" Οι ήττες μας δεν αποδεικνύουν Τίποτα παραπάνω από το ότι Είμαστε λίγοι αυτοί που παλεύουν ενάντια στο Κακό Και από τους θεατές περιμένουμε Τουλάχιστον να ντρέπονται"
Ο θάνατος του Γιώργου Παπαδάκη και η επιθυμία του να αποτεφρωθεί, πυροδότησε νέο κύκλο συζητήσεων και αντιπαραθέσεων σχετικά με το θέμα, δεδομένης της θέσης που έχουν πάρει τα διοικητικά όργανα της Εκκλησίας στην Ελλάδα να μην τελείται κανονική κηδεία σε περιπτώσεις αποτέφρωσης και ότι αυτή θεωρείται έμμεση άρνηση της πίστης
Από την άλλη μεριά, ο Χαράλαμπος Κοπανάκης είναι ένας ιερέας που ο λόγος και ο τρόπος του διαφέρουν από αυτούς του μέσου ιερέα. Με ανάρτησή του στο facebook παίρνει θέση και καλεί την Εκκλησία της Ελλάδας να αναθεωρήσει τη στάση της στο επίμαχο θέμα
Μοιράζομαι για ακόμη μία φορά μια προσωπική εμπειρία από ορθόδοξη ενορία της Μητρόπολης Γερμανίας, πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια, όταν βρέθηκα εκεί και διακόνησα για έναν μήνα.
Η εμπειρία αυτή συνδέεται άμεσα με το ζήτημα που επανέρχεται έντονα στη δημόσια συζήτηση στη χώρα μας τις τελευταίες ημέρες. Την ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ως τρόπο διαχείρισης του νεκρού σώματος.
Κατά τη διάρκεια λοιπόν της εκεί παραμονής μου, μου ζητήθηκε να τελέσω την κηδεία ενός ορθόδοξου χριστιανού, του οποίου το σώμα, μετά την ακολουθία, θα οδηγούνταν για αποτέφρωση.
Μη γνωρίζοντας πώς διαχειρίζεται το συγκεκριμένο θέμα η τοπική Εκκλησία και έχοντας στο νου μου τα ελληνικά δεδομένα, θεώρησα σωστό να επικοινωνήσω με τον αρμόδιο επίσκοπο της περιοχής και να ζητήσω τη γνώμη του.
Η απάντησή του ήταν απολύτως φυσική, χωρίς καμία αμηχανία ή απορριπτικότητα. Μου είπε ξεκάθαρα ότι θα τελέσω κανονικά την κηδεία, εφόσον οι άνθρωποι ζητούν εκκλησιαστική κηδεία. Όταν τον ρώτησα αν πρόκειται για τρισάγιο ή για πλήρη ακολουθία, μου απάντησε σχεδόν αυτονόητα: "Τι κάνεις για τους ανθρώπους της ενορίας σου όταν πεθαίνουν; Κηδεία. Γιατί εδώ να κάνεις τρισάγιο;"
Πρόλαβα να πω "ξέρετε, στην Ελλάδα…", αλλά με διέκοψε ευγενικά και κατηγορηματικά. "Δεν με αφορά τι κάνετε στην Ελλάδα. Πότε και πώς θα καταλάβετε ότι αυτά τα θέματα χρειάζονται ποιμαντική διαχείριση και ευαισθησία;".
Και συνέχισε, "Οι άνθρωποι μας ζητούν να πάμε να διαβάσουμε μια προσευχή. Πηγαίνουμε σε κρεοπωλεία, ανθοπωλεία, κέντρα διασκέδασης, γήπεδα, σε κάθε είδους επιχειρήσεις, ακόμη κι όταν γνωρίζουμε ότι το περιεχόμενό τους δεν είναι το πιο "ηθικό". Εκεί γιατί δεν αρνούμαστε; Εσύ θα διαβάσεις την προσευχή επί του νεκρού σώματος. Από εκεί και πέρα, το πώς θα το διαχειριστεί η οικογένεια και ποια ήταν η επιθυμία του ανθρώπου εν ζωή, δεν είναι δική μας υπόθεση»
Καταθέτω αυτή την εμπειρία, γιατί δυστυχώς στην Ελλάδα συχνά λειτουργούμε ως "υπερορθόδοξοι", ως θεματοφύλακες μιας απόλυτης αλήθειας, σε τέτοιο βαθμό, ώστε να εκφράζονται δημόσια αφοριστικές και απάνθρωπες κρίσεις.
Κάθε φορά που δημοσιεύεται μια είδηση για κάποιον επώνυμο που είχε επιλέξει την αποτέφρωση, διαβάζει κανείς σχόλια του τύπου, "έχασε την ψυχή του", "πήγε αδιάβαστος", "την έδωσε στον διάβολο". Κι όμως, αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας υπάρχει κληρικός, και εφόσον το ζητήσει η οικογένεια, διαβάζεται προσευχή, έστω κι αν δεν τελείται ολόκληρη η νεκρώσιμη ακολουθία.
Το βασικό θεολογικό επιχείρημα που προβάλλεται ενάντια στην αποτέφρωση αφορά την εσχατολογία. Τη Δευτέρα Παρουσία και την Ανάσταση των νεκρών. Υποστηρίζεται ότι το σώμα πρέπει να είναι ενταφιασμένο για να "αναστηθεί". Πρόκειται, όμως, για μια θεολογικά νηπιακή προσέγγιση.
Όταν μιλάμε για κοινή ανάσταση, μιλάμε για αναδημιουργία, όχι για απλή επανασυγκόλληση υλικών καταλοίπων. Ο Θεός, σύμφωνα με την πίστη μας, δημιούργησε τον κόσμο εκ του μηδενός, θα δυσκολευτεί, άραγε, να αναδημιουργήσει ένα σώμα επειδή δεν μπορεί να "εντοπίσει" τα λείψανα του ή μήπως η τέφρα είναι δυσκολότερο να εντοπιστεί από το Θεό σε σχέση με τα οστά;
Άλλωστε, ακόμη και η ταφή, όπως την εφαρμόζουμε σήμερα, δεν έχει καμία σχέση με τον τρόπο ταφής του Χριστού, ο οποίος τοποθετήθηκε σε λαξευμένο μνήμα και όχι θαμμένος κάτω από χώματα.
Έχω βρεθεί σε κηδείες και μάλιστα νεαρών ανθρώπων, όπου πριν καλά-καλά τελειώσει το τρισάγιο, αρχίζει να πέφτει χώμα πάνω στο φέρετρο, με τους γονείς να στέκονται από πάνω. Για πολλούς αυτό είναι βαθιά τραυματικό.
Σήμερα δεν μπορούμε να αγνοούμε την ψυχική κατάσταση των πενθούντων, ούτε τη δύναμη των εικόνων που χαράσσονται στον ψυχισμό τους. Και δεν χρειάζεται καν να αναφερθώ στις εκταφές και στις τραυματικές εμπειρίες από σώματα που δεν έχουν αποσυντεθεί επαρκώς.
Χρειάζεται λοιπόν, περισσότερος ανθρωπισμός και λιγότερα ψευδοδιλήμματα.
Ναι, τα διοικητικά όργανα της Εκκλησίας στην Ελλάδα έχουν αποφανθεί ότι δεν τελείται κανονική κηδεία σε περιπτώσεις αποτέφρωσης και ότι αυτή θεωρείται έμμεση άρνηση της πίστης. Μπορώ να κατανοήσω ότι πρόκειται για μια προσπάθεια αναχαίτισης ή επιβράδυνσης μιας αυξανόμενης κοινωνικής τάσης. Όμως, χωρίς να διεκδικώ προφητικό χάρισμα, θεωρώ σχεδόν βέβαιο ότι σε δέκα χρόνια το ζήτημα δεν θα συζητείται καν, και η Εκκλησία, σιωπηλά, θα τελεί κανονικά τις κηδείες όσων το ζητούν.
Εξάλλου, είτε μιλάμε για ταφή είτε για αποτέφρωση, μιλάμε για δύο διαφορετικούς τρόπους αποσύνθεσης του σώματος. Στη μεν ταφή μέσω της σήψης στη γη, στην δε αποτέφρωση μέσω της πυράς. Και στις δύο περιπτώσεις, το ανθρώπινο σώμα διαλύεται. Το ζητούμενο δεν είναι η μέθοδος, αλλά η ποιμαντική στάση και ο σεβασμός στον άνθρωπο.
10 χρόνια Μητσοτάκης στην ηγεσία της ΝΔ. Το πανηγυρίζει ο Πρωθυπουργός.
Χρειάστηκε να πέσει το ηλεκτρονικό σύστημα ψηφοφορίας που έβγαζε από τον α’ γύρο Μεϊμαράκη, για να επαναληφθούν οι εκλογές.
Χρειάστηκε να συμπράξει ο Μητσοτάκης με το ορφανό της Χούντας, Άδωνι Γεωργιάδη, για να κερδίσει τις εκλογές.
Χρειάστηκε να χτίσει τον πιο βρόμικο στρατό κομματικών τρολ για να δολοφονεί καθημερινά τον τότε πρωθυπουργό της χώρας.
Χρειάστηκε να δημιουργήσει το μεγαλύτερο πλέγμα μιντιακής διαπλοκής που έζησε ποτέ η χώρα για τη χειραγώγηση συνειδήσεων.
Χρειάστηκε να παρακαλάει τους ευρωπαίους «μη χαριστείτε στον Τσίπρα» για να πράττουν εναντίον της χώρας του.
Χρειάστηκε να χορέψει με τα τρολ του τον «χορό του Ματιού» πάνω σε κόκαλα και καμένη σάρκα, εργαλειοποιώντας μία ανείπωτη φυσική καταστροφή, την οποία διαχειρίστηκαν σε επιχειρησιακό επίπεδο πρόσωπα τα οποία αναβάθμισε μόλις έγινε πρωθυπουργός.
Χρειάστηκε να αλλάξει την επίσημη θέση του κόμματός του ως προς το Μακεδονικό, συντασσόμενος με χρυσαυγίτες και ελλαδέμπορους, τους οποίους έστυψε και πέταξε μόλις εξελέγη πρωθυπουργός.
Κι όταν με όλα αυτά έγινε πρωθυπουργός, μετέτρεψε το Μαξίμου σε εταιρεία μπίζνας και πλουτισμού ημετέρων, καθώς και σε κέντρο παρακολούθησης των πολιτικών και οικονομικών παραγόντων του τόπου μέσω ΕΥΠ και Predator.
Έγινε ο δακτυλοδεικτούμενος στην Ευρώπη πρωθυπουργός του παρακράτους των υποκλοπών, της χειραγώγησης της δικαιοσύνης και των παράνομων επιδοτήσεων, με τον οποίο αποφεύγουν να συνομιλήσουν και να φωτογραφηθούν οι ομόλογοί του στις συνόδους κορυφής.
Τάισε το μεγαλύτερο και πιο βρόμικο σύστημα μιντιακής και κρατικά αμειβόμενης διαδικτυακής προπαγάνδας, για την εξαφάνιση κάθε αντίθετης φωνής και για την απόκρυψη κάθε δικής του ανεπάρκειας, ανικανότητας και πολιτικού του ελλείμματος.
Συγκάλυψε, μπάζωσε και χειραγώγησε τη δικαιοσύνη στο μεγαλύτερο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ιστορία της χώρας, φτάνοντας μέχρι τον διασκορπισμό των οστών νεκρών ανθρώπων.
Έφτασε την αγοραστική δύναμη του λαού του στην τελευταία θέση της Ευρώπης, εξαγοράζοντας την ψήφο των ανθρώπων που φτωχοποίησε, με προσωρινά pass και παράνομες επιδοτήσεις.
Κυρίως, εγκαθίδρυσε στη χώρα ένα νέο ήθος: Της διαφθοράς παντού, της εξαρτημένης δικαιοσύνης, της ανεξέλεγκτης λαμογιάς, της εξουσίας που δε λογοδοτεί παρά μόνο σε στημένες εξεταστικές επιτροπές, του ηγεμόνα που δε δίνει λογαριασμό σε κανένα.
Δέκα χρόνια Μητσοτάκης σημαίνει την αλλαγή πίστας της Ελλάδας: Από μια χώρα που συχνά είχε διεφθαρμένους πολιτικούς σε μία χώρα όπου η διαφθορά έχει εμποτίσει όλη τη δημόσια και οικονομική σφαίρα, φτάνοντας μέχρι το μεδούλι της. Σε σημείο να μην υπάρχει εύκολα επιστροφή, ακόμα κι αν υπάρξει αλλαγή κυβέρνησης.
Ό,τι και αν κάνει, όσες φορές κι αν εκλεγεί εκμεταλλευόμενος έναν καθημαγμένο λαό, η Ιστορία τον περιμένει να γράψει το όνομά του στις πιο μαύρες της σελίδες.
(η φωτογραφία είναι από το Υπουργείο Πολιτισμού και προέρχεται από τις ανασκαφές στις όχθες του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας)
του IRafina-Dimotis
Το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας — πηγή ζωής για την Ανατολική Αττική επί χιλιάδες χρόνια — μετατρέπεται σταδιακά σε οχετό, με την ανοχή και τη συνευθύνη της πρώην και της νυν δημοτικής αρχής. Ένα φυσικό και ιστορικό τοπίο εξαφανίζεται, όχι από άγνοια, αλλά από συνειδητές επιλογές.
Σήμερα έρχεται το CNN.grνα υπενθυμίσει το προφανές: «Σημαντική ανασκαφή στη Ραφήνα: Στο φως ταφή σε πίθο που χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού ...Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά την αποκάλυψη από τον Δημήτριο Θεοχάρη των οικισμών της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού στην περιοχή του παλαιού λιμένα (πλατεία Ελ. Βενιζέλου) και στη χερσόνησο του Ασκηταριού, τα πρόσφατα ευρήματα στις όχθες του ρέματος προσφέρουν νέα δεδομένα για την κοινωνική οργάνωση και τις μεταθανάτιες αντιλήψεις των κοινοτήτων της Ραφήνας »
Μαζί με το Μεγάλο Ρέμα καταστρέφονται αρχαιολογικά ευρήματα μοναδικής αξίας. Η πολιτιστική μας κληρονομιά χάνεται μπροστά στα μάτια μας, χωρίς ουσιαστική αντίδραση, χωρίς συλλογική απαίτηση προστασίας.
Το https://jodi.graphics/polls είναι ένα ιδιαίτερο ψηφιακό εργαλείο που – σύμφωνα με τον δημιουργό του, τον γνωστό ψηφιακό δημιουργό Jo Di – δημιουργήθηκε «για να δώσει ένα μόνιμο, ζωντανό βήμα στην κοινή γνώμη, μακριά από τα μαγειρέματα και τις καθυστερήσεις των παραδοσιακών μετρήσεων»
Η συμμετοχή σε αυτή την πρωτότυπη έρευνα-δημοσκόπηση είναι ανώνυμη, χωρίς εγγραφές, χωρίς emails, χωρίς συλλογή προσωπικών δεδομένων, διασφαλίζοντας ανωνυμία για όσες/ους συμμετέχουν.
Η λειτουργία της με λίγα λόγια είναι η εξής: Κάθε εβδομάδα μπαίνουμε στη συγκεκριμένη σελίδα, απαντάμε στο σχετικό ερωτηματολόγιο της έρευνας και στο τέλος καταθέτουμε την πρόθεση ψήφου μας
Κάθε Δευτέρα όλα θα ξεκινούν από την αρχή, ώστε οι μετρήσεις να αντανακλούν σε ζωντανό χρόνο την επικαιρότητα και τις μεταβαλλόμενες κοινωνικές και πολιτικές τάσεις.
Είναι δεδομένο ότι το κοινό του Jo di είναι αριστερόστροφο – όπως και το ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν υπακούει στους καθιερωμένους κανόνες της στατιστικής σχετικά με την επιλογή του δείγματος. Ο Jo di, αναγνωρίζοντας αυτές τις ιδιαιτερότητες, δεν ανακοινώνει μόνο τα πραγματικά αποτελέσματα, αλλά και τα σταθμισμένα – μια στάθμιση που γίνεται με βάση την ανθρωπογεωγραφία των συμμετεχόντων
Επιπρόσθετα, εάν η συμμετοχή είναι πολύ μεγάλη (την πρώτη εβδομάδα υπήρξαν περισσότερες από 6000 συμμετοχές και τη δεύτερη αναμένονται πολύ περισσότερες), τα αποτελέσματα θα είναι πολύ πιο αντιπροσωπευτικά
Αλλά, ακόμη και με αυτές τις ιδιαιτερότητες, οι μετρήσεις αυτές θα έχουν την αξία τους κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με τις μεταβολές που θα αποτυπώνονται με την πάροδο του χρόνου μεταξύ των συμμετεχόντων
Η Attica Voice στηρίζει το εγχείρημα του Jo Di και εύχεται να προσθέσει ένα μεγάλο πονοκέφαλο στις γνωστές εταιρείες δημοσκοπήσεων, που μπορεί να διαθέτουν την απαιτούμενη επιστημονική επάρκεια, δεν διαθέτουν όμως τα απαραίτητα εχέγγυα εμπιστοσύνης - σε σημείο ώστε αντί για εταιρείες μέτρησης να θεωρούνται εταιρείες χειραγώγησης της κοινής γνώμης
Προσθέτει λοιπόν ένα σύνδεσμο (link) στον ιστότοπό της - κάτω από το λογότυπο της Attica Voice όπως δείχνει και η παρακάτω εικόνα (screenshot από κινητο) - με τον οποίο μπορεί ο επισκέπτης της να μεταβεί άμεσα στη σελίδα των δημοσκοπήσεων του Jo Di και να απαντήσει στα σχετικά ερωτήματα
Σε αυτό το επεισόδιο μιλάμε για την ποινικοποίηση των ναρκωτικών, ποιοι τιμωρούνται πραγματικά και γιατί ο “πόλεμος κατά των ναρκωτικών” μοιάζει πολλές φορές με πόλεμο κατά ...των φτωχών
Ο νόμος υποτίθεται ότι τιμωρεί με βάση την επικινδυνότητα των ουσιών. Στην πράξη, όμως, συχνά τιμωρεί με βάση το ποιος τις χρησιμοποιεί
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για δεκαετίες, ίσχυε ένας νόμος που έμεινε γνωστός ως αναλογία 1 προς 100.
Τι σήμαινε αυτό; Ότι μόλις 1 γραμμάριο κρακ αντιμετωπιζόταν ποινικά σαν να ήταν 100 γραμμάρια κοκαΐνης σε σκόνη.
Το κρακ είχε ήδη ταυτιστεί με φτωχές, κυρίως μαύρες κοινότητες, ενώ η κοκαΐνη με πιο εύπορα, λευκά κοινωνικά στρώματα.
Το αποτέλεσμα; Οι ποινές δεν ακολουθούσαν πλέον τη χημεία. Ακολουθούσαν την κοινωνική τάξη και το χρώμα του δέρματος.
Χρειάστηκαν πάνω από είκοσι χρόνια για να παραδεχτεί το ίδιο το κράτος ότι αυτός ο νόμος ήταν άδικος.
Μόλις το 2010, με τον λεγόμενο Fair Sentencing Act, η αναλογία άλλαξε. Όχι καταργήθηκε — απλώς μειώθηκε: από 1 προς 100, έγινε 1 προς 18.
Δηλαδή ακόμη και σήμερα, το κρακ τιμωρείται πιο αυστηρά από την κοκαΐνη, απλώς όχι τόσο εξωφρενικά όσο πριν.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μαύροι Αμερικανοί δεν χρησιμοποιούν ναρκωτικά περισσότερο από τους λευκούς. Τα ποσοστά χρήσης είναι περίπου ίδια. Κι όμως, όταν κοιτάξει κανείς τις φυλακές, η εικόνα αλλάζει δραματικά.
Με απλά λόγια: ένας μαύρος Αμερικανός είχε —και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να έχει— 3 έως 6 φορές περισσότερες πιθανότητες να καταλήξει στη φυλακή για ναρκωτικά σε σύγκριση με έναν λευκό, για την ίδια χρήση, την ίδια ποσότητα, την ίδια ουσία.
Αυτό δεν είναι στατιστικό ατύχημα. Είναι το αποτέλεσμα συγκεκριμένων νόμων και συγκεκριμένων πολιτικών επιλογών.
Ο όρος «War on Drugs» είχε ξεκινήσει επί Νίξον. Αλλά ήταν ο Ρήγκαν που τον μετέτρεψε σε κεντρικό κρατικό δόγμα.
Σε ομιλία του από τον Λευκό Οίκο, δήλωνε περίπου τα εξής: «Τα ναρκωτικά απειλούν τα θεμέλια της αμερικανικής κοινωνίας. Η καταπολέμησή τους δεν είναι απλώς ζήτημα νόμου, είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας»
Και συνέχιζε λέγοντας ότι η μάχη αυτή είναι εθνική προτεραιότητα, ένας πόλεμος που πρέπει να δοθεί «χωρίς ανοχή».
Η ρητορική ήταν πολεμική. Οι νόμοι που ακολούθησαν, επίσης. Και ο πόλεμος αυτός είχε πολύ συγκεκριμένους «στόχους».
Την ώρα που από τον Λευκό Οίκο ο Ρόναλντ Ρήγκαν μιλούσε για «εθνική απειλή» και «πόλεμο χωρίς ανοχή», στις γειτονιές που πλήρωναν ήδη αυτόν τον πόλεμο, ακουγόταν μια τελείως διαφορετική φωνή.
Οι Public Enemy, το 1989, έλεγαν ξεκάθαρα:“Fight the power that be.” Δεν μιλούσαν για ουσίες. Μιλούσαν για εξουσία.
Και λίγο παρακάτω, έβαζαν το δάχτυλο στην πληγή της αμερικανικής μυθολογίας: “Elvis was a hero to most…”. Γιατί το πρόβλημα, έλεγαν, δεν είναι μόνο ο νόμος. Είναι ποιος γράφει την ιστορία, ποιος ορίζεται ως «ήρωας» και ποιος βαφτίζεται ως «απειλή».
Εκεί που ο Ρήγκαν έβλεπε έναν εχθρό που έπρεπε να συντριβεί, οι Public Enemy έβλεπαν ένα σύστημα που έπρεπε να αμφισβητηθεί.
Και αυτή η σύγκρουση — ανάμεσα στον επίσημο λόγο και στη μουσική της εποχής —λέει τελικά περισσότερα για τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» από οποιονδήποτε νόμο ή στατιστική.
Έτσι, την ώρα που η εξουσία μιλά για εθνική ασφάλεια, η μουσική της ίδιας εποχής μιλά για αστυνόμευση, αποκλεισμό, φυλακές. Δύο αφηγήσεις που τρέχουν παράλληλα.
Ο ίδιος χρόνος. Η ίδια χώρα. Αλλά μια τελείως διαφορετική εμπειρία της πραγματικότητας.
Και ίσως, αν θέλουμε πραγματικά να καταλάβουμε τι ήταν ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών», πρέπει να ακούσουμε και τις δύο. Όχι μόνο αυτή που εκφωνήθηκε από τον Λευκό Οίκο, αλλά και εκείνη που γεννήθηκε στους δρόμους.
Και κάπου εδώ αξίζει να δούμε τι άφησε πίσω του αυτός ο πόλεμος. Καθώς οι πόλεμοι δεν κρίνονται από ομιλίες, κρίνονται από τους αριθμούς.
Μετά τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», ο πληθυσμός των φυλακών στις ΗΠΑ εκτοξεύτηκε. Όχι επειδή αυξήθηκε η χρήση, αλλά επειδή αυξήθηκαν δραματικά οι ποινές.
Οι μαύροι Αμερικανοί αντιπροσωπεύουν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό όσων συλλαμβάνονται και φυλακίζονται για ναρκωτικά. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, ενώ η χρήση είναι παρόμοια με αυτή των λευκών, οι μαύροι είχαν πολλαπλάσιες πιθανότητες να καταλήξουν στη φυλακή.
Όχι επειδή έκαναν κάτι διαφορετικό, αλλά επειδή βρέθηκαν πιο συχνά στο στόχαστρο. Οι έλεγχοι ήταν εντονότεροι στις φτωχότερες γειτονιές. Οι ποινές πιο βαριές για τα ναρκωτικά των φτωχών.
Φυσικά οι ουσίες δεν εξαφανίστηκαν. Τα κυκλώματα προσαρμόστηκαν και κοινότητες ολόκληρες διαλύθηκαν.
Και ίσως το πιο σκληρό συμπέρασμα είναι ότι ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών» δεν απέτυχε επειδή εφαρμόστηκε λάθος, αλλά επειδή σχεδιάστηκε με λάθος στόχο.
Ο πόλεμος αυτός δεν έμεινε ποτέ εντός συνόρων. Λειτούργησε –και συνεχίζει να λειτουργεί– ως εργαλείο παρέμβασης, πίεσης και αποσταθεροποίησης.
Στη Νικαράγουα, τη δεκαετία του ’80, στον πόλεμο εναντίον των Σαντινίστας, υπήρξαν σοβαρές καταγγελίες ότι οι Κόντρας χρηματοδοτήθηκαν μέσω διακίνησης ναρκωτικών, με την ανοχή κρατικών μηχανισμών και μυστικών υπηρεσιών.
Ο Κυβερνήτης του Παναμά Νοριέγκα κατηγορήθηκε ως ναρκέμπορος.
Δεκαετίες αργότερα επανέρχεται η ρητορική για «narco-state» με στόχο αυτή τη φορά τη Βενεζουέλα.
Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα καρτέλ δεν είναι απλώς εγκληματικές οργανώσεις. Σε πολλές χώρες συνδέθηκαν με παραστρατιωτικές ομάδες, διεφθαρμένους αξιωματούχους, τρομοκρατικά δίκτυα και μηχανισμούς εξουσίας που άλλοτε τα πολεμούν κι άλλοτε τα χρησιμοποιούν.
Έτσι, ο «πόλεμος κατά των ναρκωτικών» αποκαλύπτεται για αυτό που είναι: όχι μια πολιτική δημόσιας υγείας, αλλά ένα εργαλείο ελέγχου .
Ο καθηγητής γλωσσολογίας και φιλοσοφίας Νόαμ Τσόμσκι λέει τα εξής: συχνά το οργανωμένο έγκλημα βοηθάει στον έλεγχο των περιθωριοποιημένων ομάδων όπως στα γκέτο. Τη δεκαετία του '60 , η Εθνική πολιτική αστυνομία, δηλαδή το FBI δεν προσπαθούσε να διαλύσει τις συμμορίες στα γκέτο. Αντιθέτως προσπάθησε να διαλύσει τους μαύρους οργανωτές. Συνεργάστηκε με τις συμμορίες προκειμένου να τις αναγκάσει ή να τις υποκινήσει να δολοφονήσουν τους μαύρους ηγέτες. Καθώς οι εγκληματικές συμμορίες δεν αποτελούν απειλή, όμως οι μαύροι ηγέτες όπως ο αρχηγός των Μαύρων Πανθήρων αποτελούν κίνδυνο, διότι απλά δεν μπορούν να … ελεγχθούν.
Και συνεχίζει ο Τσόμσκι: στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς ο αμερικανικός στρατός προήλαυνε στην Ιταλία, χρειαζόταν κάποιον να διευθύνει τη χώρα και αυτός ο κάποιος, δεν θα έπρεπε να είναι η αντίσταση. Έτσι ώθησε τη χώρα στα χέρια παλαιάς ελίτ και δομών εξουσίας που είχαν συνεργαστεί με τον φασισμό και συγχρόνως αναζωογόνησε τη Μαφία που ο Μουσολίνι είχε σχεδόν εξαλείψει.
Κάτι ανάλογο έγινε στα τέλη της δεκαετίας του '40 προκειμένου να καταστραφεί το εργατικό κίνημα. Χρησιμοποιήθηκε η Μαφία η οποία έπαιξε το ρόλο των χαφιέδων και των απεργοσπαστών. Έπρεπε όμως με κάποιο τρόπο, να πληρωθούν. Έτσι αναδιοργανώθηκε η διακίνηση της ηρωίνης.
Ίσως τελικά το πιο ειλικρινές ερώτημα να μην είναι πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος, αλλά γιατί εδώ και δεκαετίες μοιάζει να εξυπηρετεί ακριβώς αυτούς που τον κηρύσσουν.
Και ίσως ο πόλεμος κατά των ναρκωτικών να μην απέτυχε αλλά... να πέτυχε ακριβώς αυτό για το οποίο σχεδιάστηκε.
Όταν το Κακό συναντά το Γελοίο στην Αμερική, έχουμε τον Ντόναλντ Τραμπ.
Όταν το Κακό συναντά το Γελοίο στην Ελλάδα, έχουμε τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Άδωνι Γεωργιάδη και τον Μάκη Βορίδη – οι μικροδιαφορές μεταξύ τους οφείλονται στη διαφορά ποσόστωσης Κακίας και Γελοιότητας στον καθένα τους
Αμφιβάλλει κανείς ότι αν ο Κυριάκος SIEMENS, ο Άδωνις NOVARTIS και ο Μάκης ΟΠΕΚΕΠΕΣ είχαν τη δύναμη που έχει ο Τραμπ, θα έκαναν τα ίδια; Το αποδεικνύουν περίτρανα οι τοποθετήσεις που έκαναν και οι τρεις τους σχετικά με την αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα
Ας γυρίσουμε όμως στον Τραμπ και ας απολαύσουμε τον σπουδαίο Βρετανό ηθοποιό Λιούις Μακλέοντ που αναπαριστά τον παγκόσμιο σερίφη, αναδεικνύοντας με μοναδικό τρόπο τη Γελοιότητά του.
Πέρα από το αβίαστο γέλιο που προκαλεί, είναι ταυτόχρονα και ένας αμείλικτος καθρέφτης για όλες εκείνες τις κοινωνίες που επιλέγουν να εκλέξουν τέτοιους τύπους για να αναλάβουν το τιμόνι
Η Κίμπερλυ Γκίλφοϊλ, τον Ιούλιο του 2015, όταν η χώρα βρισκόταν στη δίνη της οικονομικής κρίσης και των εκβιασμών από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μιλώντας σε κεντρικό δελτίο του Fox News, χαρακτήριζε τους Έλληνες τζαμπατζήδες
Τη στιγμή που οι κάτοικοι της χώρας έχαναν τις δουλειές τους και έβλεπαν τους μισθούς και τις συντάξεις να περικόπτονται δραματικά, η Γκιλφόιλ παρομοίαζε τους Έλληνες με ανεκπαίδευτα χαζά σκυλάκια που κατουράνε το χαλί και ζητούσε την τιμωρία τους
Τη στιγμή που το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών είχε πέσει κατά 35% και οι αυτοκτονίες είχαν αντίθετα εκτοξευθεί κατά 35% σε λίγα χρόνια, την ίδια στιγμή που η ανεργία μέσα σε λίγα μόλις χρόνια είχε διπλασιαστεί, η Γκίλφοιλ αποκαλούσε τους Έλληνες τεμπέληδες και τους καλούσε να πάνε να δουλέψουν
Σήμερα η Γκίλφοιλ είναι πρέσβειρα των ΗΠΑ στη χώρα μας. Σε αυτή τη χώρα που δυσφημούσε, που ειρωνευόταν, που διαπόμπευε σε παναμερικανικό δίκτυο. Στις κοινωνικές της εκδηλώσεις περιβάλλεται από τα γνωστά πρόσωπα του επιχειρηματικού κόσμου που λυμαίνονται τον πλούτο της χώρας και διασκεδάζει στο ιλουστρασιόν σκυλάδικο του Αργυρού
Σήμερα η Γκίλφοιλ δηλώνει πως αγαπάει την Ελλάδα και τους κατοίκους της. Και πιο πολύ απ’ όλους, αγαπάει τον πρωθυπουργό της, τον Κυριάκο Μητσοτάκη που είναι ο πρώτος Έλληνας που κατάφερε να εκπαιδεύσει και να τον κάνει προσωπικό της σκυλάκι
Τόσο πολύ τον αγαπάει τον Κυριάκο η Γκιλφόιλ, ώστε ανέθεσε στην πρεσβεία της να βγάζει αυτή τις ανακοινώσεις του Κυριάκου που έχουν να κάνουν με την εξωτερική πολιτική της χώρας. Για να μην κουράζεται ο Κυριάκος
Και αυτός, αιώνια ευγνώμων, θα της κουνάει την ουρά, ελπίζοντας σε ένα καλό μεζεδάκι
Ας δούμε όμως το βίντεο.
Και ας το έχουμε υπόψη μας όταν τη βλέπουμε να χαριεντίζεται ανάμεσα στους Αγγελόπουλους, στους Γιαννακόπουλους, στους Λάτσηδες και στους Βαρδινογιάννηδες. Ας το έχουμε υπόψη μας όταν τη βλέπουμε να συνομιλεί ως ανώτερη προς κατώτερο με την πολιτική ηγεσία του τόπου. Ας το έχουμε υπόψη μας, όταν βλέπουμε να της αποδίδει τιμές άγημα φουστανελοφόρων
Και ας φροντίσουμε να διαδοθεί παντού. Και να παίζεται συνέχεια. Αφού δεν το κάνουν τα κανάλια, ας το κάνουμε εμείς
Ο Άδωνις Γεωργιάδης έχει πράγματι πτυχίο ιστορικού, οπότε έχει το δικαίωμα να αυτοπροσδιορίζεται ως τέτοιος. Ο τρόπος όμως που αντιλαμβάνεται και εισπράττει την Ιστορία είναι εξόχως προβληματικός – για την ακρίβεια είναι ο τρόπος με τον οποίο την αντιλαμβάνονται οι απανταχού ακροδεξιοί, οι τραμπικοί, οι νεοφασίστες ή οι νεοναζί
Ο Άδωνις Γεωργιάδης θαυμάζει τη δύναμη, την ισχύ, την επιβολή. Ηδονίζεται με τη συντριβή του αδυνάτου. Για τον Αδωνι Γεωργιάδη, δεν υπάρχει Ηθική, δεν υπάρχει Δίκαιο. Το μόνο Δίκαιο γι αυτόν είναι ο νόμος της ζούγκλας. Το έχει πει άλλωστε πολλές φορές. Δεν αναγνωρίζει τη Διεθνή Αμνηστία, δεν αναγνωρίζει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, αμφισβητεί την αξιοπιστία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Σχετικά με την αμερικανική επίθεση εναντίον της Βενεζουέλας, ο – και υπουργός Υγείας τρομάρα του - χρησιμοποίησε το παρακάτω απόσπασμα από το διάλογο Αθηναίων – Μηλίων : «Το δίκαιο ισχύει μόνο μεταξύ ίσων. Οι δυνατοί κάνουν ό,τι μπορούν – οι αδύναμοι υποχωρούν σε ό,τι πρέπει»
Ο διάλογος αυτός έγινε το 416 πΧ . Τρία χρόνια μετά, οι αλαζόνες Αθηναίο συνετρίβησαν στη Σικελική εκστρατεία. Το λησμόνησε αυτό ο πολυπράγμων υπουργός; Ή το απέκρυψε σκοπίμως;
Μια εκτενή απάντηση στη στρεβλή ανάγνωση του Θουκυδίδη από τον Άδωνι Γεωργιάδη έδωσε ο John Antono
«Ο Άδωνις Γεωργιάδης αποδεικνύει για άλλη μια φορά την ημιμάθεια του, παρουσιάζοντας τον διάλογο Αθηναίων-Μηλίων - τον οποίο παραθέτει ο Θουκυδίδης στο 5ο βιβλίο του - ως δήθεν "άποψη" (!!!) του συγγραφέα του.
Ισχυρίζεται, δηλαδή, ότι ο μεγάλος Αθηναίος ιστορικός ενστερνίζεται το δίκαιο του ισχυρού και την ωμή επιβολή της εξουσίας στους αδύναμους ως πολιτικό ρεαλισμό, υποτιμώντας την επίκληση του διεθνούς δικαίου και των πανανθρώπινων αξιών ως αφέλειες. Με λίγα λόγια, ωσάν ο Θουκυδίδης να ήταν ένας μακιαβελικός αμοραλιστής της αρχαιότητας, όπως σήμερα είναι ο Τραμπ, ο Πούτιν, ο Άδωνις και οι όμοιοι τους.
Η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Γράφοντας με όρους ρητορικών αγώνων και αρχαίας δραματουργίας αυτόν τον αριστοτεχνικά δομημένο διάλογο, ο Θουκυδίδης αφενός εκθέτει ανεπανόρθωτα τους αλαζόνες Αθηναίους, αφετέρου προοικονομεί τις μετέπειτα συνέπειες της ύβρεως τους: όταν ξεκίνησε να διαβάζεται το έργο του Θουκυδίδη, ήταν ήδη γνωστή η πανωλεθρία των Αθηναίων στη Σικελία (414 π.Χ.), η οποία έπεται της σφαγής της Μήλου και περιγράφεται στο 7ο βιβλίο του. Ήταν επίσης γνωστή η καταστροφή του αθηναϊκού στόλου στους Αιγός ποταμούς (405 π.Χ.) και η ταπεινωτική παράδοση των Αθηναίων στους Σπαρτιάτες πολιορκητές τον Απρίλιο του 404 π.Χ., με την οποία έληξε ο Πελοποννησιακός πόλεμος (αυτά αναφέρονται στο 2ο βιβλίο των "Ελληνικών" του Ξενοφώντα, ο οποίος συνέχισε την αφήγηση του Θουκυδίδη).
Με λίγα λόγια, όχι μόνον δεν διαφαίνεται πουθενά στον διάλογο Αθηναίων-Μηλίων η "άποψη" του Θουκυδίδη υπέρ της δύναμης της ισχύος και της ιμπεριαλιστικής ωμότητας, αλλά, ως καλλιεργημένος Αθηναίος της εποχής του, που έχει γαλουχηθεί με τα διδάγματα της τραγωδίας, χρησιμοποιεί λογοτεχνικά τους τραμπ(ουκ)ισμους των Αθηναίων ως προοικονομία και ως τραγική ειρωνεία για αυτό που πρόκειται να ακολουθήσει σε βάρος τους, και το οποίο ήταν ήδη γνωστό στους αρχαίους αναγνώστες. Δηλαδή η σκληρή, ανηλεής και αμείλικτη εφαρμογή του "φυσικού νόμου" στους ίδιους τους Αθηναίους, του ίδιου που και εκείνοι νωρίτερα είχαν επιβάλει στους Μηλίους.
Ο Θουκυδίδης, παρότι θαυμαστής της Αθηναϊκής δόξας και ηγεμονίας, μας παρέδωσε ένα αιώνιο έργο για τα αίτια της πτώσης μιας αυτοκρατορίας, τα ίδια αιτία που έχουν ισχύσει για την πτώση κάθε αυτοκρατορίας από την εποχή του μέχρι σήμερα, εδώ και 2.400 χρόνια
Αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα για τον ημιμαθέστατο (αλλά λαλίστατο σε θέματα επί παντός του επιστητού) Άδωνι Γεωργιάδη»
Ο Άδωνις Γεωργιάδης όμως δεν περιορίστηκε στο Θουκυδίδη. Επικαλέστηκε και μία φράση του Πομπήιου: «Σταματάτε να μας μιλάτε για νόμους. Κουβαλάμε σπαθιά»
Ο Πομπήιος βέβαια, μετά την ήττα του από τον Ιούλιο Καίσαρα κατέφυγε στην Αίγυπτο, όπου δολοφονήθηκε από τους Πτολεμαίους που ήθελαν να κερδίσουν την εύνοια του Καίσαρα. Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Ιούλιος Καίσαρας δολοφονείται από το Βρούτο και τον Κάσσιο. Δύο χρόνια αργότερα, ο Βρούτος και ο Κάσσιος αυτοκτονούν για να μην πέσουν στα χέρια του Μάρκου Αντώνιου και του Οκταβιανού Αύγουστου. Δώδεκα χρόνια αργότερα, ο Μάρκος Αντώνιος αυτοκτονεί για να μην πέσει στα χέρια του Οκταβιανού Αύγουστου, ο οποίος είναι ο μόνος από τους παραπάνω εμπλεκόμενους που πεθαίνει από φυσικά αίτια. Αυτός είναι ο κόσμος των σπαθιών που επικαλείται και μάλλον θαυμάζει ο Αδωνις Γεωργιάδης – ας μην ξεχνάμε ότι είναι υπέρμαχος και της οπλοκατοχής
Μια απάντηση στην ανάρτηση του Άδωνι Γεωργιάδη για τον Πομπήιο, έδωσε με το γνωστό περιπαικτικό της ύφος η Ευγενία Λουπάκη
« … έπεσε μπροστά μου η ανάρτηση του Ρωμαίου Αδωνη, του κακομοίρη που προφανώς δεν διάβασε ποτέ του Αστερίξ και μας "πουλάει" μια ρήση του Πομπήιου περί σπαθιού και νόμου.
Βρε κακομοίρη, βρε αγράμματο στουρνάρι ξέρεις βρε έρμε πού κατήντησε ο Πομπήιος; Χαλβάς Φαρσάλων έγινε βρε κακομοίρη, που μελετάς και την ρωμαϊκή ιστορία, νούμερο!
Τον τσάκισε ο Καίσαρας βρε έρμε και ούτε σπαθί του 'μεινε ούτε θρόνος ούτε τίποτα, τον δολοφόνησε ο Πτολεμαίος στην Αίγυπτο.
Αυτά παθαίνουν όσοι προτιμάνε το σπαθί από το νόμο, γελοίο ανθρωπάριο»
Κλείνουμε με μια φράση που θα μπορούσε να την είχε πει ο υπουργός Υγείας: «Πολλοί προσπάθησαν να με ξεπεράσουν σε Kακία και Bλακεία. Όλοι τους όμως ηττήθηκαν» – Σπυρίδων Άδωνις Γεωργιάδης
Πώς οι πολιτικές επιβολής στο εξωτερικό συνδέονται με το δημοκρατικό έλλειμμα στο εσωτερικό των δυτικών κοινωνιών.
«Έχουμε περίπου το 50% του παγκόσμιου πλούτου, αλλά μόνο το 6,3% του παγκόσμιου πληθυσμού. Το αληθινό μας καθήκον στο εγγύς μέλλον θα είναι να επινοήσουμε ένα μοντέλο σχέσεων το οποίο θα μας επιτρέπει να διατηρήσουμε αυτή την πλεονεκτική θέση χωρίς να πληγεί η εθνική μας ασφάλεια. Για να επιτευχθεί αυτό, θα πρέπει να απαλλαγούμε από κάθε συναισθηματισμό και ονειροπόληση. Δεν πρέπει να αυταπατώμεθα ότι μπορούμε να διαθέτουμε την πολυτέλεια του αλτρουισμού και της ευεργεσίας προς τον κόσμο. Πρέπει να πάψουμε να μιλάμε για αφηρημένους και εξωπραγματικούς στόχους όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η άνοδος του βιοτικού επιπέδου και ο εκδημοκρατισμός. Δεν είναι μακριά η μέρα που θα ενεργούμε βάσει καθαρών όρων εξουσίας. Όσο λιγότερο μας εμποδίζουν τα ιδεαλιστικά συνθήματα, τόσο καλύτερα» — Τζωρτζ Κέναν, Σχεδιασμός Πολιτικής, Στέιτ Ντιπάρτμεντ ΗΠΑ, 1948
Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούν εξαναγκασμό και βία για να διασφαλίσουν την πρόσβασή τους σε πρώτες ύλες.
Ούτε ότι οι αυτόχθονες πληθυσμοί στερούνται το δικαίωμα να αξιοποιήσουν αυτούς τους πόρους προς όφελος της δικής τους κοινωνικής ευημερίας. Όταν μάλιστα επιχειρούν να το κάνουν —ιδίως όταν το εγχείρημα αποδεικνύεται επιτυχές— το τίμημα είναι βαρύ: το «κακό παράδειγμα» πρέπει να διορθωθεί.
Όσο μικρότερη η χώρα, τόσο πιο επικίνδυνο το παράδειγμα που δίνει στις μεγαλύτερες και τόσο πιο βίαιες οι παρεμβάσεις που κρίνονται αναγκαίες.
Πώς αλλιώς να εξηγηθεί η εισβολή στο μικρό νησιωτικό κράτος της Γρενάδας με μόλις 100.000 κατοίκους ή οι μαζικοί βομβαρδισμοί των απομονωμένων χωριών του Λάος, που δέχθηκαν πάνω από δύο εκατομμύρια τόνους βομβών;
Και φυσικά, η λίστα των παρεμβάσεων σε «νεοαποικίες» που τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι είναι μακρά: Παναμάς, Χιλή, Νικαράγουα και πολλές ακόμη.
Αυτές οι πρακτικές δεν είναι τυχαίες ούτε αποσπασματικές. Πρόκειται για πολιτικές δοκιμασμένες επί δεκαετίες και σχεδόν τελειοποιημένες.
Το πρώτο στάδιο είναι συνήθως το εμπάργκο: ένας οικονομικός πόλεμος που στοχεύει στην εσωτερική αποδυνάμωση, στην κοινωνική αναταραχή και στην πολιτική αποσταθεροποίηση. Συχνά, το αποτέλεσμα είναι η αναζήτηση - από πλευράς της χώρας που δέχεται τον οικονομικό πόλεμο - εναλλακτικών συμμαχιών (Ρωσία, Κίνα ή άλλες δυνάμεις)— γεγονός που λειτουργεί ως πρόσχημα από πλευράς ΗΠΑ για περαιτέρω κλιμάκωση
Εναλλακτικά, ενεργοποιούνται εσωτερικοί μηχανισμοί αποσταθεροποίησης. Αδιάφορο αν πρόκειται για εγκληματικές οργανώσεις, εξτρεμιστικά δίκτυα ή ένοπλες ομάδες: ο στόχος παραμένει ο ίδιος — ο έλεγχος, η ανατροπή ή ακόμη και η φυσική εξόντωση της ανυπάκουης, άρα και ανεπιθύμητης κυβέρνησης.
Όταν ούτε αυτό αποδίδει, η άμεση στρατιωτική επέμβαση παραμένει η τελική λύση, πάντοτε συνοδευόμενη από ένα προσεκτικά κατασκευασμένο αφήγημα «εχθρού».
Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά αυτό το μοντέλο, απαιτείται η πειθάρχηση των κοινωνιών που επιτυγχάνεται μέσω της "κατήχησης" από τα μέσα ενημέρωσης αλλά και του ελέγχου του δημόσιου λόγου.
Αν θεωρούμε ότι αυτές οι πρακτικές περιορίζονται αποκλειστικά στις μεγάλες υπερδυνάμεις, αρκεί να αλλάξουμε την κλίμακα του χάρτη. Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται αναλλοίωτο κοντά μας, δίπλα μας, μέσα στις ίδιες μας τις κοινωνίες.
Γιατί να μας απασχολεί, λοιπόν, η Βενεζουέλα; Όχι επειδή αποτελεί εξαίρεση, αλλά επειδή τείνει να καθιερωθεί ως κανόνας. Πρόκειται για ένα ακόμη βήμα μακριά από την ειρήνη, τη διεθνή νομιμότητα και την αυτοδιάθεση των λαών. Ένα βήμα προς έναν κόσμο όπου η ισχύς δεν χρειάζεται πλέον προσχήματα και οι «όροι εξουσίας» διατυπώνονται ανοιχτά.
Η ουσιαστική απειλή για αυτό το μοντέλο διακυβέρνησης δεν προέρχεται από κάποια εξωτερική δύναμη, αλλά από την πολιτική αφύπνιση και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση της δημόσιας πολιτικής.
Αν θέλουμε να κατανοήσουμε γιατί οι ισχυροί μπορούν να δρουν χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς, οφείλουμε να αναρωτηθούμε πόσο δημοκρατικές είναι στην πράξη οι ίδιες οι δημοκρατίες μας. Με υψηλά ποσοστά αποχής, αντιπολιτεύσεις ανίκανες να ανατρέψουν κρίσιμες κυβερνητικές επιλογές, τοπικές κοινωνίες αποκομμένες από τα κέντρα λήψης αποφάσεων, και κυβερνήσεις που συγκεντρώνουν στα χέρια τους νομοθετική και εκτελεστική ισχύ, μηχανισμούς ασφαλείας, μέσα ενημέρωσης και συχνά τη δικαστική εξουσία, η δημοκρατική συμμετοχή καταντά τυπική διαδικασία και όχι ουσιαστικό δικαίωμα.
Σε τέτοιες συνθήκες, τα οικονομικά συμφέροντα δεν χρειάζεται να επιβάλουν την ισχύ τους με πραξικοπήματα· αρκεί να λειτουργούν μέσα σε ένα σύστημα ήδη απονευρωμένο πολιτικά. Έτσι, η νεοαποικιοκρατία δεν ασκείται μόνο προς τα έξω, αλλά αναπαράγεται και στο εσωτερικό των ίδιων των δυτικών κοινωνιών.
Μήπως, λοιπόν, έχει έρθει η ώρα να μιλήσουμε σοβαρά για τον εκδημοκρατισμό των ίδιων των δημοκρατιών μας; Όχι ως αφηρημένο ιδανικό, αλλά ως πρακτική ανάγκη: με ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών, πραγματική αποκέντρωση της εξουσίας και θεσμούς που να μπορούν να ανατρέπουν αποφάσεις όταν η κοινωνική πλειοψηφία το απαιτεί.
Γιατί χωρίς ενεργούς πολίτες, χωρίς τοπική ισχύ και μηχανισμούς λαϊκής παρέμβασης, η "δημοκρατία" δεν αποτελεί ανάχωμα στην αυθαιρεσία· αποτελεί απλώς το πιο αποτελεσματικό της άλλοθι