οποίου κύριο χαρακτηριστικό ήταν ο εξοπλισμός του με ένα και μοναδικό τύπο βαρέως πυροβόλου σε πολλαπλούς μάλιστα πύργους που μπορούσαν να στρέψουν τις κάννες σε οποιαδήποτε κατεύθυνση επιθυμούσαν. Ήταν φτιαγμένο για μονομαχίες πυροβολικού, θωρηκτό εναντίον θωρηκτού, πλοίο «μάχης» ενάντια σε ισότιμο πλοίο «μάχης». Τα πλευρικά πυροβόλα που στόχευαν με αλλεπάλληλους φραγμούς στην απόκρουση τορπιλικών επιθέσεων εξαφανίστηκαν για λίγο καιρό. Επανήλθαν με άλλη μορφή αργότερα.

Το δευτερεύον πυροβολικό γνώρισε στη συνέχεια μεγάλες δόξες – ο εχθρός του όμως πλέον ήταν τα αεροπλάνα, όχι τα τορπιλοβόλα.  Στην Γιουτλάνδη οι τορπίλες χρησιμοποιήθηκαν μόνο για να υποχρεώσουν την αντίπαλη γραμμή παραγωγής (μάχης) να ελιχθεί, να σπάσει τη συνοχή της και να ξοδέψει χρόνο για να ανασυνταχθεί. Οι τορπίλες δεν εξαφανίστηκαν από το οπλοστάσιο των ναυτικών όπλων. Έπαψαν όμως να είναι κάτι το ξεχωριστό, ικανό να εκβιάσει το αποτέλεσμα της σύγκρουσης.

Αλλαγή της μορφής του πολέμου

Η μακρά ετούτη ιστορική εισαγωγή ήρθε να υπενθυμίσει μια από τις πολλές συζητήσεις που έχουν ως τώρα γίνει, πάνω στα νέα όπλα, στα νέα τεχνολογικά επιτεύγματα και στην εκπορευόμενη από τις απειλές που αντιπροσωπεύουν αλλαγή της μορφής του πολέμου.  Η σημερινή συζήτηση για τα «μη επανδρωμένα» οχήματα, εναέρια, θαλάσσια ή υποβρύχια, «αυτοκτονίας» ή μη και όλη την εκπορευόμενη «ρομποτική» μορφή και διάσταση του πολέμου δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από την παθιασμένη συζήτηση του προ-περασμένου αιώνα πάνω στις τορπίλες και την επίδραση τους στο ναυτικό πόλεμο.

Οι «ειδικοί» του πολέμου θαμπωμένοι από την υποτιθέμενη αποτελεσματικότητα και την προσιτή τιμή -σε σχέση με τις χαλύβδινες πλωτές πυροβολαρχίες των πλοίων μάχης- υπέθεσαν ότι ο πόλεμος θα άλλαζε μορφή: θα προσαρμοζόταν στις δυνατότητες του νέου όπλου. Έγινε το αντίθετο: η τορπίλη προσαρμόστηκε στα δεδομένα του πολέμου και έγινε μία ακόμα παράμετρος σε ένα οπλοστάσιο που συνεχώς εξελισσόταν. 

Τα «μη επανδρωμένα» γέννησαν πλήθος προσδοκίες με την εμφάνισή τους. Πάνω σε αυτά οικοδομήθηκε η εικόνα του μελλοντικού πολέμου όπου μηχανή θα πολεμά τη μηχανή και όπου οι πολεμιστές θα χειρίζονται κονσόλες όπως τα παιδιά στα video-game. Ετούτη η πεποίθηση απλώθηκε ακαταμάχητη ενισχυμένη από το γεγονός ότι τα «μη επανδρωμένα» μεταδίδουν εύκολα «εικόνα» - εικόνα από τα έργα και τη δράση τους.

Καμία οβίδα πυροβολικού δεν μπορεί να κάνει κάτι παρόμοιο. Οι εικόνες πιστοποίησαν ότι οι «δρόνοι»  σκοτώνουν ανθρώπους και καταστρέφουν υλικά! Κανονικά αυτό δεν θα έπρεπε να εντυπωσιάσει. Στον πόλεμο όλα τα όπλα σκοτώνουν ανθρώπους και καταστρέφουν υλικά. Επιπλέον δεν γνωρίζουμε τίποτα σχετικό με την «φονικότητά» τους. Αν δηλαδή σκοτώνουν και καταστρέφουν σε μεγαλύτερο βαθμό από τις «χαζές» οβίδες ή από όποιο άλλο οπλικό σύστημα. Οι σχετικές στατιστικές απουσιάζουν εκκωφαντικά από το πλούσιο σε άλλες πληροφορίες διαδίκτυο.

Οι ισοπεδωμένες πόλεις, οι σωροί των ερειπίων, τα χιλιοτρυπημένα από βλήματα πεδία των μαχών δεν οφείλουν την εικόνα τους σε δρόνους και «μη επανδρωμένα». Οι οβίδες του πυροβολικού, οι ρουκέτες, οι βόμβες των αεροπλάνων, οι πύραυλοι, είναι προφανώς τα εργαλεία του ολέθρου στην περίπτωση αυτή. Σε τελευταία δε ανάλυση οι πόλεμοι εξακολουθούν να μετριόνται με «σημαίες στο έδαφος», με παρουσία στρατιωτών δηλαδή. Την επιτυχία, τη νίκη την ορίζει η παρουσία ανθρώπων, όχι μηχανών.

Υπερκατανάλωση “δρόνων”

Ο ενθουσιασμός της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του ημέτερου υπουργείου Άμυνας ως προς τη «νέα μορφή του πολέμου» βρίσκεται μέσα στο πνεύμα των καιρών. Σε γερασμένες κοινωνίες είναι οπωσδήποτε γοητευτική η ιδέα να πολεμούν μηχανές στη θέση των ανθρώπων. Από αυτό το σημείο όμως ως την επαγγελλόμενη «αλλαγή της μορφής του πολέμου» η απόσταση είναι τεράστια. Τα «μη επανδρωμένα» κάθε είδους και μορφής έκαναν με την εμφάνισή τους περισσότερο περίπλοκο το πεδίο της μάχης δεν έδειξαν όμως ικανά να κερδίσουν έναν πόλεμο.

Είναι αμφίβολο εάν η υπερκατανάλωση «δρόνων» έχει επηρεάσει τον πόλεμο στην Ουκρανία περισσότερο από ότι η καταχρηστική προσφυγή στο κλασσικό πυροβολικό στις πρώτες φάσεις του πολέμου. Η στασιμότητα στα μέτωπα του πολέμου αυτού δεν οφείλεται σε όποιες καινοτομίες αλλά σε κάτι που από καιρό γνωρίζει η στρατιωτική ιστορία: οι αντίπαλοι δεν επιθυμούν να «καταναλώσουν» -υπέρμετρα και πολιτικά επώδυνα- το μόνο «υλικό» που κερδίζει πολέμους: ανθρώπινες ζωές δηλαδή.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Δυτική Ασία. Το Ισραήλ έχει προσφύγει σε γενοκτονία, έχει καταστρέψει και ισοπεδώσει το γύρω του σύμπαν. Δεν μπορεί όμως να πετύχει αποφασιστική νίκη καθώς δεν είναι πρόθυμο να «καταναλώσει» «δικό του» ανθρώπινο δυναμικό. Σε αυτό δε το αδιέξοδο ουδείς «δρόνος» μπορεί να πάρει την θέση των αναλώσιμων πολεμιστών.

Πηγή: 

Ο φετιχισμός των νέων όπλων Του Γιώργου... - Γιώργος Μαργαρίτης | Facebook

Το κυκλοφοριακό πρόβλημα αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά ζητήματα που αντιμετωπίζει διαχρονικά η Αθήνα μαζί με τους γειτονικούς της δήμους – όπως και κάθε σύγχρονη μεγαλούπολη εξάλλου. Ένα πρόβλημα που διαρκώς επιδεινώνεται παρά τις κατά καιρούς παρεμβάσεις, όπως η κατασκευή του μετρό και της Αττικής οδού.

Η συνεχής αύξηση του αριθμού των οχημάτων, η υψηλή πληθυσμιακή συγκέντρωση, οι μεταβαλλόμενες ανάγκες μετακίνησης και το ελλιπές δίκτυο Μέσων Μαζικής μεταφοράς έχουν οδηγήσει σε έντονα φαινόμενα κυκλοφοριακής συμφόρησης με σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία, στο περιβάλλον και στην ποιότητα ζωής των κατοίκων

Μία από τις λύσεις που προτείνονται για τη λύση του προβλήματος είναι η κατασκευή νέων οδικών αξόνων. Κάτι τέτοιο όμως, σύμφωνα με πολλούς συγκοινωνιολόγους, αν δεν συνδυαστεί και με άλλα μέτρα, θα προσφέρει μόνο τοπικές και παροδικές “ανάσες” χωρίς να λύνει μόνιμα το πρόβλημα

Προς επιβεβαίωση των ισχυρισμών τους αναφέρουν τη θεωρία της «επαγόμενης ζήτησης» και το παράδοξο Braess που καταρρίπτουν τη διαισθητική ιδέα πως «περισσότεροι δρόμοι σημαίνουν οπωσδήποτε μικρότερη κυκλοφοριακή συμφόρηση»

Η θεωρία της επαγόμενης ζήτησης

Η θεωρία αυτή δεν αναπτύχθηκε μόνο από ένα άτομο, αλλά προέκυψε σταδιακά από τη δουλειά πολλών συγκοινωνιολόγων

Μερικοί από τους πιο σημαντικούς είναι ο Anthony Downs(1962), o David Lewis(δεκαετία 1960), ο Martin Mortridge(δεκαετία 1980) και οι Duranton Gilles και Matthew Turner(δεκαετία 2010)

Η θεωρία αυτή υποστηρίζει ότι όταν αυξάνεται η χωρητικότητα ενός οδικού δικτύου με την κατασκευή νέων δρόμων, αυξάνεται και η χρήση του με αποτέλεσμα η κυκλοφοριακή συμφόρηση να επιστρέφει σε σύντομο χρονικό διάστημα

Ας παρακολουθήσουμε τη θεωρία αυτή με ένα παράδειγμα. Έστω ότι ένας αυτοκινητόδρομος είναι συνεχώς μποτιλιαρισμένος και για τη βελτίωση της κυκλοφορίας αποφασίζεται η κατασκευή μιας νέας λωρίδας.

Στην αρχή, πράγματι οι ταχύτητες αυξάνονται και οι χρόνοι ταξιδιού μειώνονται. Όμως αυτή η βελτίωση λειτουργεί σαν κίνητρο επιπλέον χρήσης του αυτοκινητόδρομου. Έτσι, οδηγοί που χρησιμοποιούσαν το μετρό ή κάποιο άλλο μέσο μαζικής μεταφοράς επιστρέφουν στο ΙΧ, κάποιοι που ταξίδευαν εκτός αιχμής επιλέγουν πλέον και τις ώρες αιχμής, κάποιοι άλλοι πραγματοποιούν μετακινήσεις που πριν απέφευγαν και κάποιοι άλλοι επιλέγουν κατοικία ή εργασία πιο μακριά, επειδή το ταξίδι φαίνεται πλέον ευκολότερο.

Έτσι η νέα χωρητικότητα του αυτοκινητόδρομου αυξάνεται  σταδιακά και αυτό οδηγεί  μακροπρόθεσμα σε αστική εξάπλωση, σε περισσότερες και μεγαλύτερες καθημερινές μετακινήσεις, σε αύξηση της ιδιοκτησίας αυτοκινήτων και σε αλλαγές στις χρήσεις γης. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος που οδηγεί με βεβαιότητα σε κυκλοφοριακή και περιβαλλοντική ασφυξία

Για να έρθουμε σε ένα κοντινό μας παράδειγμα, ας μην ξεχνάμε ότι η δημιουργία της Αττικής Οδού έκανε πολύ πιο εύκολη την πρόσβαση στην Ανατολική Αττική και αυτό οδήγησε σε μία διαρκώς εξελισσόμενη πληθυσμιακή έκρηξη την περιοχή αυτή. Μια πληθυσμιακή έκρηξη που, σε συνδυασμό με την παρουσία του αεροδρομίου των Σπάτων και του λιμανιού της Ραφήνας, δημιουργεί πολλές φορές κυκλοφοριακή ασφυξία στις περιοχές αυτές

Αν σκεφτούμε δε ότι προβλέπεται μελλοντικά γιγάντωση του λιμανιού της Ραφήνας που θα δημιουργήσει ανάγκες δημιουργίας νέων οδικών δικτύων τα οποία με τη σειρά τους θα φέρουν ακόμη περισσότερο κόσμο, αντιλαμβανόμαστε ότι οι περιοχές αυτές μπαίνουν σε ένα φαύλο κύκλο αέναης «ανάπτυξης» που θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός ασφυκτικού πολεοδομικού συγκροτήματος

Ο Anthony Downs χαρακτήρισε το φαινόμενο ως τον «Σιδηρούν Νόμο της Κυκλοφοριακής Συμφόρησης» (Iron Law of Congestion), υποστηρίζοντας ότι στις μητροπολιτικές περιοχές οι αυτοκινητόδρομοι στις ώρες αιχμής θα τείνουν πάντοτε να λειτουργούν κοντά στο όριο της χωρητικότητάς τους, επειδή κάθε βελτίωση προσελκύει νέα κυκλοφορία. 

Η θεωρία της επαγόμενης ζήτησης δεν υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να κατασκευάζονται νέοι δρόμοι. Αντίθετα, υποστηρίζει πως αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό για να λύσει το πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης και επισημαίνει ότι για την κατασκευή τους απαιτείται πολύ καλός σχεδιασμός που πρέπει να λαμβάνει υπόψη το συνολικό σύστημα κυκλοφορίας. Αυτό συνεπάγεται τη λεπτομερή κατανόηση της μετακίνησης εμπορευμάτων και ανθρώπων, καθώς και των κινήτρων που υποκινούν αυτές τις μετακινήσεις.

Αυτό που πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα είναι ο πολύ σημαντικός ρόλος που παίζουν τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς στον περιορισμό της επαγόμενης ζήτησης, καθώς σε μια μεγάλη πόλη υπάρχει μια ισορροπία ανάμεσα στο χρόνο μετακίνησης με ΙΧ αυτοκίνητο και στο χρόνο μετακίνησης με δημόσιες συγκοινωνίες. Αν η οδήγηση γίνει αισθητά ταχύτερη, πολλοί θα εγκαταλείψουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Αντίθετα, όταν βελτιώνονται οι δημόσιες συγκοινωνίες, ένα μέρος των οδηγών μετακινείται προς αυτές. Έτσι το σύστημα επανέρχεται σε μια νέα ισορροπία

Το παράδοξο του Braess

Σύμφωνα με το παράδοξο του Braess, η προσθήκη ενός ή περισσότερων δρόμων σε ένα οδικό δίκτυο – αντί να επιταχύνει - μπορεί να επιβραδύνει τη συνολική ροή της κυκλοφορίας. Και αυτό δεν έχει να κάνει με το φαινόμενο της επαγόμενης ζήτησης, καθώς μπορεί να συμβεί ακόμη και χωρίς αύξηση του αριθμού των οχημάτων και οφείλεται στο ότι κάθε οδηγός επιλέγει τη διαδρομή που τον συμφέρει ατομικά, προκαλώντας τελικά ένα χειρότερο αποτέλεσμα για το σύνολο.

Η ιδέα σχετίζεται με ένα παλαιότερο παράδειγμα του Arthur Pigou (1920), ενώ το παράδοξο διατυπώθηκε από τον Dietrich Braess το 1968. Ο Braess, μαθηματικός στο Πανεπιστήμιο του Ρουρ της Γερμανίας, παρατήρησε ότι η ροή σε ένα οδικό δίκτυο θα μπορούσε να επιβραδυνθεί από την προσθήκη ενός νέου δρόμου εφόσον οι οδηγοί επιλέγουν αυτόβουλα τη διαδρομή τους με βάση το ποια διαδρομή θεωρούν ταχύτερη, καθώς η διαδρομή αυτή  θα επιλεγόταν από τους περισσότερους οδηγούς

Ας δούμε το παρακάτω παράδειγμα. Στο οδικό δίκτυο του σχήματος τα αυτοκίνητα ξεκινούν από το σημείο (A) με προορισμό το σημείο (B) και μπορούν να το κάνουν ακολουθώντας δύο εναλλακτικές διαδρομές: την πάνω (ΑΓΔ) που περιλαμβάνει πρώτα μία φαρδιά διαδρομή (ΑΓ) με πολλές λωρίδες κυκλοφορίας και μετά μία στενή (ΓΒ) και την κάτω (ΑΔΒ) που περιλαμβάνει πρώτα μία στενή διαδρομή (ΑΔ) και μετά μία φαρδιά (ΔΒ)

Ας υποθέσουμε ότι η ροή στις στενές διαδρομές επηρεάζεται από το πλήθος των αυτοκινήτων που δέχονται, με τη διάρκεια του ταξιδιού να αυξάνεται όσο μεγαλώνει το πλήθος των αυτοκινήτων, ενώ ο χρόνος διέλευσης στις φαρδιές διαδρομές είναι σταθερός και ίσος με 20 λεπτά, ανεξάρτητος από τον αριθμό των αυτοκινήτων

Ας υποθέσουμε επίσης ότι ο χρόνος διέλευσης στις στενές διαδρομές δίνεται από τον μαθηματικό τύπο (Τ/10) λεπτά, όπου Τ ο αριθμός των αυτοκινήτων που βρίσκονται σε μία από αυτές τις διαδρομές

Όπως βλέπουμε, οι δύο εναλλακτικές διαδρομές από το Α στο Β είναι ισοδύναμες και έτσι ένας οδηγός δεν μπορεί να έχει κάποια ιδιαίτερη προτίμηση σε μία από αυτές. Αν λοιπόν 200 αυτοκίνητα ξεκινήσουν από το Α να πάνε στο Β, η στατιστική λέει ότι αυτά θα μοιραστούν και τα 100 θα ακολουθήσουν τη μία διαδρομή και τα άλλα 100 την άλλη. Στην περίπτωση αυτή, αν εφαρμόσουμε τον μαθηματικό τύπο για Τ=100 θα δούμε ότι κάθε στενή διαδρομή απαιτεί 100/10 = 10 λεπτά και έτσι ο συνολικός χρόνος από το Α στο Β είναι 30 λεπτά, είτε μέσω της διαδρομής ΑΓΒ είτε μέσω της ΑΔΒ

Ας δούμε όμως τι θα συμβεί όταν παραδοθεί στην κυκλοφορία μία γέφυρα (ΓΔ) ταχείας κυκλοφορίας που συνδέει τα σημεία (Γ) και (Δ) σε μηδενικό χρόνο σχεδόν.

Στην περίπτωση αυτή, είναι βέβαιο ότι κάθε οδηγός θα σκεφτεί να φτάσει όσο το δυνατό πιο γρήγορα στη γέφυρα και αυτό θα συμβεί παίρνοντας τη διαδρομή ΑΔ (όπου ακόμη και όλα τα 200 αυτοκίνητα να την ακολουθήσουν θα χρειαστούν χρόνο το πολύ 20 λεπτά, σε αντίθεση με τη διαδρομή ΑΓ που απαιτεί οπωσδήποτε 20 λεπτά), στη συνέχεια θα περάσει από το Γ στο Δ σε χρόνο μηδέν και μετά θα πάρει τη διαδρομή ΓΒ  

Αυτό όμως θα έχει ως αποτέλεσμα (εφόσον και τα 200 αυτοκίνητα θα επιλέξουν τη διαδρομή ΑΔ) να χρειαστούν τελικά 20+20=40 λεπτά, αντί για 30 λεπτά που χρειαζόταν πριν την κατασκευή της γέφυρας ΓΔ.

Αυτό βέβαια συμβαίνει επειδή δεν είναι όλες οι διαδρομές ισοδύναμες και κάθε οδηγός επιλέγει αυτήν που θεωρεί πιο γρήγορη με αποτέλεσμα, αντί για βελτίωση της κυκλοφορίας, να έχουμε επιδείνωση

Αυτό το παράδειγμα παρουσιάστηκε το 1968 από τον Γερμανό μαθηματικό Dietrich Braess. Παρότι τα αυτοκίνητα επέλεξαν την καλύτερη διαθέσιμη διαδρομή για να μεγιστοποιήσουν το ατομικό τους όφελος, αυτό τελικά δεν συνέβη γιατί όλοι σκέφτηκαν το ίδιο

Το παράδοξο του Braess έχει χρησιμοποιηθεί για να εξηγήσει περιπτώσεις ανέλπιστης βελτίωσης της ροής  κυκλοφορίας σε κάποιες περιπτώσεις που –για διάφορους λόγους – έκλεισαν υπάρχοντες κύριοι δρόμοι

Στη Σεούλ της Νότιας Κορέας, για παράδειγμα, η κυκλοφορία γύρω από την πόλη επιταχύνθηκε όταν ο αυτοκινητόδρομος Cheonggye αφαιρέθηκε στο πλαίσιο του έργου αποκατάστασης του Cheonggyecheon.

Στη Στουτγάρδη της Γερμανίας, μετά από έργα  στο οδικό δίκτυο το 1969, η κατάσταση της κυκλοφορίας δεν βελτιώθηκε μέχρι που ένα τμήμα νεόκτιστου δρόμου έκλεισε.

Το 1990, το προσωρινό κλείσιμο της 42ης Οδού στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης για την Ημέρα της Γης μείωσε την κυκλοφοριακή συμφόρηση στην περιοχή.

Το 2008, οι Youn, Gastner και Jeong επέδειξαν συγκεκριμένες διαδρομές στη Βοστώνη, τη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο όπου αυτό θα μπορούσε να συμβεί και επεσήμαναν δρόμους που θα μπορούσαν να κλείσουν για να μειωθούν οι προβλεπόμενοι χρόνοι μετακίνησης.

Το 2009, η Νέα Υόρκη πειραματίστηκε με το κλείσιμο του Broadway στην Times Square και την Herald Square, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της ροής της κυκλοφορίας και τη δημιουργία μόνιμων πεζόδρομων.

Το 2012, ο Paul Lecroart, του Ινστιτούτου Σχεδιασμού και Ανάπτυξης της Île-de-France, έγραψε ότι «Παρά τους αρχικούς φόβους, η αφαίρεση των κύριων δρόμων δεν προκαλεί επιδείνωση των συνθηκών κυκλοφορίας πέρα από τις αρχικές προσαρμογές. Η μεταφορά της κυκλοφορίας είναι περιορισμένη και κατώτερη των προσδοκιών». Σημειώνει επίσης ότι ορισμένες μετακινήσεις με ιδιωτικά οχήματα δεν μεταφέρονται στις δημόσιες συγκοινωνίες και απλώς εξαφανίζονται

Το ίδιο φαινόμενο παρατηρήθηκε επίσης όταν το κλείσιμο δρόμων δεν ήταν μέρος ενός αστικού έργου αλλά συνέπεια ενός ατυχήματος. Το 2012 στη Ρουέν, μια γέφυρα καταστράφηκε από πυρκαγιά. Τα επόμενα δύο χρόνια, άλλες γέφυρες χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο, αλλά ο συνολικός αριθμός αυτοκινήτων που διέσχιζαν τις γέφυρες μειώθηκε.

Το παράδοξο του Braess και η θεωρία της επαγόμενης ζήτησης αναδεικνύουν πως η κυκλοφοριακή συμφόρηση δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με την κατασκευή περισσότερων δρόμων.

Η εμπειρία σε πολλές πόλεις ανά τον κόσμο έχει δείξει ότι η βελτίωση των μετακινήσεων απαιτεί έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό, ο οποίος θα συνδυάζει την ανάπτυξη αξιόπιστων και ελκυστικών Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, την ορθολογική διαχείριση του οδικού δικτύου και τη σωστή χωροταξική οργάνωση των αστικών κέντρων. Οι νέες οδικές υποδομές μπορούν να αποτελέσουν ένα μέρος μόνο της λύσης και αυτό μόνο όταν εντάσσονται σε έναν συνολικό σχεδιασμό που λαμβάνει υπόψη τις μακροχρόνιες επιπτώσεις τους.

Και σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα, ίσως το πιο σημαντικό μέτρο - όχι μόνο για τη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης αλλά και για την ίδια την επιβίωση της χώρας -  είναι η αποκέντρωσή της με τη δημιουργία πολλών μικρών και διάσπαρτων κέντρων, αντί του υδροκέφαλου τέρατος που έχει δημιουργηθεί στην Αττική

Αυτό όμως απαιτεί ένα συνολικό εθνικό σχεδιασμό που θα αποβλέπει κέρδη σε βάθος χρόνου πολλών δεκαετιών. Και δυστυχώς, τα γνωστά γεράκια, αυτά που βρίσκονται στα κέντρα λήψης των αποφάσεων και πίσω από κάθε κρατικό σχεδιασμό, με αποκλειστικό γνώμονα το ατομικό τους κέρδος, δεν είναι διατεθειμένα να παραχωρήσουν τόσο χρόνο

Πηγές

https://en.wikipedia.org/wiki/Lewis%E2%80%93Mogridge_position

https://en.wikipedia.org/wiki/Braess%27s_paradox

https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=8mlH9bnvWVE