της Μαρίας Νάτση

Ποιος θέλουμε να είναι ο κύριος ρόλος των εκπαιδευτικών; Να είναι παιδαγωγοί με κρίση και ευθύνη ή άβουλοι τυπολάτρες διοικητικών διαδικασιών;

Βρισκόμαστε μπροστά σε μια υπόθεση που αφορά τους εκπαιδευτικούς του 3ου Δημοτικού Σχολείου Ραφήνας, οι οποίοι παραπέμπονται σε πειθαρχική διαδικασία επειδή εξέφρασαν την αντίθεσή τους στη συγχώνευση τμημάτων.

Και αυτή δεν είναι η μοναδική περίπτωση εκπαιδευτικών που βρίσκονται αντιμέτωποι με πειθαρχικές κυρώσεις όχι επειδή έβλαψαν τα παιδιά, αλλά επειδή, όπως οι ίδιοι υποστηρίζουν, επιχείρησαν να προστατεύσουν τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες.

Η υπόθεση αυτή ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση. Για το πώς η νοσηρότητα της κοινωνίας διαπερνά το εκπαιδευτικό σύστημα, πώς μια διοικητική απόφαση μπορεί να υπερισχύει της παιδαγωγικής κρίσης και πώς η εξουσία διαχειρίζεται τη διαφωνία. Και, τελικά, για το ποιες αντιστάσεις έχουν απομείνει απέναντι στην αυθαιρεσία και στην περιστολή του δικαιώματος έκφρασης γνώμης.

Ποιο ήταν, όμως, το ατόπημά τους;

Αντέδρασαν στη συγχώνευση δύο τμημάτων καθώς σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς θα δυσχέραινε ουσιαστικά την παιδαγωγική προσέγγιση και την υποστήριξη παιδιών

Οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν στους εκπαιδευτικούς καθώς γονείς εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους.

Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;

Οι εκπαιδευτικοί παραπέμφθηκαν σε πειθαρχική διαδικασία.

Ορισμένοι, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, αντιμετωπίζουν έως και δώδεκα διαφορετικές κατηγορίες. Μεταξύ αυτών αναφέρονται η παράβαση καθήκοντος, η παράβαση νόμου περί εχεμύθειας, ακόμη και η υποκίνηση γονέων.

Ας σταθούμε λίγο εδώ

Τι ακριβώς σημαίνει «υποκίνηση γονέων»;

Με ποια λογική η διαμαρτυρία των γονέων, η έκφραση της αγωνίας τους για την εκπαίδευση των παιδιών τους και η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών διδασκαλίας μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αποτέλεσμα υποκίνησης;

Μια τέτοια κατηγορία δεν υποτιμά μόνο τους εκπαιδευτικούς. Υποτιμά και τους ίδιους τους γονείς, παρουσιάζοντάς τους ως άβουλα όντα, ανίκανα να κρίνουν, να διαφωνήσουν και να υπερασπιστούν τα παιδιά τους χωρίς κάποιον να τους καθοδηγεί.

Και όσο υπερβολικές ή παράλογες κι αν  φαίνονται οι κατηγορίες, οι συνέπειες μιας πειθαρχικής διαδικασίας είναι απολύτως πραγματικές.

Οι συνήθεις κυρώσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι είναι η δυνητική αργία δηλαδή η παύση εργασίας και στέρηση μισθού ή  η στέρηση μισθού χωρίς απομάκρυνση από την εργασία.

Κι ενώ βρίσκονται αντιμέτωποι με αυτή την μακρά και ψυχοφθόρα δοκιμασία, συνεχίζουν να βρίσκονται στις τάξεις τους και να διδάσκουν τα παιδιά με ηρεμία και αγάπη.

Και όταν ερωτώνται τι είναι αυτό που τους κρατά σε αυτή τη δουλειά, η απάντησή τους είναι τα ίδια τα παιδιά.

Ίσως, τελικά, εδώ βρίσκεται και η ουσία όλης αυτής της υπόθεσης.

Ο εκπαιδευτικός δεν είναι ένας απλός εκτελεστής διοικητικών εντολών. Είναι παιδαγωγός. Έχει ευθύνη να σκέφτεται, να κρίνει, να επισημαίνει προβλήματα και να υπερασπίζεται τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών του.

Ας σκεφτούμε πόσο υποκριτικό είναι να ζητάμε από έναν εκπαιδευτικό να μάθει στα παιδιά να σκέφτονται ελεύθερα, όταν ο ίδιος έχει φιμωθεί. Να τους διδάσκει την κριτική σκέψη, όταν η δική του κριτική αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικό παράπτωμα.

Και τι ειρωνεία, μια κοινωνία να προσπαθεί να μάθει στα παιδιά να υπερασπίζονται το δίκαιο, να αμφισβητούν το άδικο και να έχουν το θάρρος της γνώμης τους, την ίδια στιγμή που τιμωρεί εκείνους που τολμούν να διαφωνήσουν.

Τελικά, τι ακριβώς διδάσκουμε στα παιδιά μας; Ότι πρέπει να υπερασπίζονται το δίκαιο ή ότι πρέπει να σιωπούν μπροστά στην εξουσία;

Γιατί τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε. Μαθαίνουν, κυρίως, από όσα βλέπουν να συμβαίνουν γύρω τους.

Τι είδους πολίτες θέλουμε να διαμορφώνουν οι εκπαιδευτικοί μας, αν πρώτα τους ζητάμε να πάψουν να σκέφτονται και να αντιδρούν ως παιδαγωγοί;