«ΝΑΖΑ» είναι ο όρος που χρησιμοποιούν τα μέλη του ισραηλινού στρατού για τις ανθρώπινες παράπλευρες απώλειες των στρατιωτικών επιχειρήσεών τους: γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένους και άλλους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στον επιλεγμένο στόχο.

«ΝΑΖΑ» είναι και ο τίτλος του ερευνητικού ντοκιμαντέρ των Ισραηλινών δημοσιογράφων και δημιουργών Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ και το οποίο απέσπασε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στο φετινό Φεστιβάλ της Βενετίας προκαλώντας τεράστιες πολιτικές αντιδράσεις από πλευράς των Ισραηλινών και  δημόσιες απειλές κατά της ζωής των δημιουργών του

Το Naza βασίζεται στις μαρτυρίες 24 αξιωματικών των υπηρεσιών πληροφοριών και στρατιωτών, του Ισραηλινού στρατού χωρίς να αποκαλύπτονται τα πρόσωπα και οι ταυτότητές τους πάνω στον μηχανισμό που δημιουργήθηκε μετά την 7η Οκτωβρίου και στα μυστικά συστήματα που οργανώθηκαν από τον IDF για να εκτελέσουν τα μέλη της Χαμάς αδιαφορώντας για το κόστος που αυτό θα προκαλούσε στον άμαχο πληθυσμό. Μία μάλιστα από τις μαρτυρίες που προβάλλονται αναφέρει ότι είχε εγκριθεί επίθεση με αποδεκτές αναμενόμενες απώλειες έως και 500 αμάχων για έναν στόχο.

Σύμφωνα πάλι με αυτές τις μαρτυρίες, ο εντοπισμός αυτών που θεωρούνταν ύποπτοι για σχέσεις με τη Χαμάς γινόταν με τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (AI). Ο στόχος όμως, δεν περιοριζόταν στα συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά περιλάμβανε και το κτίριο στο οποίο ζούσαν, ανεξάρτητα από το πόσοι άμαχοι βρίσκονταν γύρω του. Αυτοί ακριβώς ήταν οι Νaza: γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι και άλλοι άμαχοι.

Μέσα από το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτεται ένα εφιαλτικό  και δίχως κανέναν ηθικό κώδικα ανθρωποκυνηγητό βγαλμένο μέσα από τα πιο ευφάνταστα δυστοπικά σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Ένας μηχανισμός επιλογής και εξόντωσης στόχων με συστήματα εντοπισμού, τεχνητή νοημοσύνη και οθόνες να θυμίζουν ένα απλό βιντεοπαιχνίδι. Μόνο που οι στόχοι δεν ήταν pixels στην οθόνη ενός υπολογιστή, αλλά πραγματικοί άνθρωποι  με τη συντριπτική πλειοψηφία τους να είναι άμαχοι

Είναι χαρακτηριστικό πως ένας από τους στρατιωτικούς θυμάται στο ντοκιμαντέρ ότι είχε ταξιδέψει με την οικογένειά του στην Πολωνία για να τιμήσει τη μνήμη των προγόνων του που μαρτύρησαν στα ναζιστικά κολαστήρια και η σκέψη του κατέληξε στο ερώτημα: «Οι Ναζί ήταν ο διάβολος, αλλά εγώ τι είμαι;».

Όπως εξηγούν οι δημιουργοί, δεν επιθυμούν να συγκρίνουν το Ολοκαύτωμα με τη γενοκτονία της Γάζας. Όμως: «Η μνήμη του Ολοκαυτώματος και του αντισημιτισμού δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως εργαλεία για να αποφεύγουμε να αντιμετωπίσουμε αυτό που συμβαίνει στη Γάζα. Το Ισραήλ έχει χρησιμοποιήσει τον αντισημιτισμό ως όπλο για να δικαιολογήσει τον εαυτό του»

Δεν χωράει καμία αμφιβολία πως οι δημιουργοί του «NAZA» είναι πραγματικοί ήρωες που δεν φοβήθηκαν το κόστος προκειμένου να υπηρετήσουν την αλήθεια και το δίκαιο. Όπως ήρωες είναι και κάποιοι μοναχικοί διανοούμενοι όπως ο Γκιντεόν Λέβι ο οποίος, κόντρα στο νοσηρό κλίμα τρόμου και σιωπής, τολμά να υψώνει τη φωνή του και να καταγγέλλει τα εγκλήματα του ίδιου του του κράτους. Αυτό έκανε και πριν από λίγες ημέρες όταν έγραψε ένα άρθρο γι’ αυτούς τους ήρωες και τη μαζική υστερία που προκάλεσαν στους Ισραηλινούς οι αποκαλύψεις του ΝΑΖΑ

«Η Σορ, ο Αμπραχάμ και εκείνοι οι θαρραλέοι στρατιώτες έσπασαν τη σιωπή. Αξίζουν τον βαθύ σεβασμό του Ισραήλ και θα τον λάβουν – αλλά μόνο στις σελίδες των βιβλίων ιστορίας»

Γκράφιτι στην Ισραηλινή πόλη του Ασντόντ με τα πρόσωπα των Γιουβάλ Άμπραχαμ και Ρέιτσελ Σορ, δημιουργών του «NAZA». Πάνω στη σύνθεση έχει γραφτεί στα εβραϊκά η λέξη «προδότες»

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην ισραηλινή εφημερίδα Haaretz – άλλο ένα παράδειγμα όασης μέσα σε μια έρημο φανατισμού, μίσους και ένοχης σιωπής.

Ας το διαβάσουμε

---------------------------------------------

Γκίντεον Λέβι : Χάρη στην υστερία γύρω από το «NAZA», το Ισραήλ συζητά επιτέλους για τη Γάζα

«Για έναν τρομοκράτη υπάρχουν έως και 500 nazas», ακούγεται στο ντοκιμαντέρ.

Το σήμα προερχόταν από παραβιασμένα κινητά τηλέφωνα. Η φράση «Dad is home» («Ο μπαμπάς είναι σπίτι») σήμαινε ότι ο ύποπτος είχε επιστρέψει στην κατοικία του. Τότε μπορούσε να χτυπηθεί ολόκληρος ο όροφος, μαζί με όσους βρίσκονταν σε αυτόν.

Σύμφωνα με όσα καταγράφει το δημοσίευμα, ακολουθούσε και άλλη φάση καταστροφής, κατά την οποία τα ερείπια κτιρίων πυρπολούνταν, εξαφανίζοντας ό,τι είχε απομείνει από τα σπίτια.

Το ντοκιμαντέρ για τη Γάζα έχει προκαλέσει τεράστιο σάλο σε εθνικό επίπεδο. Μετά από χρόνια καταπίεσης, άρνησης και ψεμάτων, απάθειας και αδιαφορίας, το πύον ξεχύθηκε με ορμή. Πρόκειται για μια υγιή διαδικασία, ακόμη κι αν περιλαμβάνει δυσάρεστες αποκαλύψεις.

Ακόμη και πριν προλάβει έστω και ένας Ισραηλινός —πλην του Ραβίβ Ντρούκερ— να δει την ταινία «NAZA», το φιλμ έχει ήδη συμβάλει τα μέγιστα στον δημόσιο διάλογο στο Ισραήλ. Οι σκηνοθέτες Ρέιτσελ Σορ και Γιουβάλ Αμπραχάμ πυροδότησαν μια υστερία. Και αυτή η υστερία είναι ό,τι καλύτερο έχει συμβεί στην ισραηλινή κοινωνία μετά την 7η Οκτωβρίου 2023.

Για πρώτη φορά, οι Ισραηλινοί συγκλονίζονται από κάτι που δεν αφορά ούτε τον Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ούτε τους ομήρους. Για πρώτη φορά, εξοργίζονται, σοκάρονται και βγαίνουν από τα ρούχα τους εξαιτίας του θορύβου που έρχεται από τη Λωρίδα της Γάζας. Και κατά βάθος, γνωρίζουν τον λόγο.

Αυτό το κύμα υστερίας —πρωτόγνωρο για το Ισραήλ— αποκαλύπτει επίσης το πραγματικό πρόσωπο σχεδόν ολόκληρης της κοινωνίας. Και τι περισσότερο θα μπορούσαμε να ζητήσουμε από ένα ντοκιμαντέρ, πόσο μάλλον πριν καν προβληθεί;

Αυτή η υστερία φέρνει στο φως κάτι που παρέμενε κρυμμένο επί χρόνια, αλλά ξαφνικά ξέσπασε. Μετά από χρόνια καταπίεσης, άρνησης και ψεμάτων, απάθειας και αδιαφορίας, το πύον ξεχύθηκε με ορμή. Πρόκειται για μια υγιή διαδικασία, ακόμη κι αν περιλαμβάνει δυσάρεστες αποκαλύψεις.

Το Ισραήλ ξεβολεύτηκε βίαια από τη νοσηρή του ηρεμία. Ξαφνικά, η συζήτηση στρέφεται στη Γάζα και όχι μόνο στις τιμές των πτήσεων προς το εξωτερικό.

Το «NAZA» διέλυσε την αποσύνδεση των Ισραηλιτών από την πραγματικότητα. Αυτό ήταν αναμενόμενο, ακόμη και όταν φαινόταν πως τίποτα δεν θα μπορούσε να κλονίσει τους Ισραηλινούς. Ωστόσο, η ένταση των αντιδράσεων αποκαλύπτει το μέγεθος του αποστήματος.

Η παράλογη οργή εναντίον των Szor και Abraham δείχνει ότι κατάφεραν να αγγίξουν τον πυρήνα του αποστήματος. Και αυτό είναι επώδυνο. Η σφοδρότητα της αντίδρασης φανερώνει ότι οι Ισραηλινοί νιώθουν πως κάτι καίγεται κάτω από τα πόδια τους. Όποιος ξεσπά με τέτοια οργή, αντιλαμβάνεται ότι κάτι έχει πάει πολύ στραβά. Μια κοινωνία σίγουρη για το δίκιο της δεν αντιδρά με αυτόν τον τρόπο απέναντι σε μια ταινία.

Αυτή η θύελλα μπορεί να κοπάσει, αλλά η έντασή της ίσως προμηνύει ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Αφού κρεμάσουμε τους δημιουργούς της ταινίας στην πλατεία της πόλης, ίσως κάποιος καταλάβει ότι επρόκειτο για μια τελευταία, απεγνωσμένη προσπάθεια αποφυγής, πνιγμού και καταστολής της αλήθειας.

Όμως, αυτή η αλήθεια θα καταδιώκει το Ισραήλ για πάντα, καθώς είναι αδύνατο να ξεφύγει κανείς από την ευθύνη για μια γενοκτονία. Αρκεί να ρωτήσετε τους Τούρκους. Αυτή η ενοχή δεν θα μας αφήσει ποτέ σε ησυχία. Θα αποτελεί μια αιώνια ντροπή.

Το «NAZA» προσέφερε επίσης κάτι ακόμη σημαντικό: έβγαλε όλες τις μάσκες. Πλέον, δεν υφίστανται διαχωρισμοί σε Αριστερά και Δεξιά, σε φωτισμένους και σκοταδιστές, σε ανθρωπιστές και βαρβάρους. Σχεδόν ομόθυμα, οι Ισραηλινοί επιτέθηκαν στην ταινία αυτή, αποκαλύπτοντας έτσι το πραγματικό τους πρόσωπο.

Ρατσιστές δημοσιογράφοι στάθηκαν στο πλευρό εκείνων που θεωρούνται φιλελεύθεροι, και εθνικιστές πολιτικοί ενώθηκαν με εκείνους που θεωρούνται δημοκρατικοί. Όλοι μαζί σχημάτισαν μια Μακαρθική χορωδία

Άλλωστε, ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη δήλωση του δεξιού δημοσιογράφου Αβρί Γκιλάντ, ότι το «NAZA» αποτελούσε ακρωνύμιο για τις εβραϊκές λέξεις που σημαίνουν «κακόβουλη αντισημιτική ζημιά», και στην άθλια, αποκρουστική άρνηση του κεντρώου δημοσιογράφου Γιαρόν Αβραάμ να παραδεχτεί οποιαδήποτε οικογενειακή σχέση με τον Γιουβάλ Αβραάμ (του οποίου το επώνυμο γράφεται με τον ίδιο τρόπο στα εβραϊκά);

Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη δήλωση του δεξιού δημοσιογράφου Αμίτ Σεγκάλ, ότι οι δημιουργοί της ταινίας ήταν «υποστηρικτές του γραφείου προπαγάνδας της Χαμάς», και στην «επιστημονική» και «μεθοδολογική» κριτική των αρθρογράφων της Haaretz, Ντρούκερ και Ούρι Μισγκάβ, οι οποίοι αποφεύγουν με κάθε τρόπο να ασχοληθούν με την ουσία του θέματος;

«Πού είναι το πλαίσιο;» ρωτούν οι υποκριτές επικριτές, οι οποίοι δεν θα τολμούσαν ποτέ να αναφερθούν στο παλαιστινιακό πλαίσιο της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου. «Πού είναι τα αποδεικτικά στοιχεία;» ρωτούν άνθρωποι που γνωρίζουν ότι οι σημαντικότερες δημοσιογραφικές έρευνες στην ιστορία –όπως το Γουότεργκεϊτ και τα Έγγραφα του Πενταγώνου– βασίστηκαν σε ανώνυμες μαρτυρίες. Και πάνω απ’ όλα, πού είναι οι δικές τους δημοσιογραφικές έρευνες για τη Γάζα;

Γνωρίζουν ότι το «NAZA» είναι η αλήθεια. Όμως θέλουν τα ονόματα των στρατιωτών που πήραν μέρος στη συνέντευξη, ώστε να κρεμαστούν κι εκείνοι στην πλατεία της πόλης, πλάι στους σκηνοθέτες.

Δεν υπάρχει επίσης καμία διαφορά ανάμεσα στη δήλωση του φασίστα πολιτικού της αντιπολίτευσης Αβιγκντόρ Λίμπερμαν —ότι πρόκειται για «εχθρούς του Ισραήλ που αυτοαποκαλούνται "κινηματογραφιστές"»—, στο εξωφρενικό κάλεσμα του αδαούς υπουργού Πολιτισμού Μίκι Ζοχάρ να τους αφαιρεθεί η υπηκοότητα και στη δειλή στάση του προοδευτικού πολιτικού Γιαΐρ Γκολάν, ο οποίος δηλώνει «καταδικάζω».

Οι διαφορές εντοπίζονται μόνο στο περιτύλιγμα. Το περιεχόμενο, ωστόσο, παραμένει το ίδιο και, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, φέρει τον τρομακτικό χαρακτήρα του μακαρθισμού.

Η Σορ, ο Αμπραχάμ και εκείνοι οι θαρραλέοι στρατιώτες έσπασαν τη σιωπή. Αξίζουν τον βαθύ σεβασμό του Ισραήλ και θα τον λάβουν – αλλά μόνο στις σελίδες των βιβλίων ιστορίας.