της Μαρίας Νάτση

Ποιος θέλουμε να είναι ο κύριος ρόλος των εκπαιδευτικών; Να είναι παιδαγωγοί με κρίση και ευθύνη ή άβουλοι τυπολάτρες διοικητικών διαδικασιών;

Βρισκόμαστε μπροστά σε μια υπόθεση που αφορά τους εκπαιδευτικούς του 3ου Δημοτικού Σχολείου Ραφήνας, οι οποίοι παραπέμπονται σε πειθαρχική διαδικασία επειδή εξέφρασαν την αντίθεσή τους στη συγχώνευση τμημάτων.

Και αυτή δεν είναι η μοναδική περίπτωση εκπαιδευτικών που βρίσκονται αντιμέτωποι με πειθαρχικές κυρώσεις όχι επειδή έβλαψαν τα παιδιά, αλλά επειδή, όπως οι ίδιοι υποστηρίζουν, επιχείρησαν να προστατεύσουν τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες.

Η υπόθεση αυτή ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση. Για το πώς η νοσηρότητα της κοινωνίας διαπερνά το εκπαιδευτικό σύστημα, πώς μια διοικητική απόφαση μπορεί να υπερισχύει της παιδαγωγικής κρίσης και πώς η εξουσία διαχειρίζεται τη διαφωνία. Και, τελικά, για το ποιες αντιστάσεις έχουν απομείνει απέναντι στην αυθαιρεσία και στην περιστολή του δικαιώματος έκφρασης γνώμης.

Ποιο ήταν, όμως, το ατόπημά τους;

Αντέδρασαν στη συγχώνευση δύο τμημάτων καθώς σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς θα δυσχέραινε ουσιαστικά την παιδαγωγική προσέγγιση και την υποστήριξη παιδιών

Οι αντιδράσεις δεν περιορίστηκαν στους εκπαιδευτικούς καθώς γονείς εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους.

Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;

Οι εκπαιδευτικοί παραπέμφθηκαν σε πειθαρχική διαδικασία.

Ορισμένοι, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, αντιμετωπίζουν έως και δώδεκα διαφορετικές κατηγορίες. Μεταξύ αυτών αναφέρονται η παράβαση καθήκοντος, η παράβαση νόμου περί εχεμύθειας, ακόμη και η υποκίνηση γονέων.

Ας σταθούμε λίγο εδώ

Τι ακριβώς σημαίνει «υποκίνηση γονέων»;

Με ποια λογική η διαμαρτυρία των γονέων, η έκφραση της αγωνίας τους για την εκπαίδευση των παιδιών τους και η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών διδασκαλίας μπορούν να αντιμετωπίζονται ως αποτέλεσμα υποκίνησης;

Μια τέτοια κατηγορία δεν υποτιμά μόνο τους εκπαιδευτικούς. Υποτιμά και τους ίδιους τους γονείς, παρουσιάζοντάς τους ως άβουλα όντα, ανίκανα να κρίνουν, να διαφωνήσουν και να υπερασπιστούν τα παιδιά τους χωρίς κάποιον να τους καθοδηγεί.

Και όσο υπερβολικές ή παράλογες κι αν  φαίνονται οι κατηγορίες, οι συνέπειες μιας πειθαρχικής διαδικασίας είναι απολύτως πραγματικές.

Οι συνήθεις κυρώσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι είναι η δυνητική αργία δηλαδή η παύση εργασίας και στέρηση μισθού ή  η στέρηση μισθού χωρίς απομάκρυνση από την εργασία.

Κι ενώ βρίσκονται αντιμέτωποι με αυτή την μακρά και ψυχοφθόρα δοκιμασία, συνεχίζουν να βρίσκονται στις τάξεις τους και να διδάσκουν τα παιδιά με ηρεμία και αγάπη.

Και όταν ερωτώνται τι είναι αυτό που τους κρατά σε αυτή τη δουλειά, η απάντησή τους είναι τα ίδια τα παιδιά.

Ίσως, τελικά, εδώ βρίσκεται και η ουσία όλης αυτής της υπόθεσης.

Ο εκπαιδευτικός δεν είναι ένας απλός εκτελεστής διοικητικών εντολών. Είναι παιδαγωγός. Έχει ευθύνη να σκέφτεται, να κρίνει, να επισημαίνει προβλήματα και να υπερασπίζεται τις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών του.

Ας σκεφτούμε πόσο υποκριτικό είναι να ζητάμε από έναν εκπαιδευτικό να μάθει στα παιδιά να σκέφτονται ελεύθερα, όταν ο ίδιος έχει φιμωθεί. Να τους διδάσκει την κριτική σκέψη, όταν η δική του κριτική αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικό παράπτωμα.

Και τι ειρωνεία, μια κοινωνία να προσπαθεί να μάθει στα παιδιά να υπερασπίζονται το δίκαιο, να αμφισβητούν το άδικο και να έχουν το θάρρος της γνώμης τους, την ίδια στιγμή που τιμωρεί εκείνους που τολμούν να διαφωνήσουν.

Τελικά, τι ακριβώς διδάσκουμε στα παιδιά μας; Ότι πρέπει να υπερασπίζονται το δίκαιο ή ότι πρέπει να σιωπούν μπροστά στην εξουσία;

Γιατί τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε. Μαθαίνουν, κυρίως, από όσα βλέπουν να συμβαίνουν γύρω τους.

Τι είδους πολίτες θέλουμε να διαμορφώνουν οι εκπαιδευτικοί μας, αν πρώτα τους ζητάμε να πάψουν να σκέφτονται και να αντιδρούν ως παιδαγωγοί;

«Πάρτε τα ζβάρα όλα, κάψτε τα βρε

κάψτε κάθε παλιό, για να βγει από μέσα

ο πιο όμορφος ανθός»

Ζβάρα, Villagers of Ioannina city

Το κύμα των μαθητικών καταλήψεων άργησε φέτος να έρθει, ήρθε όμως τελικά και αναμένεται πολύ δυναμικό. Σε αυτό βοηθά βεβαίως και η ψήφιση του αντικοινωνικού νόμου που εξισώνει τα πτυχία των τυχαίων ιδιωτικών κολλεγίων με αυτά των ιστορικών Δημόσιων Πανεπιστημίων.

Ας μη γελιόμαστε όμως. Και να μην υπήρχε αυτός ο νόμος, πάλι θα γίνονταν καταλήψεις. Ο νόμος αυτός ήταν απλά η αφορμή, οι αιτίες είναι πολύ βαθύτερες και δεν έχουν να κάνουν μόνο με την απαράδεκτη πράγματι κατάσταση που επικρατεί στα σχολεία της χώρας και η οποία επιδεινώνεται συνεχώς με την υποστελέχωση, την υποχρηματοδότηση και τη γενικότερη απαξίωση της Δημόσιας Εκπαίδευσης από τους κυβερνώντες, οι οποίοι άλλωστε έχουν προβλέψει για τα δικά τους παιδιά άλλες οδούς. Όποιος όμως επικεντρώνεται μόνο στο συγκεκριμένο νόμο, βλέπει το δέντρο και χάνει το δάσος

Γιατί λοιπόν εξεγείρονται οι νέοι;

Πρώτον, γιατί είναι νέοι και πρέπει να αμφισβητήσουν τα πάντα. Όλες τις δομές που τους παραδόθηκαν ως θέσφατα και που αν δεν τις αγγίζει κανείς, θα καταλήξουν σαν τα λιμνάζοντα νερά του βάλτου.

Δεύτερον, γιατί το σχολείο που τους υποδέχεται είναι μουντό, πληκτικό και γέρικο. Τους στοιβάζει σε αίθουσες των τριάντα ατόμων για να παρακολουθήσουν μια από καθέδρας ξεπερασμένη διδασκαλία που γίνεται από ανθρώπους που είναι και αυτοί κουρασμένοι από τις γενικότερες κοινωνικές συνθήκες

Τρίτον, γιατί βλέπουν την κοινωνία που τους περιμένει μετά την ενηλικίωση. Μια κοινωνία που ως βασικό νόμο έχει το νόμο της ζούγκλας. Μια κοινωνία που θα είναι γενναιόδωρη μόνο για τους δυνατούς και τους καπάτσους.

Εσείς, λοιπόν, μεγάλοι, που κατακρίνετε τους νέους όταν τύχει να κάνετε διάλειμμα από τα reality shows της τηλεόρασης και τις ανταλλαγές ανόητων μηνυμάτων μέσα από τα social media, καλό θα ήταν να κοιταχτείτε στον καθρέφτη και να αναλογιστείτε την κοινωνία που είναι έτοιμη να υποδεχθεί τα παιδιά σας. Προφανώς, ο κόπος θα ήταν άδικος. Αν μπορούσατε να το καταλάβετε, δε θα ήταν έτσι η κοινωνία που φτιάξατε

Κι εσείς, νέοι, φροντίστε όταν θα μεγαλώσετε να μη γίνετε σαν κι εμάς τους μεγάλους, αλλά να κρατήσετε άσβηστο τον ενθουσιασμό και την αθωότητά σας. Γιατί μόνο τότε θα φτιαχτεί μια κοινωνία αγάπης και δικαιοσύνης. Όταν πάρουν το τιμόνι άνθρωποι νέοι. Νέοι, όχι απαραίτητα στην ηλικία αλλά στο μυαλό και στην καρδιά.

Αύριο ανοίγουν τα σχολεία. Αφού η κυβέρνηση τα έκλεισε πρώτα-πρώτα, ισχυριζόμενη πως οι μελέτες έδειχναν ότι τα παιδιά είναι κινούμενες βόμβες υψηλής μεταδοτικότητας του ιού, τώρα τα ανοίγει ισχυριζόμενη το ακριβώς αντίθετο, πως δεν έχει διαπιστωθεί δηλαδή μετάδοση του ιού από παιδί σε ενήλικο – σαν τα παιδιά δηλαδή να αποτελούν διαφορετικό ζωϊκό είδος.

Εν πάσει περιπτώσει, η κυβέρνηση αποφάσισε να ανοίξει τα σχολεία και να θεσπίσει κανόνες απόστασης για τα παιδιά. Κανόνες απόστασης σε μια χώρα όπου στα περισσότερα σχολεία τα παιδιά βρίσκονται στριμωγμένα σε απαράδεκτες συνθήκες, ακόμη και για την εποχή προ κορονοϊού, πόσο μάλλον τώρα. Υπάρχουν σχολεία, όχι κάπου μακριά, εδώ στην Ανατολική Αττική για παράδειγμα, όπου τα παιδιά κάνουν μάθημα στοιβαγμένα σε άθλια containers με ένα κλιματιστικό να προσπαθεί να τα ζεστάνει το χειμώνα και να τα δροσίσει το καλοκαίρι, όταν το container βράζει. Ναι, με αυτό το κλιματιστικό που οι αρμόδιοι λοιμωξιολόγοι συνιστούν να αποφεύγουμε τη χρήση του

Ας το προσπεράσουμε όμως και αυτό και ας πάμε στο δια ταύτα. Η κυβέρνηση γνωρίζει πως η συμμετοχή των παιδιών στο σχολείο θα είναι ελάχιστη έως μηδενική. Θα μπορούσε λοιπόν να ζητήσει από τους καθηγητές να μαγνητοσκοπήσουν διαλέξεις των μαθημάτων τους ώστε να τις παρακολουθούν όσα παιδιά δεν θέλουν να πάνε στο σχολείο. Αντί αυτού, αποφασίζει να προβεί σε μια αδιανόητη κίνηση για μια χώρα που θέλει να λέει πως ανήκει στις δυτικές δημοκρατίες, αυτές που υποτίθεται πως ενδιαφέρονται για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των πολιτών τους. Αποφασίζει, λοιπόν, να προχωρήσει στη μαγνητοσκόπηση των ζωντανών μαθημάτων. Στη μαγνητοσκόπηση δηλαδή όχι μιας διάλεξης ενός καθηγητή αλλά ολόκληρου του μαθήματος, δηλαδή στην καταγραφή των μαθητών και των αντιδράσεών τους μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας.