Διαδηλωτές γύρω από τις σορούς θυμάτων της 3ης Δεκεμβρίου 1944

Ο Άδωνις Γεωργιάδης είναι η μέγιστη προσωποποίηση της βαθιάς κατάπτωσης του πολιτικού συστήματος της χώρας. Όταν μια χώρα βάζει στη θέση του Υπουργού Υγείας έναν άνθρωπο που ασκούσε το επάγγελμα του εκδότη και τηλεπωλητή αμφιβόλου αξίας και ηθικής βιβλίων και διαφήμιζε από την τηλεόραση νανογιλέκα για πάσα νόσο και για πάσα … χρήση, η χώρα αυτή αναμφίβολα έχει τεράστιο πρόβλημα

Προχθές, 3^η του Δεκέμβρη, ο απεραντολόγος τηλεμαϊντανός έσπευσε να δοξάσει τη δολοφονική επίθεση των δοσιλόγων, των χιτών, των ταγματασφαλιτών, των φιλοβασιλικών και των Άγγλων αποικιοκρατών ενάντια στον άμαχο ελληνικό λαό που διαδήλωνε ειρηνικά

Αισθάνθηκε μάλιστα την υποχρέωση να ευχαριστήσει του Άγγλους "συμμάχους" και προσωπικά τον βρετανό πρωθυπουργό Ουίνστον Τσώρτσιλ, ο οποίος τα ξημερώματα της 5ης Δεκεμβρίου έστειλε τηλεγράφημα στον βρετανό στρατηγό Σκόμπι δίνοντάς του την εντολή: «Αντιμετωπίστε την Αθήνα ως κατακτηθείσα πόλη!»

Εμείς, ως απάντηση στις ιταμές δηλώσεις του εκδότη βιβλίου που αρνείται το Ολοκαύτωμα, του αρνητή των νεκρών του Πολυτεχνείου, του αρνητή της γενοκτονίας της Γάζας και του αρνητή του εγκλήματος των Τεμπών παραθέτουμε την άποψη του μεγάλου Χατζιδάκι για τα Δεκεμβριανά:

«Τα Δεκεμβριανά δεν ήταν αντίδραση των κομμουνιστών . Ήταν η αγανάκτηση των παιδιών της γαλαρίας που βλέπαν τους συντρόφους τους και τα όνειρά τους στα φέρετρα, από σφαίρες που ρίξαν δοσίλογοι και φασίστες, φορώντας γαλάζιους μανδύες εθνικοφροσύνης.

Και όλα αυτά τα ελληνικά αποβράσματα με την επίσημη υποστήριξη του νεαρού τότε κράτους, είχανε ένα εχθρό: την ψυχή των παιδιών της γαλαρίας.

Εκατομμύρια ελληνικά παιδιά που πιστέψαν στην απελευθέρωση, αλλά βρέθηκαν ευθύς αμέσως απέναντι στον ίδιο χωροφύλακα, στο ίδιο δικαστή, στα ίδια ανάλγητα αρμόδια πρόσωπα που αντιμετώπιζαν πριν λίγα κιόλας χρόνο, όταν ακόμη υπήρχαν Γερμανοί.

Και θέλησαν, πριν αποκλειστούν στη γαλαρία τους, να διαμαρτυρηθούν κραυγάζοντας για τελευταία φορά...»

Στο ίδιο έργο θεατές εσύ κι εγώ τραγουδιστές

φανατικοί της πιο φευγάτης εξουσίας

οι ήχοι μας διαδηλωτές και τα στιχάκια εμπρηστές

αυτό το έργο είναι παιχνίδι φαντασίας

(στίχοι Αντώνης Ανδρικάκης)

Χθες παίχτηκε άλλη μία πράξη ενός έργου στο οποίο συμμετέχει ολόκληρη η χώρα

Λίγα λόγια για το έργο

Πριν από 15 χρόνια, ένα πλοίο που επί τρεις δεκαετίες το κυβερνούσαν εναλλασσόμενα δύο οικογένειες καπεταναίων, έπεσε στα βράχια

Το πλήρωμα του πλοίου εξεγέρθηκε και έβαλε στο τιμόνι έναν νέο δόκιμο καπετάνιο, τον Ελπιδοφόρο που τους υποσχέθηκε πως θα ξεκολλήσει το πλοίο από τα βράχια και θα το οδηγήσει σε ήρεμες και όμορφες θάλασσες.

Ήταν νέος, ωραίος - και έλεγε και ποιήματα. “Η πιο όμορφη θάλασσα”, τους είπε, “είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει”

Δεν γνωρίζουμε εάν ο ίδιος ήξερε ότι το απόσπασμα ήταν του Αζίζ Νεσίν ή αν του το είχε σφυρίξει ο πιστός του φίλος, ο Θανάσης, μια παλιά καραβάνα που ήξερε πολλά πράγματα – όπως το να γράφει βιβλία και να υποστηρίζει πότε το ένα και πότε το αντίθετο. Αυτό που ξέρουμε είναι ότι το πλήρωμα ήταν ενθουσιασμένο και έτοιμο να σηκώσει πανιά

Αμ δε! Οι μέρες περνούσαν, αλλά μάταια περίμεναν το σύνθημα. “Γνωρίζουμε ότι το καράβι είναι στα βράχια, όμως εάν το ξεκολλήσουμε μπορεί να βουλιάξει” τους είπε ο Ελπιδοφόρος. “Ας το αφήσουμε έτσι όπως είναι . Θα τρώμε λιγότερο, θα ψαρεύουμε και λίγο και κάπως θα τη βγάλουμε”

Το πλήρωμα σήκωσε τους ώμους και ένευσε συγκαταβατικά. Όσο για τους αξιωματικούς που πίεζαν για δράση, τους παρέδωσε στην πυρά των δημοσιογράφων  

Πέντε χρόνια έμεινε καπετάνιος ο Ελπιδοφόρος με  το πλοίο κολλημένο στα βράχια. Δεν βούλιαζε, αλλά ούτε και προχωρούσε. Τα ύφαλα είχαν γεμίσει πρασινάδα και στρείδια και το πλήρωμα συνήθισε την ακινησία. Έπαιρνε και καμιά κονσέρβα και βολευόταν - πού να μπλέκεις τώρα με φουρτούνες και καρχαρίες;

Στο τέλος, τόσο είχε συνηθίσει στην ακινησία, που αποφάσισε να αλλάξει καπετάνιο και να βάλει στη θέση του έναν από τις παλιές οικογένεις – αυτές ακριβώς που είχαν ρίξει το πλοί στα βράχια. “Αφού έτσι κι αλλιώς το καράβι δεν κουνιόταν, όποιος και να είναι καπετάνιος το ίδιο κάνει”, σκέφτηκε το πλήρωμα και έστειλε τον Ελπιδοφόρο στην καμπίνα του, όπου αυτός έπεσε σε έναν βαθύ ύπνο

Έξι χρόνια πέρασαν με το νέο καπετάνιο. Το καράβι έγινε ένα με τα βράχια. Η πρασινάδα στα ύφαλα είχε πια γίνει δάσος. Οι προμήθεις του πληρώματος λιγόστευαν. Αντίθετα, ο καπετάνιος, κλεισμένος στην καμπίνα του, μαζί με τους αξιωματικούς, γλεντούσε καθημερινά με χαβιάρι και σαμπάνια. Όποιος τολμούσε να διαμαρτυρηθεί, έτρωγε ξύλο και παραδιδόταν στον Αρη Πορτοσάλτε, τον δήμιο του πλοίου

Οι αναταραχές ξύπνησαν τον Ελπιδοφόρο, που έφτιαξε έναν καφέ, απελευθέρωσε ένα περιστέρι που είχε κλειστεί μαζί του στην καμπίνα και άρχισε να γράφει ένα βιβλίο

Tο πλήρωμα του πλοίου έσπευσε να το αγοράσει. “Τουλάχιστον θα διαβάζουμε για να ξεχνάμε την πείνα μας”, σκέφτηκαν. ”Και ίσως, αν τον ξαναβάλουμε καπετάνιο, μπορεί να τρώμε περισσότερο φαγητό και λιγότερο ξύλο. Είναι κι αυτό μια κάποια λύσις”

Η συνέχεια του έργου σε κάποιο άλλο θέατρο, σε κάποια άλλη πόλη

Σήμερα, Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου στις 19:00 στο Κοινωνικό Κέντρο ΒΟΞ (Αραχώβης και Θεμιστοκλέους, Εξάρχεια), πραγματοποιείται εκδήλωση – συζήτηση με αφορμή το νέο νομοσχέδιο για τον Άγνωστο Στρατιώτη και τις συλλήψεις και καταδίκη μελών του Ρουβίκωνα για το άνοιγμα πανό μπροστά από τη Βουλή

Την εκδήλωση διοργανώνει ο Ρουβίκωνας και συμμετέχουν σε αυτήν ο Φ. Βασιλόγιαννης ( Καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ), ο Ξ. Κοντιάδης (Συνταγματολόγος και Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και Κοινωνικής Διοίκησης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο) και η Α. Παπαρούσου (Δικηγόρος)

Ένας από τους συμμετέχοντες, ο καθηγητής Ξενοφών Κοντιάδης, εξηγώντας τη συμμετοχή του στην εκδήλωση  αναφέρει:

Για την έννοια της πολιτικής ανυπακοής και τα όρια της εναντίωσης απέναντι στο μονοπώλιο της θεσμοποιημένης βίας έχουν γραφτεί σπουδαία έργα, από τον Θορώ μέχρι τον Λοκ, τον Γκάντι και τον Κινγκ και από τον Μαρκούζε μέχρι τον Ρωλς. Όμως κάθε θεωρία δοκιμάζεται και αξιολογείται τελικά στην πράξη.

Με τη δράση του Ρουβίκωνα μπορεί κανείς να συμφωνεί ή να διαφωνεί, γενικώς ή κατά περίπτωση, για λόγους πολιτικούς, θεσμικούς ή αισθητικούς. Δεν μπορεί όμως κανείς να ισχυριστεί ότι αποτελεί ένα φαινόμενο χωρίς σημαντικό ενδιαφέρον για την πολιτική φιλοσοφία, την πολιτική επιστήμη και τη συνταγματική θεωρία, αλλά και για κάθε σκεπτόμενο πολίτη.

Πριν από δύο εβδομάδες μέλη του Ρουβίκωνα κράτησαν ένα πανό μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη. Για την ενέργειά τους αυτή καταδικάστηκαν σε 9 μήνες φυλάκιση με βάση τη γνωστή αντισυνταγματική τροπολογία που απαγορεύει απολύτως τη συνάθροιση και την ελεύθερη έκφραση σε ένα μεγάλο δημόσιο χώρο μπροστά από τον Άγνωστο Στρατιώτη και τη Βουλή. Με αυτή την αφορμή και ενόψει της δημόσιας διαφωνίας μου με την τροπολογία και με την συγκεκριμένη ποινική καταδίκη δεχτήκαμε από τον Ρουβίκωνα πρόσκληση σε ανοιχτή συζήτηση-εκδήλωση για τα θέματα αυτά.

 Γνωρίζοντας τις αντιδράσεις που ενδέχεται να προκαλέσει η συμμετοχή μας σε αυτή τη συζήτηση και το όποιο "κόστος" που μπορεί να έχει η αποδοχή της πρόσκλησης, ο καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή Φίλιππος Βασιλόγιαννης και εγώ αποφασίσαμε να συμμετάσχουμε. Η συζήτηση για την πολιτική ανυπακοή ή για τα όρια της βίαιης εναντίωσης σε κρατικές αυθαιρεσίες δεν μπορεί να γίνεται μόνο σε πανεπιστημιακές αίθουσες και σε κλειστά σεμινάρια.

Η συζήτηση της ερχόμενης Τετάρτης είναι κατά τη γνώμη μου διπλά σημαντική. Αφορά την πολιτική ανυπακοή με αφορμή την άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης σε έναν δημόσιο χώρο, για την οποία επιβλήθηκε ποινική καταδίκη, αλλά είναι επίσης ένας διάλογος με τους ανθρώπους που αποφάσισαν εν γνώσει των αναμενόμενων ποινικών κυρώσεων να εκφράσουν την πολιτική τους ανυπακοή απέναντι σε μία αντισυνταγματική νομοθεσία.

Μεγάλος είναι ο διαδικτυακός “εμφύλιος” που έχει ξεσπάσει με αφορμή την πρόθεση του Γιώργου Χατζιδάκι (γιού του Μάνου Χατζιδάκι και αποκλειστικού διαχειριστή των πνευματικών δικαιωμάτων του έργου του μεγάλου καλλιτέχνη) να κινηθεί νομικά προκειμένου να απαγορεύσει μια σειρά συναυλιών στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας περιοδείας με έργα των Χατζιδάκι-Θεοδωράκη και με ερμηνευτές τη Νατάσα Μποφίλιου και το Γιάννη Χαρούλη

Στο διαδικτυακό αυτό “πόλεμο” παίρνουν μέρος και διακεκριμένοι Έλληνες καλλιτέχνες - στιχουργοί, συνθέτες, ερμηνευτές – αλλά και πολυάριθμοι λάτρεις της μουσικής, άλλοι συντασσόμενοι με την πλευρά του Γιώργου Χατζιδάκι και άλλοι με τους διοργανωτές της συναυλίας

Με το παρόν άρθρο δεν πρόκειται να πάρουμε θέση υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Στόχος μας είναι να θέσουμε κάποια ερωτήματα και να αναδείξουμε κάποια λάθη, υπερβολές ή παραλείψεις  και από τις δύο πλευρές. Είναι αναμφίβολο πως το ζήτημα είναι σύνθετο, πως κάθε πλευρά διαθέτει ένα μέρος του δικαίου και πως αυτά τα φαινόμενα δεν είναι σπάνια σε ένα κόσμο όπου σχεδόν τα πάντα αντιμετωπίζονται ως εμπορεύσιμα προϊόντα

Είναι βέβαιο επίσης πως, πέρα από το συγκεκριμένο θέμα, η συζήτηση πυροδοτεί και δύο βασικά ερωτήματα, όπως

α) είναι θεμιτό και ηθικό να καταβάλλονται πνευματικά δικαιώματα ακόμη και 70 χρόνια μετά το θάνατο του δημιουργού, προς όφελος δύο γενιών κληρονόμων;

β) έχει το δικαίωμα ένας καλλιτέχνης - ή ο κληρονόμος του- να απαγορεύει την εκτέλεση των έργων του, ακόμη και αν αποδίδονται πλήρως τα νόμιμα πνευματικά δικαιώματα;

Ας αφήσουμε όμως τα ερωτήματα αυτά να αιωρούνται – αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να επανέλθουμε σε μελλοντικό άρθρο - και ας εστιάσουμε στη συγκεκριμένη υπόθεση, ξεκινώντας από τις αφίσες προώθησης της περιοδείας, οι οποίες παραπέμπουν ευθέως σε εξώφυλλα κασετών που πωλούνταν σε υπαίθριους πάγκους γύρω από την Ομόνοια τη δεκαετία του’80 ή σε Μοναστηράκι των 90΄ς. Μόνο το τσολιαδάκι λείπει από την αφίσα και ένα μπουκαλάκι ούζο - ίσως και τρεις τύποι να χορεύουν συρτάκι

Σχετικά με το θέμα της αφίσας, ο υπεύθυνος διοργάνωσης της συναυλίας, ο Michel Boersma, CEO της GTP Entertainment Michel Boersma με έδρα στο Λονδίνο, ένας  «βραβευμένος παραγωγός με 30 χρόνια εμπειρίας στη δημιουργία, την παραγωγή και τη διαχείριση ζωντανής ψυχαγωγίας και εκθέσεων» δήλωσε στην ΕφΣυν πως

«Στόχος μας είναι επίσης να προσελκύσουμε ένα νέο διεθνές (μη ελληνικό) κοινό, ανθρώπων που ενδιαφέρονται για τη world music. Μια νέα γενιά θαυμαστών του Χατζιδάκι και του Θεοδωράκη, δηλαδή.

Αυτό το δυνητικό κοινό χρειάζεται οπτικά μηνύματα που να αναγνωρίζει αμέσως, καθώς είναι πιθανό να μην είναι τόσο εξοικειωμένο με τα ονόματα των συνθετών όσο ένας Έλληνας. Γι’ αυτό επελέγη η εικόνα του Παρθενώνα για τη φετινή περιοδεία – για άμεση αναγνωρισιμότητα»

Δεν γνωρίζουμε εάν ο συγκεκριμένος άνθρωπος αντιλαμβάνεται πως με τη δήλωσή του υποτιμά την καλλιτεχνική βαρύτητα των δύο μεγάλων Ελλήνων συνθετών, δηλώνοντας πως η εικόνα της Ακρόπολης θα βοηθήσει στην αναγνωρισιμότητα του έργου τους. Είναι σα να μας λέει πως μια αφίσα των Pink Floyd θα χρειαζόταν τον Big Ben ή το Στόουνχετντζ  - ή μια αφίσα του Bob Dylan το άγαλμα της Ελευθερίας. Αστειότητες που προδίδουν άγνοια, ασέβεια και μια καθαρά οικονομίστικη αντίληψη πως όλα επιτρέπονται για την επίτευξη του στόχου – που δεν είναι άλλος από την κερδοφορία του εγχειρήματος

Από την άλλη πλευρά, ο Γιώργος Χατζιδάκις κατηγορήθηκε από πολλούς ότι παραχωρεί  πολύ δύσκολα άδειες για δημόσιες εκτελέσεις των έργων του Μάνου, γεγονός που – σύμφωνα με τους επικριτές του - εμποδίζει τη διάδοση του έργου του και ίσως και την ανανέωσή του μέσω καινούργιων επανεκτελέσεων.

Ο ίδιος, απαντώντας, δήλωσε 

«Είναι γνωστό ότι, στο όνομα της καλλιτεχνικής και αισθητικής αρτιότητας, ο Μάνος Χατζιδάκις απέρριπτε συστηματικά προτάσεις που δεν ανταποκρίνονταν στο όραμά του και στις αρχές του, αδιαφορώντας για το οποιοδήποτε οικονομικό ή άλλο όφελος. Μετά τον θάνατό του, ως γιός και μοναδικός κληρονόμος του, είναι μέγιστη ευθύνη μου να διαφυλάσσω το έργο του με τον τρόπο που ο ίδιος είχε προσδιορίσει»

Πολλά μπορούν να του καταλογιστούν – και ήδη πολλοί το έκαναν κατηγορώντας τον πως λόγω της στάσης του το έργο του Μάνου Χατζιδάκι δεν προβάλλεται τόσο, όσο θα του άξιζε

Ξεχνούν όμως όλοι αυτοί ότι και ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις, όσο ζούσε, είχε μία παρόμοια στάση επιβάλλοντας ένα πλήθος απαγορεύσεων. Θα είχαν άραγε το θάρρος οι ίδιοι επικριτές να του απευθύνουν τότε τις ίδιες κατηγορίες; Ή μήπως βρίσκουν σήμερα το εύκολο θύμα και σηκώνουν την παντιέρα – και χρησιμοποιώντας, κάποιοι, ακόμη και το γεγονός ότι ο Γιώργος  είναι θετός και όχι φυσικός γιος του Μάνου ως όπλο σε αυτή την αντιπαράθεση;

Ας θυμηθούμε λοιπόν ότι ο Μάνος Χατζιδάκις, σε όλη του τη ζωή, επέβαλλε ένα πλήθος περιορισμών σχετικά με τον τρόπο χρήσης του έργου του. Απαγόρευε, για παράδειγμα, τη χρήση των έργων του σε διαφημίσεις, τη χρήση τους από πολιτικά κόμματα, την αποσπασματική εκτέλεση μεγάλων έργων του, την εκτέλεσή τους από συγκεκριμένους ερμηνευτές, τη χρήση τους σε τηλεοπτικές εκπομπές χαμηλής ποιότητας ή τη διασκευή τους χωρίς την άδειά του

Γενικά, κάθε φορά που ετίθετο θέμα αδειοδότησης, υπήρχε αγωνία για το εάν ο Μάνος Χατζιδάκις θα δώσει τη συγκατάθεσή του

Ας θυμηθούμε λοιπόν κάποιες χαρακτηριστικές περιπτώσεις – στην πρώτη από αυτές, ο Μάνος Χατζιδάκις έδρασε από κοινού με τον άλλο μεγάλο συνθέτη, τον Μίκη Θεοδωράκη

1984 - Ομαδικό απαγορεύεται

Τον Απρίλιο του 1984, ένας μεγάλος αριθμός συνθετών και στιχουργών, με επικεφαλής τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, αποχωρεί από το συνδικαλιστικό τους όργανο – την Ένωση Μουσικοσυνθετών Στιχουργών Ελλάδας (ΕΜΣΕ) και συστήνουν την Ένωση Δημιουργών Ελληνικού Τραγουδιού (ΕΔΕΤ).

Αιτία ήταν η έντονη διαφωνία τους με το νομοσχέδιο για τα πνευματικά δικαιώματα, το οποίο περιελάμβανε και τα λεγόμενα “συγγενικά δικαιώματα” – δηλαδή το δικαίωμα των εκτελεστών (τραγουδιστών, μουσικών, ηθοποιών κ.λπ.) να λαμβάνουν και αυτοί ποσοστά όταν τα έργα στα οποία συμμετέχουν παίζονται από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση

Όπως ισχυρίζονταν οι δημιουργοί, το νομοσχέδιο αυτό έδινε το δικαίωμα στους ερμηνευτές να απαγορεύουν την εκτέλεση έργων στα οποία συμμετείχαν. Προφανώς οι συνθέτες θεωρούσαν πως μόνο αυτοί θα έπρεπε να έχουν τέτοιο δικαίωμα

Στην πραγματικότητα, ήταν μια προσπάθεια των συνθετών να διατηρήσουν το “πάνω χέρι” απέναντι στους τραγουδιστές, καθώς έβλεπαν τραγουδιστές-εκτελεστές να αποκτούν φήμη που κάποιες φορές ξεπερνούσε τους ίδιους τους δημιουργούς

 Αποκορύφωμα της σύγκρουσης με τους τραγουδιστές ήταν η απαγόρευση, τον Μάιο του ίδιου χρόνου, που επέβαλλαν οι συνθέτες στους Γιώργο Νταλάρα, Χαρούλα Αλεξίου και Δήμητρα Γαλάνη να ερμηνεύουν τραγούδια τους

Δημιουργήθηκε τότε μία μεγάλη ένταση αλλά και μία μεγάλη νομική σύγχυση, καθώς υπήρχαν συνδημιουργοί-στιχουργοί που δεν συμφωνούσαν με την απαγόρευση

Κάποια στιγμή βέβαια η κατάσταση εκτονώθηκε, οι δημιουργοί και οι “απαγορευμένοι”  τραγουδιστές τα βρήκαν και η ΕΔΕΤ αποδυναμώθηκε μέχρι που διαλύθηκε

Όσο για το επίμαχο νομοσχέδιο, τελικά έγινε νόμος εννέα χρόνια αργότερα, το 1993

1985 – Χατζιδάκις/Μπάλτσα

Το Νοέμβριο του 1985, ο Μάνος Χατζιδάκις απαγορεύει στον Σταύρο Ξαρχάκο και στην Αγνή Μπάλτσα να περιλάβουν τραγούδια του σε δίσκο

Όπως δήλωσε: «Θεωρώ τελείως ακατάλληλη την κυρία Μπάλτσα να πει τραγούδια μου σ’ αυτό τον δίσκο για τον οποίο κανένας δεν ζήτησε την άδειά μου»

Στην απαγόρευση αντιδρά δημόσια ο συνδημιουργός-στιχουργός των τραγουδιών, Αλέκος Σακελλάριος, δηλώνοντας ότι αυτός δεν συμφωνεί με την απαγόρευση. Και αρχίζει έτσι ένας δημόσιος καβγάς μεταξύ των δύο, μέσω της “Ελευθεροτυπίας”, όπου ανταλλάσσονται βαρύτατοι και χαμηλού επιπέδου χαρακτηρισμοί

«Επιπόλαιος γέρων» ο Σακελλάριος, κατά τον Χατζιδάκι, τον οποίο «έβλεπα ως τώρα με συμπάθεια και τον θεωρούσα απλώς γραφικό, χωρίς να μου διαφεύγει μερικές φορές το βλέμμα του. Φαίνεται ότι αυτός ο κύριος κρύβει πολλές ασχήμιες μέσα του»

«Η ηλικία πειράζει μόνο μερικές κακογερασμένες χοντρές κυρίες, που με παρδαλά ντυσίματα προσπαθούνε να φαίνονται νέες», ανταπαντάει ο Σακελλάριος.

Ο Ξαρχάκος και η Μπάλτσα περιορίστηκαν σε ένα πικρό “ουδέν σχόλιον” . Παρόλα αυτά, ο Μάνος Χατζιδάκις δεν κατάφερε να εμποδίσει την κυκλοφορία του δίσκου στο εξωτερικό από τη γερμανική εταιρεία Deutsche Grammophon, στην οποία ο συνθέτης είχε εκχωρήσει τα δικαιώματά του

Τον Σεπτέμβριο του 2009, μάλιστα, με το Μάνο Χατζιδάκι να έχει φύγει πλέον από τη ζωή, ο Ξαρχάκος και η Μπάλτσα εμφανίστηκαν θριαμβευτικά στο Ηρώδειο , παρουσιάζοντας και τα επίμαχα τραγούδια χωρίς κανείς να τους το απαγορεύσει

Η πλευρά του Θεοδωράκη

Στο θέμα της διαμάχης μεταξύ του Γιώργου Χατζιδάκι και των διοργανωτών της περιοδείας Μποφίλιου-Χαρούλη παρενέβη και η πλευρά του Μίκη Θεοδωράκη και πιο συγκεκριμένα  η Schott Music GmbH & Co., διαχειρίστρια των πνευματικών δικαιωμάτων του Μίκη Θεοδωράκη – αν έχετε ζαλιστεί από την ατελείωτη παράθεση ξενικών εταιρικών ονομάτων, ζητάμε συγγνώμη. Αυτά συμβαίνουν από τη στιγμή που όλα στον κόσμο μας γίνονται εμπόρευμα

Στην ανακοίνωση αυτή αναφέρει πως:

Πληροφορηθήκαμε από το διαδίκτυο την είδηση για την πραγματοποίηση της περιοδείας και δεν θελήσαμε ως τώρα να προβούμε σε κάποια ενέργεια ή δήλωση, αφ' ενός γιατί ο νόμος δεν απαιτεί άδεια όταν ένα έργο που έχει κυκλοφορήσει εκτελείται ως έχει και όχι σε διασκευή και αφ' ετέρου γιατί οι απόψεις του Μίκη Θεοδωράκη, ως γνωστόν, ήταν ότι "απαγορεύεται το απαγορεύεται", ότι από την ώρα που ένα έργο δημιουργείται και κυκλοφορεί, αυτονομείται, φεύγει και από τον ίδιο τον δημιουργό του και επομένως μπορεί να παίζεται ελεύθερα και ότι ο τελικός κριτής για το τι μένει για πάντα και τι πηγαίνει στον κάλαθο των αχρήστων, είναι ο χρόνος και το κοινό.

Από την άλλη πλευρά όμως, ο Μίκης Θεοδωράκης συνδεόταν με μακρόχρονη και βαθύτατη σχέση φιλίας και εκτίμησης με τον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος όρισε να είναι ο γιος του αυτός που θα διαχειρίζεται το όνομα και το έργο του όταν δεν θα είναι ο ίδιος στη ζωή. Και πιστεύουμε ότι ο Μίκης Θεοδωράκης δεν θα αισθανόταν καθόλου καλά να συμμετέχει σε περιοδεία που πραγματοποιείται με πλήρη αντίθεση του ανθρώπου που ο Μάνος Χατζιδάκις όρισε να αποφασίζει για το έργο του.

Εφ’ όσον δεν αντιτίθεται σε κάποια διάταξη νόμου η περιοδεία αυτή, που μάλιστα φαίνεται να είναι περιοδεία υψηλών προδιαγραφών και από πλευράς συντελεστών και από πλευράς αιθουσών στις οποίες θα λάβουν χώρα οι συναυλίες και εφ’ όσον οι παραπάνω απόψεις του δημιουργού που εκπροσωπούμε μας δεσμεύουν απόλυτα, ενώ βεβαίως δεν έχουμε καμία αρμοδιότητα σε θέματα του έργου του Μάνου Χατζιδάκι, δεν προτιθέμεθα προς το παρόν να προβούμε σε κάποια ενέργεια αλλά θα θέλαμε να απευθυνθούμε στην οργανώτρια εταιρεία και να την καλέσουμε να κάνει ό,τι είναι δυνατόν, ώστε να λήξει το συντομότερο η διαμάχη αυτή, που φέρνει και την “πλευρά Θεοδωράκη” σε πάρα πολύ δύσκολη θέση και να βρεθεί άμεσα μία λύση που να σέβεται τις απόψεις του κ. Γιώργου Χατζιδάκι, ο οποίος σύμφωνα με την επιθυμία και τα όσα έχει ορίσει ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις, εκπροσωπεί και διαχειρίζεται το έργο του»

Η συνέχεια επί της οθόνης του Διαδικτύου – στην καλύτερη των περιπτώσεων

Πηγές:

https://www.efsyn.gr/themata/peridiabainontas/143105_apagoreyseis-alla-kai-kabgades

https://www.lifo.gr/now/entertainment/theoro-teleios-akatallili-tin-kyria-na-pei-tragoydia-moy-otan-o-manos-hatzidakis?fbclid=IwY2xjawOaOn5leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBhRjFuOVNZQm1TZGRPVW1Qc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHrZtcFD5_cvsn-vUHWDwdi-9i6jco6fDgZUJ7WGi7RY3IIE0tN2fbOTyvbOp_aem_1y6peQejiEBYWBbHRtDUIg

https://mikropragmata.lifo.gr/zoi/o-gios-tou-chatzidaki-i-diafimisi-i-mpofiliou-ki-o-charoulis/

https://www.efsyn.gr/tehnes/moysiki-horos/492330_moysikos-emfylios-gia-tin-periodeia-sto-exoteriko

https://www.efsyn.gr/tehnes/moysiki-horos/492047_mia-diafimisi-kai-mia-periodeia-poy-exethesan-ton-giorgo-hatzidaki

https://www.ethnos.gr/culture/article/390097/anatrophsthdiamaxhgiathnperiodeiampofilioyxaroylhhpleyratheodorakhzhtalyshkaisthrizeitongiorgoxatzidaki

Σαν σήμερα, την 1^η Δεκέμβρη του 1960, οι οικοδόμοι συντάραξαν το αστυνομοκρατούμενο-στρατοκρατούμενο μετεμφυλιακό κράτος της Δεξιάς και έσπασαν για πρώτη φορά τον μετεμφυλιακό τρόμο

Ο υπουργός εργασίας Αριστείδης Δημητράτος μίλησε για ταραχές που "κατευθύνονται από γνωστά κομμουνιστικά στοιχεία", ενώ ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Παναγιώτης Κανελλόπουλος παραλλήλισε τα γεγονότα με τα Δεκεμβριανά του 1944

Χαρακτηριστικά ήταν επίσης τα δημοσιεύματα του αστικού τύπου – τρομολαγνικά και τρομοκρατικά, όπως και τα τωρινά. Μιλούσαν για πολιτικά κίνητρα πίσω από την απεργία και για προσπάθεια αποσταθεροποίησης του καθεστώτος - ανακάλυψαν δε πως ανάμεσα στους διαδηλωτές υπήρχαν και κάποιοι που δεν ήταν οικοδόμοι (εντυπωσιακό ενοχοποιητικό στοιχείο!)

Σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε μέχρι τότε, οι οικοδόμοι όχι μόνο δεν διαλύθηκαν αλλά πέρασαν και σε αντεπίθεση, στήνοντας οδοφράγματα, πετώντας πέτρες, καδρόνια, τούβλα από παρακείμενα γιαπιά, ακόμη και σπασμένες πλάκες από τα πεζοδρόμια, κατά των αστυνομικών, υποχρεώνοντάς τους σε αλλεπάλληλες υποχωρήσεις. 

Τα γεγονότα εκείνα θεωρούνται  ως η ληξιαρχική πράξη γέννησης του μαζικού δημοκρατικού κινήματος της δεκαετίας του '60, που κορυφώθηκε με τους αγώνες του 1-1-4 και τις κινητοποιήσεις του 1965.

Από την άλλη μεριά, ήταν η πρώτη φορά που χρησιμοποιήθηκαν χημικά για τη διάλυση διαδηλώσεων. Τα γεγονότα αυτά ανάγκασαν την κυβέρνηση -με υπόδειξη των Αμερικανών- να στείλει κλιμάκιο αστυνομικών στις ΗΠΑ για να εκπαιδευτεί στη διάλυση συγκεντρώσεων και στον riot control (έλεγχος ταραχών). Ένας από αυτούς ήταν ο τότε υπαστυνόμος Ηλίας Ψυχογιός , που θα γινόταν το 1976 ο άνθρωπος που θα αναλάμβανε την εκπάιδευση της νεοσύστατης ομάδας των ΜΑΤ

Αναδημοσιεύουμε από το Praxis Review 

---------------------------------------------------------------------------------------------

"Ηττήθησαν για πρώτη φορά οι δυνάμεις του κράτους από το εγχώριο προλεταριάτο": Σαν σήμερα, 1η Δεκεμβρίου 1960,ενω μεσουρανούσε η Kαραμανλική τρομοκρατία, πραγματοποιείται στην Αθήνα μαζική απεργία/συγκέντρωση των οικοδόμων.

Μόνο ένας στους χίλιους οικοδόμους έπαιρνε τότε σύνταξη. Η κυβέρνηση Καραμανλή είχε φέρει αντιασφαλιστικό νόμο (4104/60) με το (διαχρονικό) επιχείρημα "νοικοκυρέματος" ασφαλιστικών ταμείων, που ανέβαζε τα απαιτούμενα ένσημα για την κατώτερη σύνταξη από 2.050 σε 4.050.

Αυτό πρακτικά σήμαινε ακόμα μεγαλύτερο περιορισμό των οικοδόμων που θα έπαιρναν σύνταξη και ταυτόχρονα αύξηση του ορίου ηλικίας στα 65 χρόνια αντί για 60 (αν κατόρθωναν να συγκεντρώσουν τα ένσημα).

Ενώ η οργή στα γιαπιά έβραζε, εργατοπατέρες της εποχής  άρχισαν να υποστηρίζουν.. .διάλογο με την κυβέρνηση. Τα ταξικά σωματεία των οικοδόμων συγκροτούν τη Συντονιστική Επιτροπή που αφήνει στην άκρη την διοίκηση της Ομοσπονδίας και αρχίζουν παρατεταμένο αγώνα, κορυφαία στιγμή του οποίου είναι η απεργία της 1ης Δεκέμβρη του 1960.

Αιτήματα: Όριο συνταξιοδότησης τα 60 αντί τα 65 χρόνια,2500 ημερομίσθια για να θεμελιωθεί συνταξιοδοτικό δικαίωμα (αντί για 4050 που απαιτούσε το νομοσχέδιο), διανομή των "υπέρ αγνώστων" ενσήμων στους υπερήλικες οικοδόμους, δώρο Χριστουγέννων και άδεια από το ΙΚΑ.

Η επιτυχία είναι πρωτοφανής. Τα εργοτάξια και τα μικρότερα γιαπιά στην κυριολεξία νέκρωσαν. Γίνονται συγκεντρώσεις/πορείες των οικοδόμων σε πολλές μεγάλες πόλεις της χώρας.

Στην Αθήνα, έξω από τα γραφεία του Εργατικού Κέντρου, συγκεντρώνονται περίπου 15.000 απεργοί οικοδόμοι. Μετά τις ομιλίες, αντιπροσωπεία ξεκίνησε για το υπουργείο Εργασίας για να καταθέσει τα αιτήματα.

Τότε, εντελώς απρόκλητα, αστυνομικοί που βρίσκονται στην οδό Κολωνού και Αγησιλάου βγάζουν τα γκλομπς και εφορμούν ενάντια στη συγκέντρωση.

Ακολουθούν σκηνές πρωτοφανούς αγριότητας. Οι απεργοί πέφτουν αναίσθητοι από τα κτυπήματα, ποδοπατούνται από τους αστυνομικούς, ενώ οι αστυνομικοί ακινητοποιούν άλλους απεργούς και τους χτυπούν με τα ρόπαλα στο πρόσωπο, στο στομάχι, στην κοιλιά. Στο δρόμο, σφαδάζουν τραυματίες οικοδόμοι, καταματωμένοι, με σπασμένα κεφάλια και σκισμένα πρόσωπα.

Όμως, όταν η αστυνομία πραγματοποιεί νέα επίθεση για να διαλύσει εντελώς την συγκέντρωση, βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη έκπληξη: Σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε μέχρι τότε, οι οικοδόμοι όχι μόνο δεν διαλύθηκαν αλλά πέρασαν και σε αντεπίθεση, στήνοντας οδοφράγματα, πετώντας πέτρες, καδρόνια, τούβλα από παρακείμενα γιαπιά, ακόμη και σπασμένες πλάκες από τα πεζοδρόμια, κατά των αστυνομικών, υποχρεώνοντάς τους σε αλλεπάλληλες υποχωρήσεις.

Οι χωροφύλακες τα είχαν χαμένα. Άρχισαν να πετούν και αυτοί πέτρες, άλλοι έβγαλαν τα περίστροφα. Η αστυνομία επιστράτευσε το μηχανοκίνητο Πόλεων και χρήση δακρυγόνων και καπνογόνων. Ήταν η πρώτη φορά που χρησιμοποιούνταν χημικά για τη διάλυση λαϊκής κινητοποίησης στην Ελλάδα. Όμως, πάλι δεν τα κατάφεραν.

Ακολούθησαν οδομαχίες και πετροπόλεμος για πολλές ώρες. Τελικά, οι αστυνομικοί τρέπονται σε φυγή, αφήνοντας την οδό Αγησιλάου ελεύθερη. Ο δρόμος είναι καλυμμένος από πέτρες, φέιγ–βολάν, αίματα και καπέλα αστυφυλάκων που τα εγκατέλειψαν, τρέχοντας.  Τραυματίστηκαν 66 οικοδόμοι-3 από σφαίρες-και 55 αστυνομικοί. Συνελήφθησαν 173 (22 παραπέμφθηκαν σε δίκη).

Η σύγκρουση και η ήττα της χωροφυλακής συγκλόνισαν την Αθήνα. Όλος ο αστικός κόσμος λύσσαξε κατά των οικοδόμων. Ο υπουργός εργασίας του Καραμανλή Αριστείδης Δημητράτος (που κατείχε την ίδια θέση και στη φασιστική δικτατορία Μεταξά), μίλησε για ταραχές που "κατευθύνονται από γνωστά κομμουνιστικά στοιχεία", ενώ ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Παναγιώτης Κανελλόπουλος παραλλήλισε τα γεγονότα με τα Δεκεμβριανά του 1944 (που πάντα στοίχειωναν και θα στοιχειώνουν την αστική τάξη της Ελλάδας) και ισχυρίστηκε ότι "το δράμα βαρύνει εκείνους οι οποίοι και προ 16 ακριβώς ετών … αιματοκύλησαν την πόλιν των Αθηνών".

Παρά την αστυνομοκρατία, την στρατοκρατία και την υπονόμευση των κινητοποιήσεων απο τους εργατοπατέρες, την επομένη (2 Δεκεμβρίου) απήργησαν 45.000 οικοδόμοι της Αθήνας και του Πειραιά ενώ στο πλευρό τους τάχθηκαν με ψηφίσματα/απεργίες αλληλεγγύης δεκάδες οργανώσεις απο άλλους κλάδους.

Η δίκη των 22 συλληφθέντων οικοδόμων έγινε 5-18 Δεκεμβρίου, με παρουσία πάνοπλων αστυνομικών δυνάμεων έξω από τα δικαστήρια.

Ακόμα και οι καταθέσεις των αστυνομικών έδειχναν την έκπληξη και τον πανικό τους από τα γεγονότα: "η συγκέντρωσις είχε τον χαρακτήρα τοπικής επαναστάσεως με περιωρισμένον αντικείμενον την καταφρόνησιν της εννοίας του Κράτους".

Είκοσι κατηγορούμενοι απεργοί αθωώθηκαν, ένας καταδικάστηκε και αφέθηκε ελεύθερος έπειτα από άσκηση έφεσης, ενώ ο 22ος δικάστηκε αργότερα, αφού νοσηλευόταν από τραυματισμό σφαίρας.

Η απεργία και η ήττα της αστυνομίας στον δρόμο έσπασαν-για πρώτη φορά-τον μετεμφυλιακό τρόμο. Πολλοί χωροφύλακες παραιτήθηκαν μετά τα γεγονότα. Η ταπείνωση της κρατικής βίας (που είχε σύμβολο τον χωροφύλακα, για χρόνια κύριο ζωής και αξιοπρέπειας εκατομμυρίων φτωχών ανθρώπων), είχε απελευθερωτικό αποτέλεσμα για τους λαϊκούς αγώνες.

Από τότε, φοιτητές και άλλοι όταν έβλεπαν την αστυνομία στις διαδηλώσεις άρχισαν να φωνάζουν "έρχονται οι οικοδόμοι".

Η ιστορική απεργία της 1ης Δεκέμβρη 1960 ήταν η μέρα που "Ηττήθησαν για πρώτη φορά οι δυνάμεις του κράτους από το εγχώριο προλεταριάτο (Θ.Σταυρόπουλος, συνήγορος υπεράσπισης στη δίκη των οικοδόμων) και αφετηρία ανάπτυξης μεγάλων εργατικών αγώνων που, το 1964-65, έφεραν την Ελλάδα στις πρώτες θέσεις, παγκοσμίως, σε απεργιακή δράση.

Στην Ομηρική Ιθάκη ο Οδυσσέας επέστρεψε μόνος του χωρίς κανέναν σύντροφο. Έτσι φτάνει και ο Τσίπρας στη δική του Ιθάκη, σχεδόν μόνος του. Ενώ ο Οδυσσέας όμως μιλούσε με αγάπη και νοσταλγία για τους χαμένους συντρόφους του, δεν ισχύει το ίδιο για τον πρώην πρωθυπουργό∙ για τον Τσίπρα οι πρώην σύντροφοί του ήταν “γραφικοί”, “παλαιοκομματικοί”, “ναρκισσιστές”, “εμμονικοί”, "χωρίς επαφή με την πραγματικότητα" κλπ κλπ.

Όπως σημειώνει ο βιβλιοφάγος και βιβλιοκριτικός Παντελής Μπουκάλας σε άρθρο του στην Καθημερινή: «Στην “Ιθάκη” το περιεχόμενο είναι ήδη στο εξώφυλλο: στη φωτογραφία του συγγραφέα. Μονολεκτικό το όλον μήνυμα: “Εγώ”. Ίσως αυτός θα ήταν πιο ταιριαστός τίτλος. Το “Αλεξιάς” το πρόλαβε η Άννα Κομνηνή»

Ακολουθεί ολόκληρο το άρθρο

--------------------------------------------------------------------------------------

Δεν είναι ακριβώς σαιξπηρικής βαρύτητας το δίλημμα «Να γράψει κανείς ή να μη γράψει για ένα βιβλίο που το ξέρει εξ αποσπασμάτων», κάποια αξία πάντως την έχει. Εννοώ την καβαφικών παρά ομηρικών συμπαραδηλώσεων «Ιθάκη» του Αλέξη Τσίπρα («Gutenberg»)

Διχάζομαι λοιπόν ανάμεσα σε δύο παλαιότερους τίτλους, ίσως γνωστούς και στον νεοπροσήλυτο της συγγραφής πρώην πρωθυπουργό. Ο πρώτος, «Όχι από το εξώφυλλό του», κατονομάζει ένα από τα ισχυρότερα διηγήματα του Φίλιπ Κ. Ντικ, προκρίθηκε δε ως γενικός τίτλος σε βιβλίο όπου συστεγάζονται τέσσερα διηγήματα του Αμερικανού μάστορα της επιστημονικής φαντασίας (μτφρ. Γιάννης Ανδρέου, «Απόπειρα»). Ο δεύτερος τίτλος, «Πώς να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει», αφορά ένα προκλητικό δοκιμιακό βιβλίο του Γάλλου ψυχαναλυτή και καθηγητή Λογοτεχνίας Πιερ Μπαγιάρ (μτφρ. Ελπίδα Λουπάκη, Πατάκης).

«Αυτό που μετράει σε κάθε βιβλίο», λέει ο Μπαγιάρ, «είναι τα βιβλία που βρίσκονται δίπλα του» – κι εδώ, αναγκαστικά, ευχόμαστε να είχαν διαβάσει οι πολιτικοί μας πολύ περισσότερα βιβλία, κάθε είδους, απ’ όσα (δεν) αποκαλύπτει ο πενιχρός δημόσιος λόγος τους. Όσο αξίζει το περιεχόμενο ενός βιβλίου, προσθέτει, αξίζει και η «περίσταση μέσα στην οποία εντάσσεται». Tην «περίσταση» της «Ιθάκης» τη γνωρίζουμε: Ένας πολιτικός που αδράνησε πλήρως επί διετία ως βουλευτής, χωρίς καμιά διάθεση «να αφουγκραστεί τον λαό», και ο οποίος ουσιαστικά παρέδωσε το κόμμα του στον πολιτικώς δραματικά ανυπόληπτο Στέφανο Κασσελάκη, εμπιστευόμενος λέει το κριτήριο του Παύλου Πολάκη, επανακάμπτει χρησιμοποιώντας τα τόσο πρόωρα Απομνημονεύματά του σαν εμβρυουλκό του νέου κόμματός του και συγχρόνως σαν σιλωαμική κολυμβήθρα. Αυτοκριτικός; Αυτό δεν ήταν ποτέ το δυνατό του σημείο.

Ο ιστορικός του μέλλοντος θα δυσκολευτεί να κρίνει ποιος επιστράτευσε περισσότερες φορές, ναρκισσιστικότερα, τον απατηλό βιβλικό όφι: ο κ. Τσίπρας ή ο κ. Μητσοτάκης; Ο Οδυσσέας ιστορήθηκε φιλέταιρος, παρότι ολοκλήρωσε τον νόστο του χωρίς έναν σύντροφο πλάι του. Μιλάει με κανέναν από τους παλιούς εταίρους του ο κ. Τσίπρας, πλην του κ. Καμμένου;

Στο διήγημα του Ντικ το περιεχόμενο των βιβλίων αλλοιώνεται αν έχουν εξώφυλλο από δέρμα γουμπ, ενός πλάσματος του Αρη. Στην «Ιθάκη» το περιεχόμενο είναι ήδη στο εξώφυλλο: στη φωτογραφία του συγγραφέα. Μονολεκτικό το όλον μήνυμα: «Εγώ». Ισως αυτός θα ήταν πιο ταιριαστός τίτλος. Το «Αλεξιάς» το πρόλαβε η Αννα Κομνηνή.

Πηγή: 

https://www.kathimerini.gr/opinion/563938948/ochi-apo-to-exofyllo-toy/

Ο Μάνος Λαμπράκης είναι θεατρικός συγγραφέας, δραματουργός και μεταφραστής με ιδιαίτερη δραστηριότητα και επιδραστικότητα στα social media. Το κείμενο αυτό άγγιξε ευαίσθητες χορδές και το αναδημοσιεύουμε

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ξέρεις πως υπάρχει μια στιγμή — πάντα την ίδια ώρα, εκείνη τη διακριτή, νυχτερινή ώρα όπου το σπίτι μοιάζει να ξεπλένει κάθε ήχο — που ο χώρος γύρω σου μετατρέπεται σε μια παράξενη αντανάκλαση. Τα πράγματα παύουν να είναι αδρανή και αποκτούν μια νεκρική επίγνωση, μια παράξενη διαφάνεια, σα να φωτίζονται από μέσα με τον φωτισμό μιας παραχώρησης: αυτό που εσύ δεν τολμάς να πεις για τον εαυτό σου, το διαφυλάσσουν εκείνα.

Τα ρούχα που κρατάς σε μικρότερα νούμερα — εκείνα που αγοράζεις χωρίς ποτέ να φορεθούν, εκείνα που υπόσχονται ένα σώμα που ίσως «θα υπάρξει» — δεν είναι ύφασμα αλλά μνήμη. Μνήμη ενός σώματος που υπήρξες κάποτε, ή που νόμισες ότι θα γίνεις.

Στην πραγματικότητα, δεν αγοράζεις ρούχα. Αγοράζεις μια πιθανή εκδοχή του εαυτού σου. Και κάθε φορά που σπρώχνεις αυτά τα ρούχα βαθύτερα στη ντουλάπα, αυτό που θάβεις δεν είναι το ρούχο αλλά η αλήθεια ότι αυτή η εκδοχή σου δεν κατοικήθηκε ποτέ.

Ακόμη πιο σκοτεινά είναι τα παλιά νούμερα που κρατάς — αυτά που πλέον δεν σε χωρούν. Τα υφάσματα που αγκαλιάζουν ένα σώμα που δεν υπάρχει, τα σημάδια ενός παρελθόντος που εξακολουθεί να διεκδικεί παρουσία, όχι επειδή ισχύει, αλλά επειδή δεν αντέχεις την απουσία του.

Αυτά τα ρούχα λειτουργούν σαν άγραφες επιτύμβιες στήλες: αποδίδουν τιμές σε μια παλιά μορφή, όχι επειδή την τιμάς αλλά επειδή τη φοβάσαι. Σου είναι αδύνατο να αποχωριστείς τη σκιά του εαυτού σου κι έτσι κρατάς το περίβλημα, σαν να μπορεί να επαναφέρει αυτό που έχει ήδη χαθεί.

Δεν είναι ρούχα: είναι μια μορφή αναβολής του πένθους — όχι για έναν άλλον, αλλά για εσένα.

Και έπειτα υπάρχουν τα βιβλία. Η στοίβα των αδιάβαστων — που δεν είναι ποτέ «λίγα», ποτέ «ελέγξιμα» — δεν είναι απλώς απόδειξη έλλειψης χρόνου. Είναι η πιο ήσυχη μορφή μιας βαθιάς διανοητικής ενοχής: ότι ήθελες να γίνεις κάποιος που δεν έγινα ποτέ. Κάθε αδιάβαστο βιβλίο είναι μια υπόμνηση της σκέψης που δεν έφτασε να ωριμάσει.

Και όσο το βιβλίο παραμένει κλειστό, τόσο διασώζεται η φαντασίωση ότι «κάποτε» θα το ανοίξεις. Αυτό το κάποτε δεν έχει ημερομηνία· είναι ο χρόνος της αναβολής, ο χρόνος της μη-ζωής. Δεν τρέμεις τη δυσκολία της ανάγνωσης, τρέμεις το ενδεχόμενο να αποδειχθεί ότι δεν έχεις το βάθος που κάποτε πίστεψες ότι θα αποκτήσεις.

Οι συσκευές — εκείνες οι μικρές, κλειστές δυνατότητες — μιλούν ακόμη πιο καθαρά. Είναι τα αντικείμενα του «θα ενεργοποιηθώ», «θα τακτοποιήσω», «θα ρυθμίσω». Στην πραγματικότητα, είναι τα αποτυπώματα της δικής σου αναστολής. Τις φυλάς στο κουτί τους, όπως φυλάσσει κανείς μια μυστική νίκη που δεν συνέβη ποτέ.

Είναι το απόθεμα της πράξης που δεν έκανες. Μια μηχανική έκδοση της επιθυμίας, αποθηκευμένη, αχρησιμοποίητη, αλλά πάντα εκεί — σαν μια υπόμνηση ότι αν επιχειρήσεις, μπορεί να καταρρεύσει ό,τι θεωρούσες δεδομένο για εσένα.

Όμως το βαθύτερο σκοτάδι — η υπαρξιακή πυκνότητα που δεν αντέχεις να φωτίσεις — βρίσκεται στο εξής: ότι χωρίς αυτά τα αντικείμενα φοβάσαι πως δεν έχεις περιγράψιμη μορφή.

Η συσσώρευση δεν σε προστατεύει μόνο από την πράξη, σε προστατεύει από την ίδια σου την απουσία. Κάθε φορά που συσσωρεύεις, αυτό που κάνεις είναι να προσπαθείς να προσδέσεις το είναι σου σε κάτι υλικό, ώστε να μην χρειαστεί να διακινδυνεύσεις την άβυσσο της εσωτερικής σιωπής.

Τα πράγματα λειτουργούν σαν ένα περίτεχνο προσωπικό περιβάλλον, ένα οικοσύστημα φτιαγμένο για να καλύπτει το κενό της ταυτότητάς σου.

Και μέσα σε αυτό το κενό γεννιέται η αναβλητικότητα: όχι ως τεμπελιά, ούτε ως αδυναμία, αλλά ως βαθιά υπαρξιακή στρατηγική. Η αναβολή δεν αναστέλλει την πράξη… αναστέλλει την κατάρρευση. Γιατί αν αφαιρέσεις τα πράγματα, θα πρέπει να σταθείς απέναντι σε εσένα χωρίς τις προφάσεις που σε κρατούν όρθιο.

Η συσσώρευση λειτουργεί σαν προστατευτικό στρώμα ενάντια στην αποκάλυψη. Και γι’ αυτό μένει εκεί, και γι’ αυτό διογκώνεται, και γι’ αυτό κουράζει περισσότερο απ’ όσο ό,τι άλλο στη ζωή σου: γιατί δεν είναι ακαταστασία· είναι εσώτερη άρνηση.

Η κοινωνία γύρω σου σε ωθεί ακόμη περισσότερο προς αυτήν τη διάλυση. Σου μαθαίνει ότι πρέπει να είσαι εξοπλισμένος για κάθε ενδεχόμενο, να διαθέτεις τα πάντα, να έχεις πρόσβαση σε όλα. Η υπερπληθώρα νομιμοποιείται ως δείκτης «ετοιμότητας». Αλλά στην πραγματικότητα, όσο περισσότερα έχεις, τόσο λιγότερα μπορείς.

Η συσσώρευση δεν σε κάνει επαρκή.

Σε κάνει άκαμπτο.

Δεν σε ενδυναμώνει.

Σε θρυμματίζει.

Σου παίρνει την ικανότητα να επιλέγεις, γιατί όταν έχεις τα πάντα, κανένα δεν μπορεί να γίνει δικό σου.

Στο τέλος, αυτό που συσσωρεύεις δεν είναι αντικείμενα. Είναι ανεκπλήρωτες βιογραφίες.

Μισο-ζωές. Μισές αποφάσεις. Μισά σώματα. Μισές σκέψεις. Η συσσώρευση είναι το μαυσωλείο της ζωής που δεν έζησες — όχι επειδή δεν μπορούσες, αλλά επειδή δεν άντεξες να εκτεθείς στη δυνατότητά της.

Τι κάνεις τώρα;

Η πρώτη πράξη δεν είναι το πέταγμα. Είναι η θέαση.

Να σταθείς μπροστά στα πράγματα όχι ως ιδιοκτήτης αλλά ως μάρτυρας.

Να δεις τα ρούχα που δεν σε χωρούν και να αναγνωρίσεις ότι δεν είναι πια δικά σου.

Να δεις τα μικρότερα νούμερα και να καταλάβεις ότι δεν είναι μελλοντικό σώμα… είναι παγίδα μελλοντικότητας.

Να δεις τα βιβλία και να πεις: «Δεν θα τα διαβάσω όλα, αλλά θα διαβάσω αυτό που μπορώ τώρα»

Η πράξη που χρειάζεται να κάνεις είναι να αφαιρέσεις το μέλλον από την εξίσωση και να μείνεις με το παρόν. Η αλλαγή ξεκινά όταν αποδέχεσαι ότι δεν υπάρχει «κάποτε». Υπάρχει μόνο τώρα — και το τώρα μπορεί να χωρέσει μόνο ό,τι μπορείς να αγγίξεις χωρίς να καταρρεύσεις.

Η δεύτερη πράξη είναι πιο δύσκολη: να αφήσεις χώρο όχι για πράγματα αλλά για εσένα. Να επιτρέψεις στο κενό να υπάρξει, χωρίς να προσπαθήσεις να το γεμίσεις αμέσως. Το κενό δεν είναι απειλή. Είναι πρόσκληση. Είναι το σημείο όπου το παρελθόν παύει να σε δεσμεύει και όπου το μέλλον σταματά να σε τρομοκρατεί.

Να μάθεις να ζεις χωρίς τα υποκατάστατα.

Να δεχθείς ότι το σώμα σου είναι αυτό που είναι σήμερα.

Ότι η σκέψη σου είναι αυτή που μπορείς να έχεις τώρα.

Ότι η ζωή σου, με τις μικρές και ατελείς της δυνατότητες, είναι ακριβώς η δική σου.

Η δράση δεν είναι απόφαση να «καθαρίσεις».

Είναι απόφαση να υπάρξεις.

Βαριά πληγωμένα βρίσκει η επόμενη μέρα τα έργα των ανθρώπων στα Τζουμέρκα, μετά τα ακραία φαινόμενα που έπληξαν την περιοχή. Η κλιματική αλλαγή προβάλλεται συχνά ως η εύκολη εξήγηση για την αποποίηση των πραγματικών ανθρώπινων ευθυνών. Κάποιοι μιλάνε για εκδίκηση της φύσης. Όμως, πρόκειται πράγματι για έργο της φύσης ή για αποτέλεσμα της αυθαιρεσίας των ανθρώπινων κατασκευών; Στο ερώτημα αυτό επιχειρεί να απαντήσει το άρθρο που δημοσιεύτηκε από το "Παρατηρητήριο Τζουμέρκων"

---------------------------------------------------------------------------------

Ένα ερώτημα που για να απαντηθεί, πρέπει πρώτα να απαντήσουμε αν εκδικείται η "μητέρα" φύση.

Ποια είναι εκείνη η μητέρα λοιπόν, που εκδικείται τα δημιουργήματά της;

Και τί κακό έκανε στην προκειμένη περίπτωση; Τι απείλησε και τι κατέστρεψε; Δημιουργήματα δικά της (της μητέρας φύσης;), ή ανθρώπινες κατασκευές;

Και αφού πρέπει να αντικαταστήσουμε τη μητέρα φύση με τη μητέρα του Θεού (κατά το "Βοήθα Παναγιά μου"), γιατί αυτή δε μας βοηθάει και δεν σταματάει το κακό;

Ακούμε πολύ συχνά, και μάλιστα από ανθρώπους που είναι υποχρεωμένοι να παίρνουν αποφάσεις και να αναλαμβάνουν ευθύνες -ψύχραιμες, χωρίς προκαταλήψεις, βασισμένες σε επιστημονικές θεωρίες, κτλ- να το ρίχνουν πάντα στην Παναγία ή στην κακιά την ώρα, ή στη φύση την ίδια. Για να αποποιηθούν τις δικές τους ευθύνες.

Πολύ βολικό και πολύ διαδεδομένο. Ίσως και λίγο πονηρό.

Ακούμε από τον Δήμαρχο να επικαλείται την Παναγία, την ώρα που αυτός πριν από 2 χρόνια ενέκρινε το υδροηλεκτρικό στον Ραφτανίτη ποταμό, που στην πρόσφατη πλημμύρα του δεν άφησε τίποτα όρθιο. Στην προκειμένη περίπτωση, διέλυσε επίσης όλα τα έργα που έκανε στην κοίτη του ο Περιφερειάρχης στο πρόσφατο παρελθόν. Όπου εκεί προσπάθησε την 100 μέτρων κοίτη του Ραφτανίτη να τη γεφυρώσει με γέφυρα 30 μέτρων. Μόνο για να αποσπάσει τα χειροκροτήματα.

Ακούμε τον ίδιο τον Περιφερειάρχη να ζητάει τη βοήθεια της Παναγίας για να σκάψει το Μεγάλο Βράχο, στην διαπλάτυνση του δρόμου Πηγάδια-Γέφυρα Πλάκας, στο δρόμο όπου ο ίδιος ρυπαίνει τη φύση και μπαζώνει τα ρέματα. Και άλλα πολλά θα μπορούσαμε να παραθέσουμε: βλέπε αντιπλημμυρικά στο Ματσούκι, καταστροφές στους Μελισσουργούς, που δεν πρόλαβαν να πιούν νερό οι καημένοι, πνίγηκαν. Βλέπε επίσης τον Καταρρακτιώτη ποταμό, με 4 υδροηλεκτρικά ή μάλλον 3 γιατί το τελευταίο διαλύθηκε, τους δρόμους για τους Καταρράκτες κατεστραμμένους, τη Σγάρα κυριολεκτικά μέσα στα μπάζα, και τόσα άλλα.

Υποκρισία...

Επειδή τα έργα τους ΔΕΝ ήταν για  να θωρακίσουν τους πολίτες, αναγκάζονται, τώρα να γίνουν «μικροί και ασήμαντοι», γιατί αυτό τους βολεύει.... Και αυτό που  συνέβη, τους "ξεπερνάει"... Και σηκώνουν τα χέρια ψηλά.... διώχνουν από πάνω τους κάθε ευθύνη. Γιατί, η κλιματική αλλαγή (!!) ή οποιοδήποτε άλλο κακό, είναι κάτι πολύ μεγάλο και πέρα από αυτούς.

Και μόνο με τη βοήθεια της Παναγίας θα σωθούμε.

Ωστόσο, με τρόπο κάλπικο και με μέσα προπαγανδιστικά αλλάζουν πάλι την εικόνα.

Και δυστυχώς, μετά από ένα τόσο μεγάλο κακό στις υποδομές, ο λαός θα τα πληρώσει πάλι. Δεν θα βγουν τα σπασμένα από τις τσέπες των υπευθύνων, που με τις πέρα για πέρα ανεύθυνες και χωρίς μελέτες αποφάσεις τους, χρεώνουν τον λαό.

Υποτάσσουν ακόμα και την ίδια επιστήμη στην πολιτική τους. Με έργα μόνο για χειροκρότημα και για ψήφους.

Μόνος κερδισμένος σε αυτή την πράξη ο εργολάβος. Μικρός ή μεγάλος. Αυτός είναι που τρίβει τα χέρια του και, μάλιστα, στις έκτακτες ανάγκες και τις δύσκολες στιγμές, ως σύγχρονος "γερολαδάς". Χωρίς κανένα έλεγχο και με απευθείας αναθέσεις για να ρίξουμε πάλι λίγο τσιμέντο, το οποίο θα έχει και αυτό την ίδια τύχη στην επόμενη καταστροφή.

Πριν από πολύ λίγα χρόνια, η κοινότητα των Τζουμερκιωτών, αλλά και πολλοί άλλοι ευαίσθητοι άνθρωποι, έζησαν το θλιβερό και τραγικό γεγονός της κατάρρευσης του συμβόλου τους: της πέτρινης γέφυρας της Πλάκας. Όπου όλα θα είχαν αποφευχθεί, αν είχαν προβλεφθεί κάποια υποστηρικτικά έργα στην θεμελίωσή του.

Και τότε, όπως και τώρα, ο καιρός και τα στοιχειά της φύσης "επιτέθηκαν" στους ανθρώπους των Τζουμέρκων.... Μυαλό όμως δε βάλαμε.

Οι ίδιοι άνθρωποι, στις ίδιες θέσεις, να μας επαναλαμβάνουν τα ίδια πράγματα.

Λοιπόν, ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε. Πρέπει εμείς οι άνθρωποι να αντιληφθούμε τι είναι προτεραιότητα και να διεκδικούμε από τους θεσμούς, χωρίς φόβο, την προστασία μας.

Και όσο σοβαρό κι αν ακούγεται το ότι εμείς εδώ δεν έχουμε ρεύμα, ή ένα δέντρο έπεσε, ή ο δρόμος κόπηκε, ή δεν έχουμε νερό, ή οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα που εκείνη την ώρα φαντάζει μεγάλο, βεβαίως αυτό πρέπει να το αναδεικνύουμε και να απαιτούμε για τη λύση του.

Όμως, η ευημερία μας κρίνεται από τις διαχρονικές ολιγωρίες, παραβλέψεις,  αστοχίες, ή ακόμα και την κοντόφθαλμη πολιτική απόφαση που δεν ικανοποιεί τον λαό, αλλά διευκολύνει απλά τη ροή του χρήματος. Γιατί έργα γίνονται. Δε φέρουμε καμία αντίρρηση. Αλλά ούτε οραματικά, ούτε ποιοτικά, ούτε στοχευμένα είναι. Δεν απαντάνε στις σύγχρονες ανάγκες και για αυτό ο τόπος δεν είναι ελκυστικός και ασφαλής για τους νέους.

Οι Ηγετίσκοι μας ακολουθούν το ρεύμα και δεν είναι ρηξικέλευθοι, νεωτεριστές, ανεξάρτητοι.

Γι' αυτό τους φταίει ο κακός ο καιρός, και η ίδια η φύση.

Γι' αυτό επίσης ας λάβουν σοβαρά υπόψιν τι αποφάσεις θα πάρουν.

Αισιόδοξο είναι ότι κάτι δείχνει να αλλάζει στον τόπο μας.

Τα πολλά εργατικά ατυχήματα υποδηλώνουν πλήρη διάλυση. Και στην Ελλάδα έχουμε υπερβολικά πολλά εργατικά ατυχήματα. Μόνο μέσα στο 2025 έχουν σκοτωθεί 184 άνθρωποι. Άνθρωποι που πήγαν για ένα μεροκάματο και δεν ξαναγύρισαν.

Σήμερα το πρωί στο αμαξοστάσιο του ΗΣΑΠ στον Πειραιά, ένας εργαζόμενος  καταπλακώθηκε από βαρύ φορτίο και έμεινε στον τόπο, ενώ στη Ρόδο ένας 19χρονος επαγγελματίας οπλίτης σκοτώθηκε από έκρηξη χειροβομβίδας στη Ρόδο και ένας 39χρονος επιλοχίας νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση

Με αφορμή το θάνατο του εργαζόμενου στο αμαξοστάσιο, οι εργαζόμενοι στην ΣΤΑΣΥ προχώρησαν σε στάση εργασίας μέχρι τις 6 μ.μ.

Όπως καταγγέλλεται από εργαζόμενους, η διοίκηση της ΣΤΑΣΥ απαγόρευσε να γράψουν επάνω στα χαρτιά που ανακοίνωναν τη στάση εργασίας στο επιβατικό κοινό ότι αυτή γινόταν εξαιτίας του δυστυχήματος που κόστισε τη ζωή σε εργαζόμενο

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να έρχονται οι επιβάτες μέχρι τις εισόδους του μετρό και του ΗΣΑΠ και, χωρίς να ενημερώνονται για το λόγο της στάσης εργασίας, να ζητούν σε έντονο ύφος το λόγο από τους εργαζόμενους

Υπήρχαν βέβαια και αυτοί που, ακόμη και όταν μάθαιναν το λόγο, συνέχιζαν να διαμαρτύρονται

Αναλώσιμοι άνθρωποι, στυγνή εργοδοσία, κοινωνική αναλγησία. Το μείγμα είναι εκρηκτικό – και οι συζητήσεις όλες περιστρέφονται γύρω από ένα βιβλίο

«Σε βρήκα έξω απ’ την Ιεριχώ

να κλαις στων σαλπισμάτων το σκοπό

φωτόνια στην παλάμη να κρατάς

πέντε δηνάρια το ’να να πουλάς.

Και οι τυφλοί τα οράματα

πώς κοίταζαν κατάματα

παραμυθάκι μου ακριβό,

να ’ξερες πόσο Σ’ αγαπώ.

Και καθώς δεν επέφτανε τα τείχη

να φύγουμ’ είπες κι όπου μας βγάλει η τύχη

και πάει στη νύχτα ακέφαλη η πορεία

μας φέγγει μια ετερόφωτη λυχνία.

Τώρα ανακάλυψες μεμιάς

σαράντα αιώνες μοναξιάς

παραμυθάκι μου ακριβό,

βαλκανικά σε χαιρετώ»

Η “Ωδή σε ένα δρομέα ημιαντοχής” γράφτηκε από τον Άλκη Αλκαίο και το Θάνο Μικρούτσικο και συμπεριλήφθηκε στο δίσκο “Eμπάργκο” του 1982

Λέγεται ότι αποτελεί κριτική απέναντι στο Διονύση Σαββόπουλο και τις πολιτικές μεταμορφώσεις του

Ένα έργο τέχνης όμως δεν είναι ποτέ μονοσήμαντο – δε χωράει σε μία μόνο ερμηνεία. Κάθε ακροατής. θεατής ή αναγνώστης το αγγίζει και το προσαρμόζει στο σημείο όπου, κατά τη δική του κρίση, κουμπώνει καλύτερα

Και εμένα μου κούμπωσε στον Αλέξη Τσίπρα. Μπορεί να έκανα λάθος – μπορεί και όχι. Είναι όλα θέμα ερμηνείας

«Παραμυθάκι μου ακριβό … των 28 ευρώ». Κρίμα …