της Μαρίας Νάτση

Ποιος θέλουμε να είναι ο κύριος ρόλος των εκπαιδευτικών; Να είναι παιδαγωγοί με κρίση και ευθύνη ή άβουλοι τυπολάτρες διοικητικών διαδικασιών;

Βρισκόμαστε μπροστά σε μια υπόθεση που αφορά τους εκπαιδευτικούς του 3ου Δημοτικού Σχολείου Ραφήνας, οι οποίοι παραπέμπονται σε πειθαρχική διαδικασία επειδή εξέφρασαν την αντίθεσή τους στη συγχώνευση τμημάτων.

Και αυτή δεν είναι η μοναδική περίπτωση εκπαιδευτικών που βρίσκονται αντιμέτωποι με πειθαρχικές κυρώσεις όχι επειδή έβλαψαν τα παιδιά, αλλά επειδή, όπως οι ίδιοι υποστηρίζουν, επιχείρησαν να προστατεύσουν τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες.

Η υπόθεση αυτή ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση. Για το πώς η νοσηρότητα της κοινωνίας διαπερνά το εκπαιδευτικό σύστημα, πώς μια διοικητική απόφαση μπορεί να υπερισχύει της παιδαγωγικής κρίσης και πώς η εξουσία διαχειρίζεται τη διαφωνία. Και, τελικά, για το ποιες αντιστάσεις έχουν απομείνει απέναντι στην αυθαιρεσία και στην περιστολή του δικαιώματος έκφρασης γνώμης.

Ποιο ήταν, όμως, το ατόπημά τους;

Αντέδρασαν στη συγχώνευση δύο τμημάτων καθώς σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς θα δυσχέραινε ουσιαστικά την παιδαγωγική προσέγγιση και την υποστήριξη παιδιών

Οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν στους εκπαιδευτικούς καθώς γονείς εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους.

Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;

Οι εκπαιδευτικοί παραπέμφθηκαν σε πειθαρχική διαδικασία.

Ορισμένοι, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, αντιμετωπίζουν έως και δώδεκα διαφορετικές κατηγορίες. Μεταξύ αυτών αναφέρονται η παράβαση καθήκοντος, η παράβαση νόμου περί εχεμύθειας, ακόμη και η υποκίνηση γονέων.

Ας σταθούμε λίγο εδώ

Τι ακριβώς σημαίνει «υποκίνηση γονέων»;

Με ποια λογική η διαμαρτυρία των γονέων, η έκφραση της αγωνίας τους για την εκπαίδευση των παιδιών τους και η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών διδασκαλίας μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αποτέλεσμα υποκίνησης;

Μια τέτοια κατηγορία δεν υποτιμά μόνο τους εκπαιδευτικούς. Υποτιμά και τους ίδιους τους γονείς, παρουσιάζοντάς τους ως άβουλα όντα, ανίκανα να κρίνουν, να διαφωνήσουν και να υπερασπιστούν τα παιδιά τους χωρίς κάποιον να τους καθοδηγεί.

Και όσο υπερβολικές ή παράλογες κι αν  φαίνονται οι κατηγορίες, οι συνέπειες μιας πειθαρχικής διαδικασίας είναι απολύτως πραγματικές.

Οι συνήθεις κυρώσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι είναι η δυνητική αργία δηλαδή η παύση εργασίας και στέρηση μισθού ή  η στέρηση μισθού χωρίς απομάκρυνση από την εργασία.

Κι ενώ βρίσκονται αντιμέτωποι με αυτή την μακρά και ψυχοφθόρα δοκιμασία, συνεχίζουν να βρίσκονται στις τάξεις τους και να διδάσκουν τα παιδιά με ηρεμία και αγάπη.

Και όταν ερωτώνται τι είναι αυτό που τους κρατά σε αυτή τη δουλειά, η απάντησή τους είναι τα ίδια τα παιδιά.

Ίσως, τελικά, εδώ βρίσκεται και η ουσία όλης αυτής της υπόθεσης.

Ο εκπαιδευτικός δεν είναι ένας απλός εκτελεστής διοικητικών εντολών. Είναι παιδαγωγός. Έχει ευθύνη να σκέφτεται, να κρίνει, να επισημαίνει προβλήματα και να υπερασπίζεται τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών του.

Ας σκεφτούμε πόσο υποκριτικό είναι να ζητάμε από έναν εκπαιδευτικό να μάθει στα παιδιά να σκέφτονται ελεύθερα, όταν ο ίδιος έχει φιμωθεί. Να τους διδάσκει την κριτική σκέψη, όταν η δική του κριτική αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικό παράπτωμα.

Και τι ειρωνεία, μια κοινωνία να προσπαθεί να μάθει στα παιδιά να υπερασπίζονται το δίκαιο, να αμφισβητούν το άδικο και να έχουν το θάρρος της γνώμης τους, την ίδια στιγμή που τιμωρεί εκείνους που τολμούν να διαφωνήσουν.

Τελικά, τι ακριβώς διδάσκουμε στα παιδιά μας; Ότι πρέπει να υπερασπίζονται το δίκαιο ή ότι πρέπει να σιωπούν μπροστά στην εξουσία;

Γιατί τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε. Μαθαίνουν, κυρίως, από όσα βλέπουν να συμβαίνουν γύρω τους.

Τι είδους πολίτες θέλουμε να διαμορφώνουν οι εκπαιδευτικοί μας, αν πρώτα τους ζητάμε να πάψουν να σκέφτονται και να αντιδρούν ως παιδαγωγοί;

"Οδυσσέας και Σειρήνες", Χαρακτικό του 17ου αιώνα, του Ολλανδού καλλιτε΄χνη Theoddor van Thulden

Όσοι είναι κοντά στο χώρο της εκπαίδευσης γνωρίζουν από πρώτο χέρι τα κενά των καθηγητών που υπάρχουν σχεδόν σε κάθε δημόσιο σχολείο της χώρας. Όπως συμβαίνει με δημόσια δομή στη χώρα, έτσι και το δημόσιο σχολείο υποστελεχώνεται συστηματικά και απαξιώνεται μεθοδικά. Η λογική της εξουσίας παραμένει σταθερή και αμετακίνητη και επιχειρεί, έστω και έμμεσα, να την επιβάλλει στους πολίτες:  Όποιος έχει λεφτά, ας πάει σε ιδιωτικό σχολείο και ιδιωτικό νοσοκομείο. Όποιος δεν έχει … ας πρόσεχε!

Ειδικά ο κλάδος των εκπαιδευτικών έχει αντιμετωπιστεί – εδώ και δεκαετίες - με τρόπο άδικο και υποτιμητικό με τις μεθόδους διορισμού να αλλάζουν συνεχώς. Παλαιότερα είχαμε  την επετηρίδα, στη συνέχεια  τον γραπτό διαγωνισμό και σήμερα το σύστημα μοριοδότησης. Ένα σύστημα που αναγκάζει τους εκπαιδευτικούς να κυνηγούν μεταπτυχιακά, διδακτορικά και πιστοποιήσεις ξένων γλωσσών, προκειμένου να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα μόρια για μια προσωρινή θέση αναπληρωτή – συχνά το Νοέμβρη ή το Δεκέμβρη ή και ακόμη πιο αργά - σε κάποια απομακρυσμένη περιοχή, χωρίς ούτε καν επιδότηση ενοικίου

Και όλα αυτά για ένα μισθό των 1000 ευρώ το μήνα, με τη λήξη της σύμβασης τον Ιούνιο και την αβεβαιότητα της νέας χρονιάς να επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά

Και με όλα αυτά, φτάνουμε στο Νοέμβριο με πλήθος κενών σε κάθε σχολείο της χώρας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη είδηση πως στο νησί της Ιθάκης δεν υπάρχει φιλόλογος και – όπως ανέφεραν με πικρή ειρωνεία πολλοί σχολιαστές – στο νησί του Οδυσσέα, οι μαθητές δεν μπορούν να διδαχθούν την Οδύσσεια!

Ανάμεσα στα σχόλια που συνόδευσαν την είδηση, ξεχωρίσαμε εκείνο της Βούλας Κοκκολάκη, η οποία –παραφράζοντας την “Ιθάκη” του Καβάφη- περιγράφει με σκωπτικό τρόπο την Οδύσσεια ενός εκπαιδευτικού που περιφέρεται ανά την επικράτεια, έχοντας δηλώσει –μεταξύ άλλων περιοχών- και την Ιθάκη – ή, όπως την αναφέρει η γραφειοκρατική γλώσσα του Υπουργείου Παιδείας, Β ’Κεφαλληνίας

ΙΘΑΚΗ (Β’ Κεφαλληνίας)

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη (Β' Κεφαλληνίας),

να εύχεσαι να ’ναι μακρύς ο δρόμος,

γεμάτος αιτήσεις, γεμάτος γνώσεις.

Τα ανορθολογικά κριτήρια του Υπουργείου Παιδείας,

και τον υπερκορεσμό στον κλάδο των φιλολόγων,

κουτοπόνηρους φιλολόγους-στρίβειν-δια-της-Ειδικής-Αγωγής μη φοβάσαι,

τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,

αν μέν’ το mindset σου υψηλό, αν εκλεκτή

συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.

Τα κοινωνικά κριτήρια και τους ημιμαθείς-φιλολόγους,

Τα πληρωμένα μεταπτυχιακά και διδακτορικά δεν θα συναντήσεις,

αν δεν τα κουβανείς μες στην ψυχή σου,

αν το attitude σου δεν είναι τέτοιο.

Να εύχεσαι να ’ναι μακρύς ο πίνακας.

Πολλές οι καλοκαιρινές αναμονές να είναι

που με τί ευχαρίστησι, με τί χαρά

θα παίρνεις το sms το πρωτοϊδωμένο·

να σταματήσεις σε φροντιστήρια ξένων γλωσσών,

και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,

επιμορφώσεις και μεταπτυχιακό,  δεύτερο προπτυχιακό και δεύτερο μεταπτυχιακό,

και  διδακτορικά κάθε λογής,

όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά προσόντα·

σε πόλεις ελληνικές δυσπρόσιτες αναπληρώτρια πολλές να πας,

να μάθεις και να μάθεις απ’ τους αποσπασμένους.

Πάντα στον νου σου να ’χεις την Ιθάκη (Β’ Κεφαλληνίας).

Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.

Αλλά μη βιάζεσαι στον πίνακα διόλου.

Καλύτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·

και γραία πια ν’ αράξεις στο νησί,

πλούσια με όσα μόρια κέρδισες στον δρόμο,

μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη,

700 ως 1.000 ευρώ ως μισθό θα παίρνεις.

Ο ΑΣΕΠ σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξίδι.

Χωρίς αυτόν δεν θα ’βγαινες στον δρόμο.

Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική σε έκαμε με τόσα χρήματα που επένδυσες για να σπουδάσεις, η Ιθάκη (Β’ Κεφαλληνίας) δεν σε γέλασε.

Έτσι σοφή που έγινες, με τόση μπίρα,

ήδη θα το κατάλαβες αιτήσεις στον ΟΠΣΥΔ τί σημαίνουν.

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου θα παρουσιάσει από 25 Νοεμβρίου 2019 έως 3 Μαΐου 2020 στο Ίδρυμα Ευγενίδου στην Αθήνα την περιοδική έκθεση «Δεινοθήρια και Σεκόιες από το Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου: Δείκτες κλιματικών αλλαγών στο Αιγαίο».

Την έκθεση διοργανώνει το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου με επιστημονικό υπεύθυνο τον Καθηγητή Νίκο Ζούρο, Διευθυντή του Μουσείου.

Στόχος της έκθεσης είναι η γνωριμία του κοινού και ιδιαίτερα των μαθητών και των νέων με τα μοναδικής επιστημονικής αξίας απολιθώματα του Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου και το ρόλο τους ως δείκτες κλιματικών αλλαγών του παρελθόντος αλλά και των επιπτώσεων τους στα οικοσυστήματα.

Πρόκειται για μια πρωτότυπη έκθεση που δομείται με κεντρικό έκθεμα το ακριβές πρόπλασμα του Δεινοθηρίου της Λέσβου σε φυσικές διαστάσεις με ηχητικά εφέ και κίνηση.

Το Δεινοθήριο της Λέσβου είναι ένα από τα παλαιότερα απολιθώματα θηλαστικών της Ελλάδας, ηλικίας 19 – 18,4 εκατ. ετών, το οποίο μετανάστευσε προς την Ευρασία.

Παράλληλα στην έκθεση παρουσιάζονται σημαντικότατα και εντυπωσιακά απολιθώματα από τις πρόσφατες ανασκαφές του 2018-19 από το Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου καθώς και πληροφορίες για τα φυτά και τα ζώα (μικροθηλαστικά, ερπετά, αμφίβια και ψάρια) που έζησαν στην Λέσβο πριν από 19 εκατομμύρια χρόνια.

Εκπαιδευτικές & ενημερωτικές δραστηριότητες

Ειδικά για σχολικές ομάδες μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αλλά και ειδικές ομάδες επισκεπτών, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ευγενίδου οργανώνει καθημερινά ειδικές εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δραστηριότητες.

Από Δευτέρα έως Παρασκευή οργανώνονται προγράμματα για μαθητικές ομάδες Δημοτικού, Γυμνασίων, Λυκείων καθώς και για ομάδες Φοιτητών/τριών και Σπουδαστών/τριών. Τα προγράμματα επιστημονικής ενημέρωσης διαρκούν 45 λεπτά και πραγματοποιούνται καθημερινά (Δευτέρα έως Παρασκευή) ανά μία ώρα. Η είσοδος είναι δωρεάν, απαραίτητη είναι όμως η κράτηση θέσης στο τηλέφωνο 210 94 69 641 (Δευτέρα έως Παρασκευή 09:30-16:30).

Ίδρυμα Ευγενίδου (Λεωφ. Συγγρού 2387, 175 64 Π. Φάληρο, είσοδος από οδό Πεντέλης 11)