"Ο κινηματογράφος συνδυάζει τον κόσμο της φαντασίας με τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Και ο κόσμος στον οποίο ζούμε βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε ένα επικίνδυνο σημείο. Εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες.

Βρισκόμαστε υπό την πίεση ενός επικίνδυνου προγράμματος λιτότητας, που βασίζεται σε ιδέες τις οποίες αποκαλούμε νεοφιλελευθερισμό και οι οποίες μας έχουν φέρει κοντά στην καταστροφή. Έχει οδηγήσει δισεκατομμύρια ανθρώπους σε σοβαρές δυσκολίες και πολλά εκατομμύρια ανθρώπους να αγωνίζονται, από την Ελλάδα στα ανατολικά έως την Ισπανία στα δυτικά, ενώ ταυτόχρονα έχει προσφέρει τεράστιο πλούτο σε μια ελάχιστη μειοψηφία.

Ο κινηματογράφος έχει πολλές παραδόσεις. Μία από αυτές είναι να είναι ένας κινηματογράφος διαμαρτυρίας και να εκπροσωπεί τα συμφέροντα των ανθρώπων που αγωνίζονται.

Ελπίζω αυτή η παράδοση να συνεχιστεί.

Όταν υπάρχει απελπισία, η ακροδεξιά την εκμεταλλεύεται. Πρέπει να δώσουμε ένα μήνυμα ελπίδας και να πούμε ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός και απαραίτητος"

Αυτό ήταν ένα μέρος της ομιλίας του Κεν Λόουτς, κατά την απονομή του Χρυσού Φοίνικα στο 69ο Φεστιβάλ Καννών, στις 22 Μαΐου 2016 για την ταινία «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ» (I, Daniel Blake). Δέκα χρόνια νωρίτερα, ο Άγγλος σκηνοθέτης είχε κερδίσει ξανά το Χρυσό Φοίνικα, αυτή τη φορά για την ταινία «Ο άνεμος χορεύει το κριθάρι» (The Wind That Shakes the Barley)

Βρισκόμαστε στην Ιρλανδία του 1920, η οποία βρίσκεται υπό βρετανική κατοχή. Ο νεαρός γιατρός Ντάμιεν Ο'Ντόνοβαν αποφασίζει να εγκαταλείψει την προοπτική μιας άνετης ζωής στο Λονδίνο και μιας πολλά υποσχόμενης ιατρικής καριέρας και να ενταχθεί στον IRA, στο πλευρό του αδελφού του Τέντι, συμμετέχοντας στον ένοπλο αγώνα εναντίον των βρετανικών δυνάμεων.

Μετά την εκεχειρία και την υπογραφή της Αγγλοϊρλανδικής Συνθήκης όμως, οι αγωνιστές διχάζονται. Κάποιοι  αποδέχονται τη Συνθήκη που προσφέρει στην Ιρλανδία (με εξαίρεση το βόρειο τμήμα της) περιορισμένη ελευθερία, μέσα στα πλαίσια της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, θεωρώντας ότι είναι ένα πρώτο βήμα προς την ανεξαρτησία. Κάποιοι άλλοι όμως, όπως ο Ντάμιεν, θεωρούν ότι η Συνθήκη προδίδει τον αγώνα για μια πλήρως ανεξάρτητη και κοινωνικά δίκαιη Ιρλανδία. Η πολιτική σύγκρουση μετατρέπεται έτσι σε εμφύλιο πόλεμο, φέρνοντας αντιμέτωπους ακόμη και τους δύο αδελφούς.

Όπως δηλώνει ο Κεν Λόουτς σε μια συνέντευξή του σε βρετανικά Μέσα

«Νομίζω ότι αυτό που συνέβη στην Ιρλανδία το 1920–1922 είναι μία από εκείνες τις ιστορίες που παραμένουν διαρκώς ενδιαφέρουσες. Όπως ο Ισπανικός Εμφύλιος, ήταν μια καθοριστική στιγμή. Αποκαλύπτει πώς ένας μακρόχρονος αγώνας για την ανεξαρτησία ανακόπηκε τη στιγμή της επιτυχίας του.

Η αποικιοκρατική δύναμη, καθώς αποποιούνταν την αυτοκρατορία της, κατάφερε παρ’ όλα αυτά να διατηρήσει ανέπαφα τα στρατηγικά της συμφέροντα. Αυτή ήταν η πανουργία ανθρώπων όπως ο Τσόρτσιλ, ο Λόιντ Τζορτζ, ο Μπίρκενχεντ και άλλοι. Όταν βρέθηκαν με την πλάτη στον τοίχο, όταν δεν ήταν πλέον προς το συμφέρον τους να συνεχίσουν να αρνούνται την ανεξαρτησία, επιδίωξαν να διαιρέσουν τη χώρα και να στηρίξουν εκείνους μέσα στο κίνημα της ανεξαρτησίας που ήταν διατεθειμένοι να αφήσουν την οικονομική εξουσία στα ίδια χέρια — στα χέρια ανθρώπων με τους οποίους, σύμφωνα με την παλιά έκφραση, μπορούσαν να κάνουν δουλειές.

Υπάρχει ένα μοτίβο που βλέπεις να επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά: αυτού του είδους η χειραγώγηση από την κυρίαρχη εξουσία, ο τρόπος με τον οποίο διαφορετικά συμφέροντα ενώνονται απέναντι σε έναν κοινό καταπιεστή και, τελικά, ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι αντιφάσεις αναγκαστικά εκδηλώνονται. Είμαι βέβαιος ότι μπορείς να το δεις και σήμερα σε μέρη όπως το Ιράκ, όπου η αντίθεση στις ΗΠΑ και τη Βρετανία ενώνει πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι θα διαπιστώσουν ότι έχουν διαφορετικά συμφέροντα όταν τελικά οι ΗΠΑ και οι Βρετανοί αναγκαστούν να αποχωρήσουν»

Οι χαρακτήρες της ταινίας δεν είναι πραγματικοί γιατί, όπως εξηγεί ο σεναριογράφος της ταινίας και στενός συνεργάτης του Κεν Λόουτς, Πολ Λάβερτυ:

«Αποφασίσαμε να κρατήσουμε τους χαρακτήρες πλασματικούς, αν και πολύ ριζωμένους στην πραγματικότητα. Αλλιώς, καπελώνεσαι από τις λεπτομέρειες, σταυρώνεσαι σχεδόν από αυτές, και περιορίζεται η ελευθερία σου να εξετάσει ευρύτερες ιδέες. Ήταν μία πρόκληση να δημιουργήσεις μία κλίμακα χαρακτήρων που θα μπορούσαν να αντανακλούν την πλούσια, σύνθετη ατμόσφαιρα της εποχής αλλά και από την άλλη να είναι αληθινοί, ολοκληρωμένες προσωπικότητες τριών διαστάσεων»

Παρόλα αυτά, ένας από τους χαρακτήρες της ταινίας, ο Dan, που τον υποδύεται ο Liam Cunningham, είναι εμπνευσμένος από τον ιστορικό Ιρλανδό επαναστάτη Τζέιμς Κόνολι, ο οποίος υποστήριζε πως ανεξαρτησία δεν σημαίνει απλώς να αλλάξει η σημαία ή να αντικατασταθεί ο Άγγλος δικαστής από Ιρλανδό. Είναι χαρακτηριστική η θέση του  Dan στην ταινία πως η Συνθήκη είναι μια παγίδα που απλώς θα αλλάξει το χρώμα της σημαίας και τη γλώσσα των καταπιεστών (από Αγγλικά σε Ιρλανδικά), αφήνοντας τους ντόπιους πλούσιους γαιοκτήμονες και κεφαλαιοκράτες να εκμεταλλεύονται τον λαό.

Επηρεασμένος από τον Dan και τις σοσιαλιστικές του ιδέες, o κεντρικός ήρωας της ταινίας, ο Damien (που τον υποδύεται ο μοναδικός Cillian Murphy που τον θαυμάσαμε αργότερα στους Peaky Blinders και στον Oppenheimer) , υποστηρίζει ότι αν η γη, τα εργοστάσια και ο πλούτος της Ιρλανδίας παραμείνουν στα χέρια των ντόπιων γαιοκτημόνων και των καπιταλιστών, ο λαός θα παραμείνει σκλαβωμένος, και η «ανεξαρτησία» θα είναι μια οφθαλμαπάτη, τονίζοντας ότι δεν πολέμησε για μια μισή ανεξαρτησία που προδίδει τους φτωχούς.

Ο Κεν Λόουτς συνεχίζει με την ταινία αυτή το μοναχικό δρόμο που συνειδητά έχει επιλέξει. Αυτόν του στρατευμένου καλλιτέχνη που στέκεται στο πλευρό της εργατικής τάξης και των επαναστατημένων, με διάχυτη την επιθυμία του να συνεισφέρει με την τέχνη του στην αλλαγή του κόσμου. Γιατί, όσο δύσκολο και αν φαντάζει αυτό, δεν πρέπει να μας κάνει να πάψουμε να ονειρευόμαστε

Ο Άνεμος Χορεύει το Κριθάρι / The Wind That Shakes the Barley
Σκηνοθεσία: Κεν Λόουτς
Σενάριο: Πολ Λάβερτι
Πρωταγωνιστές: Κίλιαν Μέρφι, Παντραϊκ Ντελανεϊ, Λίαμ Κάνιγχαμ, Όρλα Φιτζέραλντ
Μουσική: Τζορτζ Φέντον
Φωτογραφία: Μπάρι Άκρουιντ
Μοντάζ: Τζόναθαν Μόρις
Έτος Παραγωγής: 2006
Χώρα Παραγωγής: Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία
Διάρκεια: 126 λεπτά