της Μαρίας Νάτση

Ίσως ήρθε η ώρα να υπερασπιστούμε όχι την γη που κατέχουμε, αλλά τη γη που μας φιλοξενεί.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων που εορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου, αποφασίσαμε να κάνουμε μία διαδρομή δίπλα στο δικό μας ποτάμι, το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας. Να διδαχτούμε από το παρελθόν και το παρόν του, να μιλήσουμε για πλημμύρες και αντιπλημμυρικά έργα  αλλά και να μεταφερθούμε στο δέλτα του Νίγηρα και τα δάση της βροχής στο Περού.

Έπειτα προσπαθούμε να ρίξουμε μια κλεφτή ματιά στην αθέατη πλευρά των μαζικών καταστροφών, χωρίς να ξεχνάμε πως τις μεγαλύτερες μαζικές καταστροφές τις προκαλεί ο πόλεμος.

Μέρος πρώτο: Follow the river - Ακολούθα το ποτάμι

Μέρος δεύτερο: Follow the money - Ακολούθα το χρήμα

της Μαρίας Νάτση

Η δημοκρατία δεν πέφτει πάντα με πραξικοπήματα. Συχνά αδειάζει από μέσα, κρατώντας τους τύπους και χάνοντας την ουσία της.

Δακρυγόνα ρίχνονται σε βρέφη, ένοπλοι εισβάλλουν σε σπίτια και αρπάζουν εφήβους από τα κρεβάτια τους, σέρνουν αιμόφυρτους  ανθρώπους στο δρόμο, κεφάλια στοχοποιούνται, σώματα πυροβολούνται, και η κρατική βία γίνεται πια ... νόμιμη διαδικασία.

Επιζώντες του ολοκαυτώματος, τυφλοί, υπερήλικες, νέοι, άνθρωποι σε αμαξίδια συλλαμβάνονται επειδή κρατούν ένα χαρτί διαμαρτυρίας για τη γενοκτονία στην Παλαιστίνη. Τηλεφωνικές συνομιλίες καταγράφονται, ευθύνες χάνονται σε επιτροπές, τραγωδίες βαφτίζονται «αστοχίες».

Η δικαιοσύνη καθυστερεί μέχρι να κουραστεί η κοινωνία, η μνήμη ενοχλεί και η ιστορία πρέπει να πειθαρχήσει.

Δεν πρόκειται για παρεκκλίσεις. Πρόκειται για επικίνδυνη μετατόπιση του ίδιου του ορίου της δημοκρατίας.

Το αδιανόητο γίνεται ανεκτό και το ανεκτό γίνεται κανονικότητα. Και μέσα σε αυτή την φρικτή κανονικότητα αναρριχώνται οι χειρότεροι - ηλίθιοι, επικίνδυνοι, άπληστοι, παρανοϊκοί, ελεγχόμενοι, εξαγορασμένοι, παρακολουθούμενοι  και παρακολουθούντες. Άνθρωποι χωρίς παιδεία δημοκρατίας και εξουσίας, αλλά με πλήρη πρόσβαση σε αυτήν.

Η άλωση της δημοκρατίας γίνεται εκ των έσω. Όχι με εχθρούς, αλλά με ανίκανους και αδίστακτους που δεν συναντούν θεσμικά όρια.

Οι πολίτες στέκουν  μουδιασμένοι, χωρίς εργαλεία, χωρίς φωνή, χωρίς δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης. Η σύγχρονη δημοκρατία περιορίζει τον πολίτη σχεδόν αποκλειστικά σε ένα χαρτί στην κάλπη κάθε λίγα χρόνια. Στο ενδιάμεσο, καλείται να σιωπά — ακόμη κι όταν παρακολουθείται, εξαπατάται ή κυβερνάται από επικίνδυνους ανθρώπους.

Τα "όστρακα" της αρχαίας δημοκρατίας —η δυνατότητα της κοινωνίας να απομακρύνει όσους απειλούν την Πολιτεία— έχουν θαφτεί στην άμμο της αντιπροσώπευσης και η λαϊκή κυριαρχία  από πράξη έγινε σύνθημα.

Κι όμως, τα μέσα υπάρχουν. Η άμεση δημοκρατία δεν είναι ουτοπία. Είναι θεσμική αναγκαιότητα.

Μπορούν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις και οι μηχανισμοί  για διαρκή συμμετοχή, λαϊκή πρωτοβουλία, δεσμευτικά δημοψηφίσματα, ανάκληση αιρετών και ουσιαστικό κοινωνικό έλεγχο κρίσιμων αποφάσεων.

Όχι για να αντικατασταθεί η αντιπροσωπευτική δημοκρατία, αλλά για να ενισχυθεί και να συγκρατείται όταν εκτρέπεται.

Η πλειοψηφία θα πρέπει να μπορεί ειρηνικά και δημοκρατικά να απομακρύνει τον επικίνδυνο πολιτικό, να ανατρέπει αποφάσεις που παραβιάζουν το δημόσιο συμφέρον και να βάζει φρένο στην πολιτική παράνοια, πριν αυτή γίνει κανονικότητα.

Αν η δημοκρατία δεν αποκτήσει μηχανισμούς αυτοπροστασίας, δεν θα καταλυθεί θεαματικά. Θα λεηλατηθεί σιωπηλά, μέχρι να μη μείνει τίποτε άλλο, παρά μονάχα  το όνομά της.

της Μαρίας Νάτση

Σε αυτό το επεισόδιο μιλάμε για την ποινικοποίηση των ναρκωτικών, ποιοι τιμωρούνται πραγματικά και γιατί ο “πόλεμος κατά των ναρκωτικών” μοιάζει πολλές φορές  με πόλεμο κατά ...των φτωχών

Ο νόμος υποτίθεται ότι τιμωρεί με βάση την επικινδυνότητα των ουσιών. Στην πράξη, όμως, συχνά τιμωρεί με βάση το ποιος τις χρησιμοποιεί

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για δεκαετίες, ίσχυε ένας νόμος που έμεινε γνωστός ως αναλογία 1 προς 100.

Τι σήμαινε αυτό; Ότι μόλις 1 γραμμάριο κρακ αντιμετωπιζόταν ποινικά σαν να ήταν 100 γραμμάρια κοκαΐνης σε σκόνη.

Το κρακ είχε ήδη ταυτιστεί με φτωχές, κυρίως μαύρες κοινότητες, ενώ η κοκαΐνη  με πιο εύπορα, λευκά κοινωνικά στρώματα.

Το αποτέλεσμα; Οι ποινές δεν ακολουθούσαν πλέον  τη χημεία. Ακολουθούσαν την κοινωνική τάξη και το χρώμα του δέρματος.

Χρειάστηκαν πάνω από είκοσι χρόνια για να παραδεχτεί το ίδιο το κράτος ότι αυτός ο νόμος ήταν άδικος.

Μόλις το 2010, με τον λεγόμενο Fair Sentencing Act, η αναλογία άλλαξε. Όχι καταργήθηκε — απλώς μειώθηκε: από 1 προς 100, έγινε 1 προς 18.

Δηλαδή ακόμη και σήμερα, το κρακ τιμωρείται πιο αυστηρά από την κοκαΐνη, απλώς όχι τόσο εξωφρενικά όσο πριν.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μαύροι Αμερικανοί δεν χρησιμοποιούν ναρκωτικά περισσότερο από τους λευκούς. Τα ποσοστά χρήσης είναι περίπου ίδια. Κι όμως, όταν κοιτάξει κανείς τις φυλακές, η εικόνα αλλάζει δραματικά.

Με απλά λόγια: ένας μαύρος Αμερικανός είχε —και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να έχει— 3 έως 6 φορές περισσότερες πιθανότητες να καταλήξει στη φυλακή για ναρκωτικά σε σύγκριση με έναν λευκό, για την ίδια χρήση, την ίδια ποσότητα, την ίδια ουσία.

Αυτό δεν είναι στατιστικό ατύχημα. Είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων νόμων και συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.

Ο όρος «War on Drugs» είχε ξεκινήσει  επί Νίξον. Αλλά ήταν ο Ρήγκαν που τον μετέτρεψε σε κεντρικό κρατικό δόγμα.

Σε ομιλία του από τον Λευκό Οίκο,  δήλωνε περίπου τα εξής: «Τα ναρκωτικά απειλούν τα θεμέλια της αμερικανικής κοινωνίας. Η καταπολέμησή τους δεν είναι απλώς ζήτημα νόμου, είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας»

Και συνέχιζε λέγοντας ότι η μάχη αυτή είναι εθνική προτεραιότητα, ένας πόλεμος που πρέπει να δοθεί «χωρίς ανοχή».

Η ρητορική ήταν πολεμική. Οι νόμοι που ακολούθησαν, επίσης. Και ο πόλεμος αυτός είχε πολύ συγκεκριμένους «στόχους».

Την ώρα που από τον Λευκό Οίκο ο Ρόναλντ Ρήγκαν μιλούσε για «εθνική απειλή» και «πόλεμο χωρίς ανοχή», στις γειτονιές που πλήρωναν ήδη αυτόν τον πόλεμο, ακουγόταν μια τελείως διαφορετική φωνή.

Οι Public Enemy, το 1989, έλεγαν ξεκάθαρα:“Fight the power that be.” Δεν μιλούσαν για ουσίες. Μιλούσαν για εξουσία.

Και λίγο παρακάτω, έβαζαν το δάχτυλο στην πληγή της αμερικανικής μυθολογίας: “Elvis was a hero to most…”. Γιατί το πρόβλημα, έλεγαν, δεν είναι μόνο ο νόμος. Είναι ποιος γράφει την ιστορία, ποιος ορίζεται ως «ήρωας» και ποιος βαφτίζεται ως «απειλή».

Εκεί που ο Ρήγκαν έβλεπε έναν εχθρό που έπρεπε να συντριβεί, οι Public Enemy έβλεπαν ένα σύστημα που έπρεπε να αμφισβητηθεί.

Και αυτή η σύγκρουση — ανάμεσα στον επίσημο λόγο και στη μουσική της εποχής —λέει τελικά περισσότερα για τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» από οποιονδήποτε νόμο ή στατιστική.

Έτσι, την ώρα που η εξουσία μιλά για εθνική ασφάλεια, η μουσική της ίδιας εποχής μιλά για αστυνόμευση, αποκλεισμό, φυλακές. Δύο αφηγήσεις που τρέχουν παράλληλα.

Ο ίδιος χρόνος. Η ίδια χώρα. Αλλά μια τελείως διαφορετική εμπειρία της πραγματικότητας.

Και ίσως, αν θέλουμε πραγματικά να καταλάβουμε τι ήταν ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών», πρέπει να ακούσουμε και τις δύο. Όχι μόνο αυτή που εκφωνήθηκε από τον Λευκό Οίκο, αλλά και εκείνη που γεννήθηκε στους δρόμους.

Και κάπου εδώ αξίζει να δούμε τι άφησε πίσω του αυτός ο πόλεμος. Καθώς οι πόλεμοι δεν κρίνονται από ομιλίες, κρίνονται από τους αριθμούς.

Μετά τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», ο πληθυσμός των φυλακών στις ΗΠΑ εκτοξεύτηκε. Όχι επειδή αυξήθηκε η χρήση, αλλά επειδή αυξήθηκαν δραματικά οι ποινές.

Οι μαύροι Αμερικανοί αντιπροσωπεύουν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό όσων συλλαμβάνονται και φυλακίζονται για ναρκωτικά. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, ενώ η χρήση είναι παρόμοια με αυτή των λευκών, οι μαύροι είχαν πολλαπλάσιες πιθανότητες να καταλήξουν στη φυλακή.

Όχι επειδή έκαναν κάτι διαφορετικό, αλλά επειδή βρέθηκαν πιο συχνά στο στόχαστρο. Οι έλεγχοι ήταν εντονότεροι στις φτωχότερες γειτονιές. Οι ποινές πιο βαριές για  τα ναρκωτικά των φτωχών.

Φυσικά οι ουσίες δεν εξαφανίστηκαν. Τα κυκλώματα προσαρμόστηκαν και  κοινότητες ολόκληρες διαλύθηκαν.

Και ίσως το πιο σκληρό συμπέρασμα είναι ότι ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών» δεν απέτυχε επειδή εφαρμόστηκε λάθος, αλλά επειδή σχεδιάστηκε με λάθος στόχο.

Ο πόλεμος αυτός δεν έμεινε ποτέ εντός συνόρων. Λειτούργησε –και συνεχίζει να λειτουργεί– ως εργαλείο παρέμβασης, πίεσης και αποσταθεροποίησης.

Στη Νικαράγουα, τη δεκαετία του ’80, στον πόλεμο εναντίον των Σαντινίστας, υπήρξαν σοβαρές καταγγελίες ότι οι Κόντρας χρηματοδοτήθηκαν μέσω διακίνησης ναρκωτικών, με την ανοχή κρατικών μηχανισμών και μυστικών υπηρεσιών.

Ο Κυβερνήτης του Παναμά Νοριέγκα κατηγορήθηκε ως ναρκέμπορος.

Δεκαετίες αργότερα επανέρχεται η ρητορική για «narco-state» με στόχο αυτή τη φορά τη Βενεζουέλα.

Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα καρτέλ δεν είναι απλώς εγκληματικές οργανώσεις. Σε πολλές χώρες  συνδέθηκαν με παραστρατιωτικές ομάδες, διεφθαρμένους αξιωματούχους, τρομοκρατικά δίκτυα και μηχανισμούς εξουσίας που άλλοτε τα πολεμούν κι άλλοτε τα χρησιμοποιούν.

Έτσι, ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών» αποκαλύπτεται για αυτό που είναι: όχι μια πολιτική δημόσιας υγείας, αλλά ένα εργαλείο ελέγχου .

Ο καθηγητής γλωσσολογίας και φιλοσοφίας Νόαμ Τσόμσκι λέει τα εξής: συχνά το οργανωμένο έγκλημα βοηθάει στον έλεγχο των περιθωριοποιημένων ομάδων όπως στα γκέτο. Τη δεκαετία του '60 , η  Εθνική πολιτική αστυνομία, δηλαδή το FBI δεν προσπαθούσε να διαλύσει τις συμμορίες στα γκέτο. Αντιθέτως προσπάθησε να διαλύσει τους μαύρους οργανωτές. Συνεργάστηκε με τις συμμορίες προκειμένου να τις αναγκάσει ή να τις υποκινήσει να δολοφονήσουν τους μαύρους ηγέτες. Καθώς οι εγκληματικές συμμορίες δεν αποτελούν απειλή, όμως οι μαύροι ηγέτες όπως ο αρχηγός των Μαύρων Πανθήρων αποτελούν κίνδυνο, διότι απλά δεν μπορούν να … ελεγχθούν.

Και συνεχίζει ο Τσόμσκι: στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς ο αμερικανικός στρατός προήλαυνε στην Ιταλία, χρειαζόταν κάποιον να διευθύνει τη χώρα και αυτός ο κάποιος, δεν θα έπρεπε να είναι η αντίσταση. Έτσι ώθησε τη χώρα στα χέρια  παλαιάς ελίτ και δομών εξουσίας που είχαν συνεργαστεί με τον φασισμό και συγχρόνως αναζωογόνησε τη Μαφία που ο Μουσολίνι είχε σχεδόν εξαλείψει.

Κάτι ανάλογο έγινε στα τέλη της δεκαετίας του '40 προκειμένου να καταστραφεί το εργατικό κίνημα. Χρησιμοποιήθηκε η Μαφία η οποία έπαιξε το ρόλο των χαφιέδων και των απεργοσπαστών. Έπρεπε όμως με κάποιο τρόπο, να πληρωθούν. Έτσι αναδιοργανώθηκε η διακίνηση της ηρωίνης.

Ίσως τελικά το πιο ειλικρινές ερώτημα να μην είναι πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος, αλλά γιατί εδώ και δεκαετίες μοιάζει να εξυπηρετεί ακριβώς αυτούς που τον κηρύσσουν.

Και ίσως ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών να μην απέτυχε αλλά... να πέτυχε ακριβώς αυτό για το οποίο σχεδιάστηκε.

Πηγές

https://www.brennancenter.org/our-work/analysis-opinion/narrowing-justice-gap?utm_source=chatgpt.com

https://www.congress.gov/

https://www.state.gov/international-narcotics-control-strategy-reports/

American Civil Liberties Union (ACLU) - Εκστρατεία κατά της διάκρισης

World Drug Report - UNODC (United Nations Office on Drugs and Crime)

Νόαμ Τσόμσκι - Λατινική Αμερική: Από την αποικιοκρατία στην παγκοσμιοποίηση

της Μαρίας Νάτση

Τι σχέση έχουν τα Τ λεμφοκύτταρα και η κορτιζόλη με τα δέντρα;

Ο αυτισμός και οι αγχώδεις διαταραχές με τον κήπο;

Η βία και η εγκληματικότητα με τα δάση;

Τα τελευταία χρόνια οι  επιστήμονες μελετούν την επίδραση της επαφής με τη φύση, στην ψυχική και σωματική υγεία του ανθρώπου. Νέοι επιστημονικοί  τομείς και όροι  κάνουν την εμφάνισή τους, όπως η περιβαλλοντική ψυχολογία , η περιβαλλοντική νευροεπιστήμη και η βιοφιλία.

Αυτό που οι αυτόχθονες πληθυσμοί γνωρίζουν εμπειρικά, αυτό που είναι εγγεγραμμένο στο γενετικό υλικό του ανθρώπου στη διάρκεια των 7 εκατομμυρίων χρόνων της ύπαρξής του, η εγγενής δηλαδή ανάγκη του ανθρώπου να ζει μέσα στη φύση, γίνεται πλέον αντικείμενο έρευνας.

Σύμφωνα με μελέτες, η βόλτα στο δάσος και η θέαση του φυσικού περιβάλλοντος καταγράφει επίπεδα κορτιζόλης, της ορμόνης που σχετίζεται με το άγχος,  12 τοις εκατό χαμηλότερα συγκριτικά με αυτά της πόλης.

Ο Μέγιερ Λίντενμπεργκ μελέτησε ένα τμήμα του εγκεφάλου, την αμυγδαλή, η αυξημένη δραστηριότητα της οποίας προδιαθέτει σε αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη. Σύμφωνα με  μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2011, παρατηρείται υπερδραστηριότητα της αμυγδαλής στους ανθρώπους των πόλεων, ενώ η ενεργοποίησή της εξαρτάται από το μέγεθος της πόλης που ζουν. Είναι εντυπωσιακό ότι στις αγροτικές περιοχές δεν ενεργοποιείται καθόλου. Να σημειωθεί ότι οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη παρουσιάζουν  αύξηση της τάξεως του 40 με 50 τοις εκατό παγκοσμίως.

Σε μελέτη 900.000 παιδιών, διαπίστωσαν ότι όσα ζούσαν σε γειτονιές με ελάχιστους "ελεύθερους πράσινους" χώρους είχαν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης ψυχικών  διαταραχών κατά 55% υψηλότερο συγκριτικά με όσα είχαν συστηματική επαφή με πράσινους χώρους

(Engemann, K., et al., PNAS, Vol. 116, No. 11, 2019).

Άλλη μελέτη 2000 ατόμων που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2015  έδειξε ότι ο χρόνος που περνάμε στη φύση, οδηγεί σε μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και σημαντική μείωση της εγκληματικότητας .

Η φύση βοηθάει στη μείωση των επιπτώσεων της μοναξιάς και της κοινωνικής απομόνωσης.  Σε 359 άτομα με στοιχεία έντονης  κοινωνική απομόνωσης,  μελετήθηκε το αποτέλεσμα της επαφής τους  με τη φύση και διαπιστώθηκε  αύξηση των δεικτών  ψυχικής υγείας, αύξηση της αίσθησης ικανοποίησης από τη ζωή και της αίσθησης ύπαρξης κάποιου σκοπού.

(Cartwright, B. D. S., et al., International Journal of Environmental Research and Public Health, Vol. 15, No. 6, 2018).

Μελέτες σε νοσηλευόμενους ψυχιατρικούς ασθενείς  αλλά και σε παιδιά με αυτισμό, κατέδειξαν ότι η έκθεση σε ένα ασφαλές φυσικό περιβάλλον όπως είναι ένας κήπος, μειώνει την επιθετικότητα και ομαλοποιεί τις αισθητηριακές λειτουργίες. Η επαφή τους με το χώμα, το νερό, τον άνεμο, δηλαδή με στοιχεία  γνώριμα σε αυτούς, εξισορροπεί τις αισθήσεις. Παιδιά και ενήλικες που δυσκολεύονται να εκφραστούν, στον κήπο εκφράζονται, βρίσκουν ένα νόημα, κάτι που τους εκπλήσσει καθημερινά και τους ελκύει. Βρίσκονται σε έναν εξωτερικό ασφαλή χώρο και όχι σε χώρο με περιορισμό.

Οι κήποι πλέον γίνονται συνεργάτες φροντίδας σε ψυχιατρικά τμήματα, σε σχολεία παιδιών με αυτισμό αλλά και σε συμβατικά νοσοκομεία και σχολεία.

Ασθενείς που είχαν δωμάτια με θέα στον κήπο, είχαν μικρότερο χρόνο νοσηλείας, μειωμένη χρήση φαρμάκων και βίωναν λιγότερο πόνο. Η "πράσινη" αρχιτεκτονική φθάνει πλέον στα νοσοκομεία. (μελέτες του  Ρότζερ Ούλριχ).

Στην Ιαπωνία. που το 67% της έκτασής της καλύπτεται από δάση,  έχουν δημιουργήσει 60 πιστοποιημένα προστατευόμενα  κέντρα δασοθεραπείας, με ειδικούς οδηγούς.

Το 1982 οι Ιάπωνες δημιούργησαν ένα εθνικό πρόγραμμα υγείας, το «Shinrin-yoku» , φράση που στη γλώσσα τους σημαίνει: «Αφιερώνω χρόνο στο δάσος»,  η λεγόμενη δασοθεραπεία ή αλλιώς “λουτρό" δάσους.

Τα δέντρα εκκρίνουν ουσίες (phytoncides) για να  προστατευτούν από μικροοργανισμούς,  βακτήρια  και έντομα επιβλαβή για την υγεία τους. Αυτά τα έλαια αποδεικνύεται ότι ενισχύουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Μια βόλτα στο δάσος, το άγγιγμα των δέντρων, η μυρωδιά του αέρα,  χαμηλώνει τις τιμές της αρτηριακής πίεσης και μειώνει τις ορμόνες του στρες (αδρεναλίνη, νορεπινεφρίνη και κορτιζόλη). Τα  δασικά" λουτρά " ενισχύουν το ανοσοποιητικό, αυξάνοντας τη λειτουργία των  Τ λεμφοκυττάρων, των φυσικών δολοφόνων του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ενδεικτικά, ο ύπνος στη φύση μια φορά το μήνα, αυξάνει τη δράση των Τ λεμφοκυττάρων κατά περίπου 50 τοις εκατό για 30 μέρες

(Li Q, Morimoto K, Kobayashi M, Inagaki H, Katsumata M, Hirata Y, et al. A forest bathing trip increases human natural killer activity and expression of anti-cancer proteins in female subjects. J Biol Regul Homeost Agents. 2008;22:45–55. [PubMed])

Νευροεπιστήμονες ανακοίνωσαν ότι οι γνωστικές ικανότητες όχι μόνο ενισχύονται αλλά αποκαθίστανται καθώς έχει απεικονιστεί διέγερση του προμετωπιαίου λοβού, ο οποίος σχετίζεται με τη μνήμη και την ικανότητα απομνημόνευσης.

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε μαθητές, απέδειξε ότι όσοι κοίταζαν για 40 δευτερόλεπτα μια καταπράσινη στέγη  γεμάτη λουλούδια, έκαναν σημαντικά λιγότερα λάθη σε σχέση με όσους χαλάρωναν κοιτώντας μια τσιμεντένια στέγη

(Lee, K. E., et al., Journal of Environmental Psychology, Vol. 42, No. 1, 2015).

Σε χώρες του εξωτερικού,  εισάγονται στα σχολεία εκπαιδευτικές μέθοδοι βασισμένες στη φύση, ενώ λειτουργούν  ήδη τα λεγόμενα " δασικά" σχολεία από την προσχολική ηλικία .

Η επανασύνδεση με τη φύση έχει πλέον επιστημονικά μετρήσιμη επίδραση στο σώμα και στον ψυχισμό μας.

Όταν ρήγνυται ο πανάρχαιος αυτός δεσμός, η υγεία και η ισορροπία χάνονται. Το σώμα και η ψυχή  μπαίνουν σε κατάσταση συναγερμού και το τίμημα είναι η αύξηση των  χρόνιων νοσημάτων, των αυτοάνοσων, των ψυχικών διαταραχών και γνωστικών  δυσλειτουργιών.

Στο σύγχρονο άνθρωπο το κέρδος τείνει να εξαλείψει  τη σοφία των προγόνων του.

Παραθέτουμε ένα  κείμενο που χρονολογείται γύρω στα 1855 και αποτελεί την απάντηση του  αρχηγού της φυλής Ινδιάνων Σκουάμις, στον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής Φραγκλίνο Πηρς, ο οποίος ζήτησε από τους Ινδιάνους να πουλήσουν τη γη τους.

"Πώς μπορείτε να αγοράζετε ή να πουλάτε τον ουρανό – τη ζέστα της γης; Για μας μοιάζει παράξενο.

Η δροσιά του αγέρα ή το άφρισμα του νερού ωστόσο δε μας ανήκουν.

Πώς μπορείτε να τα αγοράσετε από μας;

Κάθε μέρος της γης αυτής είναι ιερό για το λαό μου. Κάθε αστραφτερή πευκοβελόνα, κάθε αμμούδα στις ακρογιαλιές, κάθε θολούρα στο σκοτεινό δάσος, κάθε ξέφωτο και κάθε ζουζούνι που ζουζουνίζει είναι, στη μνήμη και στην πείρα του λαού μου, ιερό.

Ξέρουμε πως ο λευκός δεν καταλαβαίνει τους τρόπους μας.

Τα μέρη της γης, το ένα με το άλλο, δεν κάνουν γι’ αυτόν διαφορά, γιατί είναι ένας ξένος που φτάνει τη νύχτα και παίρνει από τη γη όλα όσα τού χρειάζονται. Η γη δεν είναι αδερφός του, αλλά εχθρός που πρέπει να τον καταχτήσει, και αφού τον καταχτήσει, πηγαίνει παρακάτω…

Πουθενά δε βρίσκεται μια ήσυχη γωνιά μέσα στις πολιτείες του λευκού. Πουθενά δε βρίσκεται μια γωνιά να σταθείς να ακούσεις τα φύλλα στα δέντρα την άνοιξη ή το ψιθύρισμα που κάνουν τα ζουζούνια πεταρίζοντας...

Βρίσκουμε χαρά στα δάση…

Ίσως να μην το καταλαβαίνετε,

Γιατί οι συνήθειές μας είναι διαφορετικές απ’ τις δικές σας.

Αν σας  πουλήσουμε τη γη μας, αγαπήστε την, καθώς την αγαπήσαμε εμείς, φροντίστε την, καθώς τη φροντίσαμε εμείς  και με όλη σας τη δύναμη, με όλη την τρανή μπόρεσή σας, με όλη την καρδιά σας, διατηρήστε τη για τα τέκνα σας, και αγαπήστε την, καθώς ο Θεός αγαπάει όλους μας.

Ένα ξέρουμε - Η γη δεν ανήκει στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος ανήκει στη γη.
Εμείς δε δημιουργήσαμε τον ιστό της ζωής, αλλά αποτελούμε μόνο μια ίνα μέσα σ’ αυτόν. Είμαστε κομμάτι της γης και αυτή πάλι ένα κομμάτι από μας.

Ακόμα και ο λευκός δε γίνεται να απαλλαχτεί από την κοινή μοίρα."

Πηγές : Ντοκιμαντέρ Nature’s Effect, Buijs, A., Jacobs, M. (2020). Avoiding negativity bias: Towards a positive psychology of human-wildlife relationships. Ambio. 50, 281–288 (2021). https://doi.org/10.1007/s13280-020-01394-w

Gidlow, C.J., Randall, J., Gillman, J., Smith, G.R., Jones, M. V. (2016) Natural environments and chronic stress measured by hair cortisol. Landscape and Urban Planning, 148, 61–67. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169204615002510

Kaplan, R., Kaplan, S. (1989). The Experience of Nature: A Psychological Perspective. Cambridge University Press. https://www.hse.ru/data/2019/03/04/1196348207/%5BRachel_Kaplan,_Stephen_Kaplan%5D_The_Experience_of_(b-ok.xyz).pdf

Mao, G. X., Lan, X. G., Cao, Y. B., Chen, Z. M., He, Z. H., Lv, Y. D., Wang, Y. Z., Hu, X. L., Wang, G. F., & Yan, J. (2012). Effects of short-term forest bathing on human health in a broad-leaved evergreen forest in Zhejiang Province, China. Biomedical and environmental sciences: BES, 25(3), 317–324. https://doi.org/10.3967/0895-3988.2012.03.010

McMahan, E. A. (2018). Happiness comes naturally: Engagement with nature as a route to positive subjective well-being. In E. Diener, S. Oishi, & L. Tay (Eds.), Handbook of well-being. Salt Lake City, UT: DEF Publishers. https://digitalcommons.wou.edu/fac_pubs/40/

Pluta, A. (2012). Integrated Well-being: Positive Psychology and the Natural World. Master of Applied Positive Psychology (MAPP) Capstone Projects. 37. https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1036&context=mapp_capstone

Rogers, K. (2019). Biophilia hypothesis. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/science/biophilia-hypothesis

Schmidt, G. (2005). Positive Ecology: Sustainability and the „Good Life“ (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781351163682

Ulrich, R. S., Simons, R. F., Losito, B. D., Fiorito, E., Miles, M.A., Zelson, M. (1991). Stress recovery during exposure to natural and urban environments. Journal of Environmental Psychology, 11(3), 201–230. https://doi.org/10.1016/S0272-4944(05)80184-7

Li Q, Morimoto K, Nakadai A, Inagaki H, Katsumata M, Shimizu T, et al. Forest bathing enhances human natural killer activity and expression of anti-cancer proteins. Int J Immunopathol Pharmacol. 2007;20:3–8. [DOI] [PubMed]

Li Q, Morimoto K, Kobayashi M, Inagaki H, Katsumata M, Hirata Y, et al. Visiting a forest, but not a city, increases human natural killer activity and expression of anti-cancer proteins. Int J Immunopathol Pharmacol. 2008;21:117–28. [DOI] [PubMed]

Li Q, Morimoto K, Kobayashi M, Inagaki H, Katsumata M, Hirata Y, et al. A forest bathing trip increases human natural killer activity and expression of anti-cancer proteins in female subjects. J Biol Regul Homeost Agents. 2008;22:45–55. [PubMed]

Υamaguchi M, Deguchi M, Miyazaki Y. The effects of exercise in forest and urban environments on sympathetic nervous activity of normal young adults. J Int Med Res. 2006;34:152–9. [DOI] [PubMed]

Μorita E, Fukuda S, Nagano J, Hamajima N, Yamamoto H, Iwai Y, et al. Psychological effects of forest environments on healthy adults: Shinrin-yoku (forest-air bathing, walking) as a possible method of stress reduction. Public Health. 2007;121:54–63. [DOI] [PubMed]

Forestry Agency of Japan. Available at: http://www.rinya.maff.go.jp/toukei/genkyou/shinrin-jinkou.htm. (2002).

Li Q, Nakadai A, Ishizaki M, Morimoto K, Ueda A, Krensky AM, et al. Dimethyl 2, 2-dichlorovinyl phosphate (DDVP) markedly decreases the expression of perforin, granzyme A and granulysin in human NK-92CI cell line. Toxicology. 2005;213:107–16. [DOI] [PubMed]

Li Q, Kobayashi M, Kawada T. DDVP markedly decreases the expression of granzyme B and granzyme 3/K in human NK cells. Toxicology. 2008;243:294–302. [DOI] [PubMed]