Ο Νίκος Μπελαβίλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολεοδομίας στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ και Διευθυντής του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ, μιλά στο Press Point και τον Πάνο Χαρίτο για τα πλημμυρικά φαινόμενα στη χώρα και τις πολιτικές αντιμετώπισης από τις αρμόδιες αρχές.

Απαντώντας στο ερώτημα ποια θα μπορούσαν να είναι τα μέτρα για τα πλημμυρικά φαινόμενα στην Αττική, ο Νίκος Μπελαβίλας λέει:

«Δεν είναι ένα μέτρο, είναι δεκάδες μέτρα. Οι τεχνικές, οι μέθοδοι για να αντιμετωπίσει κάποιος το νερό στις πόλεις, είναι πάρα πολλές και πρέπει να είναι πολλές και διαφορετικές.

Είναι διαφορετικό το φαινόμενο της Μάνδρας, διαφορετικό της Πικροδάφνης και διαφορετικό της Άνω Γλυφάδας. Διαφορετικό το τι συμβαίνει σήμερα στον Αγιόκαμπο ή με τον Daniel πριν μερικές εβδομάδες.

Δεν τσιμεντώνουμε. Σταματάμε να δημιουργούμε στεγανές επιφάνειες που δεν επιτρέπουν στο νερό να απορροφηθεί από τη γη. Αυτό σημαίνει ότι σχεδιάζουμε με ποιότητα και ευαισθησία τον δημόσιο χώρο και όχι με τον τρόπο που μάθαμε να τον σχεδιάζουμε στην Ελλάδα τον τελευταίο μισό αιώνα. Δεν υπάρχει λόγος να έχουμε ασφαλτοστρωμένες αυλές σχολείων για να μην πάνε τα παιδιά βρώμικα στα σπίτια με τα παπούσια με χώματα.

Μη εγκιβωτισμός των ρεμάτων. Ένα ρέμα που έχει μια κοίτη και μετατρέπεται σε τσιμεντένιο αγωγό, χάνει τη δυνατότητα να τραβήξει νερό.

Τον Κηφισό πρέπει να τον προσέξουμε γιατί το νερό μπορεί να παραλάβει εν δυνάμει είναι τεράστιο. Η υπερδόμηση της Αθήνας οδήγησαν στο να χτίσουμε σε έλη»

Ο Νίκος Μπελαβίλας είναι σαφής. "Δεν τσιμεντώνουμε. Σταματάμε να δημιουργούμε στεγανές επιφάνειες που δεν επιτρέπουν στο νερό να απορροφηθεί από τη γη". Δεν πρέπει να κάνουμε δηλαδή αυτό που επιχειρείται αυτή τη στιγμή στη Ραφήνα: Μια τσιμέντωση του Μεγάλου Ρέματος με ταυτόχρονη κατάργηση της φυσικής πλημμυρικής ζώνης της Πετρέζας (!). Τον ακούει κανείς από το Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου; Από την Περιφέρεια Αττικής μήπως; 

 του IRafina- Dimotis Η Ραφήνα-Δημότης

Απόκοσμο θέαμα στο λιμάνι και τις παραλίες της Ραφήνας

Λάσπη, φερτά και τοξικά υλικά έχουν πνίξει το λιμάνι και όλο το παραλιακό μέτωπο, ως άμεση συνέπεια της καταστροφής του Μεγάλου Ρέματος

Από τη στιγμή που οι τοπικοί άρχοντες –πρώην και νυν– δέχτηκαν, χωρίς τεκμηριωμένη επίσημη μελέτη, τις βίαιες παρεμβάσεις και την ΚΑΝΑΛΟΠΟΙΗΣΗ του Μεγάλου Ρέματος,  το αποτέλεσμα ήταν προδιαγεγραμμένο:

Καταστροφή του υγρότοπου, αποψίλωση της φυσικής βλάστησης και ανεξέλεγκτη μεταφορά φερτών υλικών με την πρώτη βροχή

Σήμερα, η λάσπη και τα τοξικά κατάλοιπα κατέληξαν στο λιμάνι και τις παραλίες της Ραφήνας, διαλύοντας τα γυμνά πρανή και απειλώντας ολόκληρο το παράκτιο και θαλάσσιο οικοσύστημα.

Πότε θα λογοδοτήσουν για αυτή την περιβαλλοντική καταστροφή;

ΥΓ. Εμείς πάντως, ως Attica Voice, όποτε περνάμε μπροστά από το γιαπί που κάποτε ήταν το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας, έρχεται στο μυαλό μας το "Σκόνη, πέτρες, λάσπη" του Δημήτρη Πουλικάκου. Το αφιερώνουμε στον πρώην και στη νυν δήμαρχο της πόλης που φρόντισαν ώστε κάθε μέρα να έχουμε σκόνη, πέτρες και λάσπη 

της Μαρίας Νάτση

Ίσως ήρθε η ώρα να υπερασπιστούμε όχι την γη που κατέχουμε, αλλά τη γη που μας φιλοξενεί.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων που εορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου, αποφασίσαμε να κάνουμε μία διαδρομή δίπλα στο δικό μας ποτάμι, το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας. Να διδαχτούμε από το παρελθόν και το παρόν του, να μιλήσουμε για πλημμύρες και αντιπλημμυρικά έργα  αλλά και να μεταφερθούμε στο δέλτα του Νίγηρα και τα δάση της βροχής στο Περού.

Έπειτα προσπαθούμε να ρίξουμε μια κλεφτή ματιά στην αθέατη πλευρά των μαζικών καταστροφών, χωρίς να ξεχνάμε πως τις μεγαλύτερες μαζικές καταστροφές τις προκαλεί ο πόλεμος.

Μέρος πρώτο: Follow the river - Ακολούθα το ποτάμι

Μέρος δεύτερο: Follow the money - Ακολούθα το χρήμα

Έβρεξε χθες και για μια φορά ακόμη η Αθήνα –και ολόκληρη η Αττική – έζησαν εικόνες ανοχύρωτης και απροστάτευτης πόλης

Γράφει επ’ αυτού ο Νίκος Μπελαβίλας, καθηγητής πολεοδομίας και ιστορίας της πόλης στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

«Ναι, αγαπητές και αγαπητοί, πάλι πλημμυρίσαμε. Πάλι υπερχείλισαν τα φραγμένα ρέματα, πάλι τα ποτάμια βγήκαν στους δρόμους, πάλι το αρχαίο έλος του Λεκανοπεδίου εμφανίστηκε στο Μοσχάτο, στο Φάληρο, στις Τζιτζιφιές.

Και η βροχή, αν, ο μη γένοιτο, ξεπεράσει τα 150 χιλιοστά στη λεκάνη του Κηφισού — όπως τείνει να συμβεί αυτή τη στιγμή στου Παπάγου, στο Χαλάνδρι ή όπως συνέβη πριν λίγα χρόνια στη Μάνδρα— ξεχάστε τα ποτάμια: τα νερά θα φτάσουν στη θάλασσα  μέσα από τα σπίτια, από την Πειραιώς και τη Θησέως.

Φίλοι δημοσιογράφοι, αυτή τη φορά καλέστε τους αρμόδιους υπουργούς, όχι τους επιστήμονες που εδώ και χρόνια προειδοποιούν και περιγράφουν με ακρίβεια τι θα συμβεί. Ρωτήστε τους: τι έκαναν;

Ποιο πρόγραμμα πολιτικής προστασίας υλοποιήθηκε; Ποια κονδύλια διατέθηκαν; Ποια ρέματα απελευθερώθηκαν; Ποια έργα εγκιβωτισμού εγκαταλείφθηκαν; Ποια αυθαίρετα που φράζουν τη ροή κατεδαφίστηκαν; Ποιες λεκάνες ανάσχεσης κατασκευάστηκαν, ποιές αντιπλημμυρικές ζώνες; Πόσα εκατομμύρια ευρώ δόθηκαν στην Περιφέρεια Αττικής και στους δήμους για να ξεκινήσουν έργα;

Αυτό είναι πλέον το ερώτημα. Όχι τι θα πάθουμε — αυτό το ξέρουμε. Αλλά πώς δεν θα το πάθουμε»

Πολύ φοβάμαι πως ο Νίκος Μπελαβίλας απευθύνεται σε ώτα μη ακουόντων. Τον ακούει κανείς;

Εδώ πάντως, στη Ραφήνα, το Μεγάλο Ρέμα –που βρίσκεται σε φάση βίαιου εγκιβωτισμού - έφτασε χθες στα όριά του (ας σημειώσουμε πάντως εδώ, πως αυτοί που πλημμύρισαν ήταν οι δρόμοι της πόλης και όχι το Ρέμα)

Και ούτε το έργο εγκιβωτισμού φαίνεται να αποσύρεται, όπως προτείνει ο καθηγητής, ούτε τα αυθαίρετα που φράζουν τη ροή του ρέματος κατεδαφίζονται. Όσο για τις λεκάνες ανάσχεσης που ο καθηγητής του Μετσοβίου προτείνει να κατασκευαστούν, εδώ στη Ραφήνα, αυτό ακούγεται σαν ανέκδοτο, καθώς το έργο εγκιβωτισμού προβλέπει κατάργηση και της φυσικής αντιπλημμυρικής ζώνης της Πετρέζας

Το ποτάμι μετατρέπεται σιγά σιγά σε τσιμεντένιο οχετό που κατεβάζει νερό με τρομερή ταχύτητα και αυτό αποκαλείται αντιπλημμυρικό έργο

Δυστυχώς, δεν γνωρίζουμε εάν υπάρχει ελπίδα σε αυτό τον τόπο. Γιατί δεν είναι μόνο οι πολιτικές και αυτοδιοικητικές ηγεσίες που επιδεικνύουν εγκληματική αδιαφορία - είναι και το σύνολο σχεδόν των πολιτών, που αντί να αντιμετωπίζουν τα ρέματα και τα ποτάμια σαν ευλογία, τα αντιμετωπίζουν σαν κατάρα

(η φωτογραφία είναι από το Υπουργείο Πολιτισμού και προέρχεται από τις ανασκαφές στις όχθες του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας)

του IRafina-Dimotis

Το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας — πηγή ζωής για την Ανατολική Αττική επί χιλιάδες χρόνια — μετατρέπεται σταδιακά σε οχετό, με την ανοχή και τη συνευθύνη της πρώην και της νυν δημοτικής αρχής. Ένα φυσικό και ιστορικό τοπίο εξαφανίζεται, όχι από άγνοια, αλλά από συνειδητές επιλογές.

Τα είχαμε γράψει εγκαίρως: https://tinyurl.com/h8nbsxxc και https://tinyurl.com/mptbdnye

Όπως συνήθως, ελάχιστοι έδωσαν σημασία.

Σήμερα έρχεται το CNN.gr να υπενθυμίσει το προφανές: «Σημαντική ανασκαφή στη Ραφήνα: Στο φως ταφή σε πίθο που χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ...Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά την αποκάλυψη από τον Δημήτριο Θεοχάρη των οικισμών της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στην περιοχή του παλαιού λιμένα (πλατεία Ελ. Βενιζέλου) και στη χερσόνησο του Ασκηταριού, τα πρόσφατα ευρήματα στις όχθες του ρέματος προσφέρουν νέα δεδομένα για την κοινωνική οργάνωση και τις μεταθανάτιες αντιλήψεις των κοινοτήτων της Ραφήνας »

Μαζί με το Μεγάλο Ρέμα καταστρέφονται αρχαιολογικά ευρήματα μοναδικής αξίας. Η πολιτιστική μας κληρονομιά χάνεται μπροστά στα μάτια μας, χωρίς ουσιαστική αντίδραση, χωρίς συλλογική απαίτηση προστασίας.

Και αυτό δεν είναι κάτι νέο. Το ίδιο συνέβη και την εποχή του μεγάλου αρχαιολόγου Δημήτρη Θεοχάρη, όταν πραγματοποιούσε τις πρώτες σημαντικές ανασκαφές στη Ραφήνα: https://tinyurl.com/2k7p4czf & https://tinyurl.com/28pyjfu7

Αντί η περιοχή να αγκαλιάσει την ιστορία της, επέλεξε — με ελάχιστες εξαιρέσεις — την αδιαφορία. 

Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Όχι γιατί δεν ξέραμε. Αλλά γιατί δεν θελήσαμε να ξέρουμε

Η καταστροφή του Μεγάλου Ρέματος δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο. Είναι μια πράξη διαγραφής μνήμης.

Και η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα — είναι στάση. Και μάλιστα πολιτική.